[๕๖๐] ๑๒๑ ตีณีมานิ ภิกฺขเว โสเจยฺยานิ กตมานิ ตีณิ
กายโสเจยฺยํ วจีโสเจยฺยํ มโนโสเจยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว กายโสเจยฺยํ
อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ อทินฺนาทานา
ปฏิวิรโต โหติ กาเมสุ มิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ อิทํ วุจฺจติ
ภิกฺขเว กายโสเจยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว วจีโสเจยฺยํ อิธ ภิกฺขเว
เอกจฺโจ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต
โหติ ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต
โหติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว วจีโสเจยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว มโนโสเจยฺยํ
อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ อนภิชฺฌาลุ โหติ อพฺยาปนฺนจิตฺโต
โหติ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว มโนโสเจยฺยํ ฯ8
อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ โสเจยฺยานีติ ฯ

[๕๖๑] ๑๒๒ ตีณีมานิ ภิกฺขเว โสเจยฺยานิ กตมานิ ตีณิ
กายโสเจยฺยํ วจีโสเจยฺยํ มโนโสเจยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว กายโสเจยฺยํ
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ อทินฺนาทานา
ปฏิวิรโต โหติ อพฺรหฺมจริยา ปฏิวิรโต โหติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว
กายโสเจยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว วจีโสเจยฺยํ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ ผรุสาย
วาจาย ปฏิวิรโต โหติ สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ อิทํ วุจฺจติ
ภิกฺขเว วจีโสเจยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว มโนโสเจยฺยํ อิธ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺทํ อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺโทติ
ปชานาติ อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺทํ นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ
กามจฺฉนฺโทติ ปชานาติ ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส อุปฺปาโท
โหติ ตญฺจ ปชานาติ ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส ปหานํ
โหติ ตญฺจ ปชานาติ ยถา จ ปหีนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส อายตึ
อนุปฺปาโท โหติ ตญฺจ ปชานาติ สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ พฺยาปาทํ
อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ พฺยาปาโทติ ปชานาติ อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ
พฺยาปาทํ นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ พฺยาปาโทติ ปชานาติ ยถา จ
อนุปฺปนฺนสฺส พฺยาปาทสฺส อุปฺปาโท โหติ ตญฺจ ปชานาติ ยถา
จ อุปฺปนฺนสฺส พฺยาปาทสฺส ปหานํ โหติ ตญฺจ ปชานาติ ยถา
จ ปหีนสฺส พฺยาปาทสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ ตญฺจ ปชานาติ
สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ถีนมิทฺธํ อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ถีนมิทฺธนฺติ
ปชานาติ อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ถีนมิทฺธํ นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ
ถีนมิทฺธนฺติ ปชานาติ ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส ถีนมิทฺธสฺส อุปฺปาโท
โหติ ตญฺจ ปชานาติ ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส ถีนมิทฺธสฺส ปหานํ
โหติ ตญฺจ ปชานาติ ยถา จ ปหีนสฺส ถีนมิทฺธสฺส อายตึ อนุปฺปาโท
โหติ ตญฺจ ปชานาติ สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ อตฺถิ
