[๑๒๕] ปญฺจิเม ภิกฺขเว ธมฺมา อนายุสฺสา กตเม ปญฺจ
อสปฺปายการี โหติ สปฺปาเย มตฺตํ น ชานาติ อปริณตโภชี จ
โหติ อกาลจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ
ธมฺมา อนายุสฺสา ๒ ฯ ปญฺจิเม ภิกฺขเว ธมฺมา อายุสฺสา กตเม ปญฺจ0
สปฺปายการี โหติ สปฺปาเย มตฺตํ ชานาติ ปริณตโภชี จ โหติ
กาลจารี จ พฺรหฺมจารี จ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺมา
อายุสฺสาติ ฯ

[๑๒๖] ปญฺจิเม ภิกฺขเว ธมฺมา อนายุสฺสา กตเม ปญฺจ
อสปฺปายการี โหติ สปฺปาเย มตฺตํ น ชานาติ อปริณตโภชี จ
โหติ ทุสฺสีโล จ ปาปมิตฺโต จ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ
ธมฺมา อนายุสฺสา ๒ ฯ ปญฺจิเม ภิกฺขเว ธมฺมา อายุสฺสา กตเม
#๑ โป. …ตุนฺติ ฯ ๒ โป. อนายุสฺสาติ ฯ
ปญฺจ สปฺปายการี โหติ สปฺปาเย มตฺตํ ชานาติ ปริณตโภชี
จ โหติ สีลวา จ กลฺยาณมิตฺโต จ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ
ธมฺมา อายุสฺสาติ ฯ

[๑๒๗] ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นาลํ
สงฺฆมฺหาวปกาสิตุํ กตเมหิ ปญฺจหิ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อสนฺตุฏฺโฐ
โหติ อิตรีตเรน จีวเรน อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน
อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน อสนฺตุฏฺโฐ โหติ
อิตรีตเรน คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน กามสงฺกปฺปพหุโล จ วิหรติ
อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นาลํ
สงฺฆมฺหาวปกาสิตุํ ๑ ฯ ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ
สงฺฆมฺหาวปกาสิตุํ กตเมหิ ปญฺจหิ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ
โหติ อิตรีตเรน จีวเรน สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน
สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน สนฺตุฏฺโฐ โหติ
อิตรีตเรน คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน เนกฺขมฺมสงฺกปฺปพหุโล จ
วิหรติ อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ
อลํ สงฺฆมฺหาวปกาสิตุนฺติ ฯ

[๑๒๘] ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว สมณทุกฺขานิ กตมานิ ปญฺจ
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน จีวเรน อสนฺตุฏฺโฐ
โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน
เสนาสเนน อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน
#๑ โป. …สิตุนฺติ ฯ
อนภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรติ อิมานิ โข ภิกฺขเว ปญฺจ
สมณทุกฺขานิ ๑ ฯ ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว สมณสุขานิ กตมานิ ปญฺจ อิธ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน จีวเรน สนฺตุฏฺโฐ โหติ
อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน
สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน อภิรโต จ
พฺรหฺมจริยํ จรติ อิมานิ โข ภิกฺขเว ปญฺจ สมณสุขานีติ ฯ

[๑๒๙] ปญฺจิเม ภิกฺขเว อาปายิกา เนรยิกา ปริกุปฺปา
อเตกิจฺฉา กตเม ปญฺจ มาตา ชีวิตา โวโรปิตา โหติ ปิตา
ชีวิตา โวโรปิโต โหติ อรหา ๒ ชีวิตา โวโรปิโต โหติ
ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ อุปฺปาทิตํ โหติ สงฺโฆ ภินฺโน โหติ
อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ อาปายิกา เนรยิกา ปริกุปฺปา อเตกิจฺฉาติ ฯ

[๑๓๐] ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว พฺยสนานิ กตมานิ ปญฺจ
ญาติพฺยสนํ โภคพฺยสนํ โรคพฺยสนํ สีลพฺยสนํ ทิฏฺฐิพฺยสนํ น ภิกฺขเว
สตฺตา ญาติพฺยสนเหตุ วา โภคพฺยสนเหตุ วา โรคพฺยสนเหตุ วา
กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ
สีลพฺยสนเหตุ วา ภิกฺขเว สตฺตา ทิฏฺฐิพฺยสนเหตุ วา กายสฺส เภทา
ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ อิมานิ โข
ภิกฺขเว ปญฺจ พฺยสนานิ ๑ ฯ ปญฺจิมา ภิกฺขเว สมฺปทา กตมา ปญฺจ
ญาติสมฺปทา โภคสมฺปทา อาโรคฺยสมฺปทา สีลสมฺปทา ทิฏฺฐิสมฺปทา
น ภิกฺขเว สตฺตา ญาติสมฺปทาเหตุ วา โภคสมฺปทาเหตุ วา
#๑ โป. …นีติ ฯ ๒ โป. ม. ยุ. อรหํ ฯ
อาโรคฺยสมฺปทาเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ
อุปปชฺชนฺติ สีลสมฺปทาเหตุ วา ภิกฺขเว สตฺตา ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา
กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ อิมา
โข ภิกฺขเว ปญฺจ สมฺปทาติ ฯ
คิลานวคฺโค ตติโย ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
คิลาโน ๑ สติปฏฺฐานํ เทฺวปฏฺฐานา ทุวายุสา
อวปฺปกาสทุกฺขานิ ปริกุปฺโป จ สมฺปทาติ ๒ ฯ
________________
ราชวคฺโค จตุตฺโถ

[๑๓๑] ปญฺจหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคโต ราชา จกฺกวตฺตี
ธมฺเมเนว จกฺกํ ปวตฺเตติ ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ
มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา กตเมหิ ปญฺจหิ อิธ ภิกฺขเว
ราชา จกฺกวตฺตี อตฺถญฺญู จ โหติ ธมฺมญฺญู จ มตฺตญฺญู จ
กาลญฺญู จ ปริสญฺญู จ อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ องฺเคหิ
สมนฺนาคโต ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺเมเนว จกฺกํ ปวตฺเตติ ตํ โหติ
จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา
เอวเมว โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อรหํ
สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺเมเนว อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ ตํ โหติ
จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน
#๑ ม. คิลาโน สติสูปฏฺฐิ เทฺว อุปฏฺฐากา ฯ ๒ ม. อปกาสสมณสุขา ปริกุปฺปํ
#พฺยสเนน จาติ ฯ ๒ โป. คิลาโน สติปฏฺฐาโน ทุปฏฺฐานสุปฏฺฐานํ
# เทฺว อนายุสฺสา พฺยสนกา สมณทุกฺขา ปริกุปฺปา
# พฺยสเนน สมฺปทา จาติ ฯ
วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ กตเมหิ ปญฺจหิ อิธ
ภิกฺขเว ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อตฺถญฺญู ธมฺมญฺญู
มตฺตญฺญู กาลญฺญู ปริสญฺญู อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ
สมนฺนาคโต ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺเมเนว อนุตฺตรํ
ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา
พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา
โลกสฺมินฺติ ฯ

[๑๓๒] ปญฺจหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส
เชฏฺโฐ ปุตฺโต ปิตรา ปวตฺติตํ จกฺกํ ธมฺเมเนว อนุปวตฺเตติ
ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน
ปาณินา กตเมหิ ปญฺจหิ อิธ ภิกฺขเว รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส เชฏฺโฐ
ปุตฺโต อตฺถญฺญู จ โหติ ธมฺมญฺญู จ มตฺตญฺญู จ กาลญฺญู จ
ปริสญฺญู จ อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต
รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต ปิตรา ปวตฺติตํ จกฺกํ ธมฺเมเนว
อนุปวตฺเตติ ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน
ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา เอวเมว โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ
สมนฺนาคโต สารีปุตฺโต ตถาคเตน อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
สมฺมเทว อนุปวตฺเตติ ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา
พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ
กตเมหิ ปญฺจหิ อิธ ภิกฺขเว สารีปุตฺโต อตฺถญฺญู ธมฺมญฺญู
มตฺตญฺญู กาลญฺญู ปริสญฺญู อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ
สมนฺนาคโต สารีปุตฺโต ตถาคเตน อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
สมฺมเทว อนุปวตฺเตติ ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา
พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา
โลกสฺมินฺติ ฯ