เม อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนฺติ ปชานาติ อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ
อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนฺติ ปชานาติ
ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส อุปฺปาโท โหติ ตญฺจ ปชานาติ
ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส ปหานํ โหติ ตญฺจ ปชานาติ
ยถา จ ปหีนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ ตญฺจ
ปชานาติ สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉํ อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ
วิจิกิจฺฉาติ ปชานาติ อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉํ นตฺถิ เม
อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉาติ ปชานาติ ยถา จ อนุปฺปนฺนาย วิจิกิจฺฉาย
อุปฺปาโท โหติ ตญฺจ ปชานาติ ยถา จ อุปฺปนฺนาย วิจิกิจฺฉาย
ปหานํ โหติ ตญฺจ ปชานาติ ยถา จ ปหีนาย วิจิกิจฺจาย อายตึ
อนุปฺปาโท โหติ ตญฺจ ปชานาติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว มโนโสเจยฺยํ ฯ
อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ โสเจยฺยานีติ ฯ
กายสุจึ วาจาสุจึ ๑ เจโตสุจิมนาสวํ
สุจึ โสเจยฺยสมฺปนฺนํ อาหุ นินฺหาตปาปกนฺติ ฯ

[๕๖๒] ๑๒๓ ตีณีมานิ ภิกฺขเว โมเนยฺยานิ กตมานิ ตีณิ
กายโมเนยฺยํ วจีโมเนยฺยํ มโนโมเนยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว กายโมเนยฺยํ
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ อทินฺนาทานา
ปฏิวิรโต โหติ อพฺรหฺมจริยา ๒ ปฏิวิรโต โหติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว
กายโมเนยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว วจีโมเนยฺยํ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ ผรุสาย
วาจาย ปฏิวิรโต โหติ สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ อิทํ วุจฺจติ
ภิกฺขเว วจีโมเนยฺยํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว มโนโมเนยฺยํ อิธ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว
มโนโมเนยฺยํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ โมเนยฺยานีติ ฯ
กายมุนึ วาจามุนึ ๓ เจโตมุนิมนาสวํ
มุนึ โมเนยฺยสมฺปนฺนํ อาหุ สพฺพปฺปหายินนฺติ ฯ
อาปายิกวคฺโค ทุติโย ฯ
#๑ ม. วจีสุจึ ฯ ๒ ยุ. กาเมสุ มิจฺฉาจารา ฯ ๓ ม. วจีมุนึ ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
อาปายิโก ทุลฺลโภ จ อปฺปเมยฺยํ อเนญฺชกํ
อยํ อปณฺณกมฺมนฺโต เทฺว จ โสเจยฺยโมเนยฺยาติ ฯ
_________
กุสินารวคฺโค ตติโย

[๕๖๓] ๑๒๔ เอกํ สมยํ ภควา กุสินารายํ วิหรติ พลิหรเณ
วนสณฺเฑ ฯ ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ภิกฺขโวติ ฯ ภทนฺเตติ
เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสส ฯ ภควา เอตทโวจ อิธ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ ตเมนํ๕
คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อุปสงฺกมิตฺวา สฺวาตนาย ภตฺเตน
นิมนฺเตติ อากงฺขมาโน ภิกฺขเว ภิกฺขุ อธิวาเสติ โส ตสฺสา รตฺติยา
อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมฺยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ตสฺส
คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมติ
อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทติ ตเมนํ โส คหปติ วา
คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ
สมฺปวาเรติ ตสฺส เอวํ โหติ สาธุ วต มายํ ๑ คหปติ วา
คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ
สมฺปวาเรตีติ เอวมฺปิสฺส โหติ อโห วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต
วา อายตึปิ เอวรูเปน ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา
#๑ ม. มยายํ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
สนฺตปฺเปยฺย สมฺปวาเรยฺยาติ โส ตํ ปิณฺฑปาตํ คธิโต ๑ มุจฺฉิโต
อชฺโฌปนฺโน ๒ อนาทีนวทสฺสาวี อนิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ โส ตตฺถ
กามวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ พฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ วิหึสาวิตกฺกมฺปิ
วิตกฺเกติ เอวรูปสฺสาหํ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ทินฺนํ น มหปฺผลํ ๓
วทามิ ตํ กิสฺส เหตุ ปมตฺโต หิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ วิหรติ อิธ
ปน ภิกฺขเว ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ
ตเมนํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อุปสงฺกมิตฺวา สฺวาตนาย ภตฺเตน
นิมนฺเตติ อากงฺขมาโน ภิกฺขเว ภิกฺขุ อธิวาเสติ โส ตสฺสา
รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน
ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมติ
อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทติ ตเมนํ โส คหปติ วา
คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ
สมฺปวาเรติ ตสฺส น เอวํ โหติ สาธุ วต มายํ คหปติ วา
คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ
สมฺปวาเรตีติ เอวมฺปิสฺส น โหติ อโห วต มายํ คหปติ วา
คหปติปุตฺโต วา อายตึปิ เอวรูเปน ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน
สหตฺถา สนฺตปฺเปยฺย สมฺปวาเรยฺยาติ โส ตํ ปิณฺฑปาตํ อคธิโต
อมุจฺฉิโต อนชฺโฌปนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ
โส ตตฺถ เนกฺขมฺมวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ อพฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ
อวิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ เอวรูปสฺสาหํ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ทินฺนํ
#๑ ม. คถิโต ฯ ๒ โป. อชฺฌาปนฺโน ฯ ๓ ม. ยุ. มหปฺผลนุติ ฯ
#อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
มหปฺผลํ วทามิ ตํ กิสฺส เหตุ อปฺปมตฺโต หิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ วิหรตีติ ฯ

[๕๖๔] ๑๒๕ ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา
วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ มนสิกาตตปิ
เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา น ผาสุ โหติ ปเคว คนฺตต นิฏฺฐํ
เอตฺถ คจฺฉามิ อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ ตโย
ธมฺเม พหุลีมกํสุ ๑ กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ เนกฺขมฺมวิตกฺกํ
อพฺยาปาทวิตกฺกํ อวิหึสาวิตกฺกํ อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ กตเม
ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺกํ
อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา
กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา
วิหรนฺติ มนสิกาตตปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา น ผาสุ โหติ ปเคว
คนฺตต นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย
ธมฺเม ปชหึสุ อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ ฯ ยสฺสํ [๒]- ภิกฺขเว ทิสายํ
ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ
ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ คนฺตตปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา
ผาสุ โหติ ปเคว มนสิกาตต นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ อทฺธา เต
อายสฺมนฺโต [๓]- ตโย ธมฺเม ปชหึสุ [๔]- ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ กตเม