[๑๓๓] โยปิ โข ๑ ภิกฺขเว ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา
โสปิ น อราชกํ จกฺกํ ปวตฺเตตีติ ๒ เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ
ภควนฺตํ เอตทโวจ โก ปน ภนฺเต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ธมฺมิกสฺส
ธมฺมรญฺโญ ราชาติ ธมฺโม ภิกฺขูติ ภควา อโวจ อิธ ภิกฺขุ
ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมญฺเญว นิสฺสาย ธมฺมํ
สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุกโรนฺโต ๓ ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ
ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ อนฺโตชนสฺมึ ฯ ปุน
จปรํ ภิกฺขุ ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ฯเปฯ ธมฺมาธิปเตยฺโย
ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ ขตฺติเยสุ อนุยนฺเตสุ พลกายสฺมึ
พฺราหฺมณคหปติเกสุ เนคมชานปเทสุ สมณพฺราหฺมเณสุ มิคปกฺขีสุ ส
โข โส ภิกฺขุ ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ฯเปฯ
ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา อนฺโตชนสฺมึ
ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา ขตฺติเยสุ อนุยนฺเตสุ พลกายสฺมึ
พฺราหฺมณคหปติเกสุ เนคมชานปเทสุ สมณพฺราหฺมเณสุ มิคปกฺขีสุ
ธมฺเมเนว จกฺกํ ปวตฺเตติ ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน
#๑ โป. โยนิ โข โส ฯ ม. โยปิ โส ฯ ๒ ม. วตฺเตตีติ ฯ ๓ ม. ครุํ กโรนฺโต ฯ
ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา เอวเมว โข ภิกฺขุ ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ
ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมญฺเญว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ
ครุกโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย
ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ ภิกฺขูสุ เอวรูปํ กายกมฺมํ
เสวิตพฺพํ เอวรูปํ กายกมฺมํ น เสวิตพฺพํ เอวรูปํ วจีกมฺมํ เสวิตพฺพํ
เอวรูปํ วจีกมฺมํ น เสวิตพฺพํ เอวรูปํ มโนกมฺมํ เสวิตพฺพํ เอวรูปํ
มโนกมฺมํ น เสวิตพฺพํ เอวรูโป อาชีโว เสวิตพฺโพ เอวรูโป อาชีโว
น เสวิตพฺโพ เอวรูโป คามนิคโม เสวิตพฺโพ เอวรูโป คามนิคโม น
เสวิตพฺโพติ ฯ ปุน จปรํ ภิกฺขุ ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก
ธมฺมราชา ฯเปฯ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ
[๑]- ภิกฺขุนีสุ … อุปาสเกสุ … อุปาสิกาสุ เอวรูปํ กายกมฺมํ เสวิตพฺพํ
เอวรูปํ กายกมฺมํ น เสวิตพฺพํ ฯเปฯ เอวรูโป คามนิคโม เสวิตพฺโพ
เอวรูโป คามนิคโม น เสวิตพฺโพติ ส โข โส ภิกฺขุ ตถาคโต
อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ฯเปฯ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ
รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา ภิกฺขูสุ ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา
ภิกฺขุนีสุ … อุปาสเกสุ … อุปาสิกาสุ ธมฺเมเนว อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ
ปวตฺเตติ ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน
วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ ฯ

[๑๓๔] ปญฺจหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคโต ราชา ขตฺติโย
มุทฺธาภิสิตฺโต ยสฺสํ ยสฺสํ ทิสายํ วิหรติ สกสฺมึเยว วิชิเต วิหรติ
#๑ ยุ. ภิกฺขูสุ ฯ
กตเมหิ ปญฺจหิ อิธ ภิกฺขเว ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต อุภโต
สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา
ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกุฏฺโฐ ชาติวาเทน อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน
มหาโภโค ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร พลวา โข ปน โหติ จตุรงฺคินิยา
เสนาย สมนฺนาคโต อสฺสวาย โอวาทปฏิการาย ๑ ปรินายโก โข ปนสฺส
โหติ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ
จินฺเตตุํ ตสฺสิเม จตฺตาโร ธมฺมา ยสํ ปริปาเจนฺติ ฯ โส อิมินา
ยสปญฺจเมน ๒ ธมฺเมน สมนฺนาคโต ยสฺสํ ยสฺสํ ทิสายํ วิหรติ สกสฺมึเยว
วิชิเต วิหรติ ตํ กิสฺส เหตุ เอวญฺเหตํ ภิกฺขเว โหติ วิชิตาวีนํ
เอวเมว โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยสฺสํ ยสฺสํ
ทิสายํ วิหรติ วิมุตฺตจิตฺโตว วิหรติ กตเมหิ ปญฺจหิ อิธ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ สีลวา โหติ ฯเปฯ สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ ราชาว
ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ชาติสมฺปนฺโน พหุสฺสุโต โหติ ฯเปฯ ทิฏฺฐิยา
สุปฺปฏิวิทฺธา ราชาว ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต อฑฺโฒ มหทฺธโน
มหาโภโค ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร อารทฺธวิริโย วิหรติ อกุสลานํ
ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม
อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ ราชาว ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต
พลสมฺปนฺโน ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต
อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมาทุกฺขกฺขยคามินิยา ราชาว ขตฺติโย
มุทฺธาภิสิตฺโต ปรินายกสมฺปนฺโน ตสฺสิเม จตฺตาโร ธมฺมา วิมุตฺตึ
#๑ ม. ยุ. โอวาทปฏิกราย ฯ ๒ โป. ยโสปญฺจเมน ฯ
ปริปาเจนฺติ ฯ โส อิมินา วิมุตฺติปญฺจเมน ธมฺเมน สมนฺนาคโต ยสฺสํ
ยสฺสํ ทิสายํ วิหรติ วิมุตฺตจิตฺโตว วิหรติ ตํ กิสฺส เหตุ
เอวญฺเหตํ ภิกฺขเว โหติ วิมุตฺตจิตฺตานนฺติ ฯ