ตโย ธมฺเม ปชหึสุ กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺกํ อิเม
ตโย ธมฺเม ปชหึสุ กตเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ เนกฺขมฺมวิตกฺกํ
อพฺยาปาทวิตกฺกํ อวิหึสาวิตกฺกํ อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ
#๑ ม. พหุลมกํสุ ฯ อิโต ปรํ อีหิสเมว ฯ ๒ ม. ปน ฯ ๓-๔ ยุ. อิเม ฯ
ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา
ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ คนฺตตปิ เม
เอสา ภิกฺขเว ทิสา ผาสุ โหติ ปเคว มนสิกาตต นิฏฺฐํ เอตฺถ
คจฺฉามิ อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ อิเม
ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสูติ ฯ

[๕๖๕] ๑๒๖ เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ โคตมเก เจติเย ฯ
ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ภิกฺขโวติ ฯ ภทนฺเตติ เต ภิกฺขู
ภควโต ปจฺจสฺโสสส ภควา เอตทโวจ อภิญฺญายาหํ ภิกฺขเว
ธมฺมํ เทเสมิ โน อนภิญฺญาย สนิทานาหํ ภิกฺขเว ธมฺมํ เทเสมิ
โน อนิทานํ สปฺปาฏิหาริยาหํ ภิกฺขเว ธมฺมํ เทเสมิ โน อปฺปาฏิหาริยํ
ตสฺส มยฺหํ ภิกฺขเว อภิญฺญาย ธมฺมํ เทสยโต โน
อนภิญฺญาย สนิทานํ ธมฺมํ เทสยโต โน อนิทานํ สปฺปาฏิหาริยํ
ธมฺมํ เทสยโต โน อปฺปาฏิหาริยํ กรณีโย โอวาโท กรณียา
อนุสาสนี อลญฺจ ปน โว ภิกฺขเว ตุฏฺฐิยา อลํ อตฺตมนตาย
อลํ โสมนสฺสาย สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา สฺวากฺขาโต ภควตา
ธมฺโม สุปฏิปนฺโน สงฺโฆติ ฯ อิทมโวจ ภควา ฯ อตฺตมนา เต
ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทท ฯ ๑ อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ
ภญฺญมาเน สหสฺสี โลกธาตุ อกมฺปิตฺถาติ ฯ

[๕๖๖] ๑๒๗ เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน เยน
กปิลวตฺถุ ตทวสริ ฯ อสฺโสสิ โข มหานาโม สกฺโก ภควา กิร
#๑ ม. ยุ. อภินนฺทุนฺติ ฯ
กปิลวตฺถถ อนุปฺปตฺโตติ ฯ อถโข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ
เอกมนฺตํ ฐิตํ โข มหานามํ สกฺกํ ภควา เอตทโวจ คจฺฉ มหานาม
กปิลวตฺถุสฺมึ ตถารูปํ อาวสถํ ชาน ยตฺถชฺช มยํ เอกรตฺตึ
วิหเรยฺยามาติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข มหานาโม สกฺโก ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา
กปิลวตฺถถ ปวิสิตฺวา เกวลกปฺปํ กปิลวตฺถถ อาหิณฺฑนฺโต ๑ น อทฺทส
กปิลวตฺถุสฺมึ ตถารูปํ อาวสถํ ยตฺถ ๒ ภควา เอกรตฺตึ วิหเรยฺย ฯ
อถโข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ เอตทโวจ นตฺถิ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ ตถารูโป อาวสโถ
ยตฺถชฺช ภควา เอกรตฺตึ วิหเรยฺย อยํ ภนฺเต ภรณฺฑุ กาลาโม
ภควโต ปุราณสพฺรหฺมจารี ตสฺสชฺช ภควา อสฺสเม เอกรตฺตึ
วิหรตูติ ฯ คจฺฉ มหานาม สนฺถรํ ปญฺญาเปหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข
มหานาโม สกฺโก ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา เยน ภรณฺฑุสฺส กาลามสฺส
อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา สนฺถรํ ปญฺญาเปตฺวา อุทกํ
ฐเปตฺวา ปาทานํ โธวนาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ เอตทโวจ สนฺถโต ภนฺเต สนฺถโร ๓ อุทกํ ฐปิตํ
ปาทานํ โธวนาย ยสฺสทานิ ภนฺเต ภควา กาลํ มญฺญตีติ ฯ อถโข
ภควา เยน ภรณฺฑุสฺส กาลามสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ นิสชฺช โข ภควา ปาเท ปกฺขาเลสิ ฯ
อถโข มหานามสฺส สกฺกสฺส เอตทโหสิ อกาโล โข อชฺช ภควนฺตํ ปยิรุปาสิตต
#๑ ม. ยุ. อนฺวาหิณฺฑนฺโต ฯ ๒ ม. ยตฺถชฺช ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
#๓ โป. ม. สนฺถาโร ฯ
กิลนฺโต ภควา เสฺวทานาหํ ภควนฺตํ ปยิรุปาสิสฺสามีติ ภควนฺตํ
อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ อถโข มหานาโม สกฺโก
ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข มหานามํ
สกฺกํ ภควา เอตทโวจ ตโย โขเม มหานาม สตฺถาโร สนฺโต
สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ กตเม ตโย อิธ มหานาม เอกจฺโจ สตฺถา
กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ น รูปานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ น
เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ อิธ ปน มหานาม เอกจฺโจ สตฺถา
กามานญฺเจว ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ รูปานญฺจ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ
น เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ อิธ ปน มหานาม เอกจฺโจ สตฺถา
กามานญฺเจว ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ รูปานญฺจ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ
เวทนานญฺจ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ อิเม โข มหานาม ตโย สตฺถาโร
สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ อิเมสํ มหานาม ติณฺณํ สตฺถารานํ
เอกา นิฏฺฐา อุทาหุ ปุถู นิฏฺฐาติ ฯ เอวํ วุตฺเต ภรณฺฑุ กาลาโม
มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ เอกาติ มหานาม วเทหีติ ฯ เอวํ วุตฺเต
ภควา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ นานาติ มหานาม วเทหีติ ฯ ทุติยมฺปิ
โข ภรณฺฑุ กาลาโม มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ เอกาติ มหานาม
วเทหีติ ฯ ทุติยมฺปิ โข ภควา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ นานาติ
มหานาม วเทหีติ ฯ ตติยมฺปิ โข ภรณฺฑุ กาลาโม มหานามํ สกฺกํ
เอตทโวจ เอกาติ มหานาม วเทหีติ ฯ ตติยมฺปิ โข ภควา มหานามํ
สกฺกํ เอตทโวจ นานาติ มหานาม วเทหีติ ฯ อถโข ภรณฺฑุสฺส
กาลามสฺส เอตทโหสิ มเหสกฺขสฺส วตมฺหิ มหานามสฺส สกฺกสฺส
สมฺมุขา สมเณน โคตเมน ยาวตติยกํ อปสาทิโต ยนฺนูนาหํ กปิลวตฺถุมฺหา
ปกฺกเมยฺยนฺติ ฯ อถโข ภรณฺฑุ กาลาโม กปิลวตฺถุมฺหา
ปกฺกามิ [๑]- ตถาปกฺกนฺโตว อโหสิ น ปุน ปจฺฉาคจฺฉีติ ฯ

[๕๖๗] ๑๒๘ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน
อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ อถโข หตฺถโก เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา
อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต ปุรโต ฐสฺสามีติ โอสีทติ ๒
สํสีทติ น สกฺโกติ สณฺฐาตต เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิ วา เตลํ วา๏
วาลิกาย ๓ อาสิตฺตํ โอสีทติ สํสีทติ น สณฺฐาติ เอวเมว หตฺถโก
เทวปุตฺโต ภควโต ปุรโต ฐสฺสามีติ โอสีทติ สํสีทติ น สกฺโกติ
สณฺฐาตต ฯ อถโข ภควา หตฺถกํ เทวปุตฺตํ เอตทโวจ โอฬาริกํ
หตฺถก อตฺตภาวํ อภินิมฺมินาหีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข หตฺถโก เทวปุตฺโต
ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา โอฬาริกํ อตฺตภาวํ อภินิมฺมินิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ เอกมนฺตํ ฐิตํ โข หตฺถกํ
เทวปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ เย เต หตฺถก ธมฺมา ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส
ปวตฺติโน อเหสส อปินุ เต เต ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโนติ
เย จ เม ภนฺเต [๔]- ธมฺมา ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส ปวตฺติโน อเหสส เต
จ เม ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโน เย จ เม ภนฺเต ธมฺมา ปุพฺเพ
#๑ ม. ยุ. ยํ กปิลวตฺถุมฺหา ปกฺกามิ ฯ ๒ โป. ม. โอสีทติ เมว สํสีทติเมว ฯ ยุ.
#โอสีทติ เจว สํสีทติ เจว ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๓ ม. วาลุกาย ฯ ๔ โป. ยุ. ภควา ฯ
มนุสฺสภูตสฺส นปฺปวตฺติโน อเหสส เต จ เม ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโน
เสยฺยถาปิ ภนฺเต ภควา เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ
อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ
เอวเมว โข อหํ ภนฺเต อากิณฺโณ วิหรามิ เทวปุตฺเตหิ ทูรโตปิ
ภนฺเต เทวปุตฺตา อาคจฺฉนฺติ หตฺถกสฺส เทวปุตฺตสฺส สนฺติเก ธมฺมํ
โสสฺสามาติ ติณฺณาหํ ภนฺเต ธมฺมานํ อติตฺโต อปฺปฏิวาโณ กาลกโต
กตเมสํ ติณฺณํ ภควโต อหํ ภนฺเต ทสฺสนสฺส ๑ อติตฺโต อปฺปฏิวาโณ
กาลกโต สทฺธมฺมสฺสวนสฺสาหํ ภนฺเต อติตฺโต อปฺปฏิวาโณ กาลกโต
สงฺฆสฺสาหํ ภนฺเต อุปฏฺฐานสฺส อติตฺโต อปฺปฏิวาโณ กาลกโต อิเมสํ
โข อหํ ภนฺเต ติณฺณํ ธมฺมานํ อติตฺโต อปฺปฏิวาโณ กาลกโตติ ฯ
ภควโต ๒ ทสฺสนสฺส ติตฺติ อทฺธา กุทาจนํ
สงฺฆสฺส อุปฏฺฐานสฺส สทฺธมฺมสฺสวนสฺส จ ฯ
อธิสีลํ สิกฺขมาโน สทฺธมฺมสฺสวเน รโต
ติณฺณํ ธมฺมานมติตฺโต หตฺถโก อวิหํ คโตติ ฯ

[๕๖๘] ๑๒๙ เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน
มิคทาเย ฯ อถโข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย
พาราณสึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ ฯ อทฺทสา โข ภควา โคโยคมิลกฺขสฺมึ ๓
ปิณฺฑาย จรมาโน อญฺญตรํ ภิกฺขข ริตฺตสฺสาทํ พาหิรสฺสาทํ มุฏฺฐสฺสตึ
อสมฺปชานํ อสมาหิตํ วิพฺภนฺตจิตฺตํ ปากตินฺทฺริยํ ทิสฺวา ตํ ภิกฺขข
#๑ ยุ. ทสฺสนาย ฯ ๒ โป. ม. ยุ. นาหํ ภควโต ทสฺสนสฺส ติตฺติมชฺฌคา กุทาจนํ ฯ
#๓ ม. โคโยคปิลกฺขสฺมึ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
เอตทโวจ มา ๑ โข ตฺวํ ภิกฺขุ อตฺตานํ กฏุวิยมกาสิ ตํ วต ภิกฺขุ
กฏุวิยกตํ อตฺตานํ อามคนฺเธ ๒ อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ
นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ ฯ อถโข โส ภิกฺขุ ภควตา
อิมินา โอวาเทน โอวทิโต สํเวคมาปาทีติ ฯ อถโข ภควา พาราณสิยํ
ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ
อิธาหํ ภิกฺขเว ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย พาราณสึ
ปิณฺฑาย ปาวิสึ อทฺทสึ โข อหํ ภิกฺขเว โคโยคมิลกฺขสฺมึ ปิณฺฑาย
จรมาโน อญฺญตรํ ภิกฺขข ริตฺตสฺสาทํ พาหิรสฺสาทํ มุฏฺฐสฺสตึ อสมฺปชานํ
อสมาหิตํ วิพฺภนฺตจิตฺตํ ปากตินฺทฺริยํ ทิสฺวา ตํ ภิกฺขข เอตทโวจํ
มา โข ตฺวํ ภิกฺขุ อตฺตานํ กฏุวิยมกาสิ ตํ วต ภิกฺขุ กฏุวิยกตํ
อตฺตานํ อามคนฺเธ อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ
เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ อถโข โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ มยา อิมินา โอวาเทน
โอวทิโต สํเวคมาปาทีติ ฯ เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ
เอตทโวจ กินฺนุโข ภนฺเต กฏุวิยํ โก อามคนฺโธ กา มกฺขิกาติ ฯ
อภิชฺฌา โข ภิกฺขุ กฏุวิยํ พฺยาปาโท อามคนฺโธ ปาปกา อกุสลา
วิตกฺกา มกฺขิกา ตํ วต ภิกฺขุ กฏุวิยกตํ อตฺตานํ อามคนฺเธ
อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ เนตํ ฐานํ
วิชฺชตีติ ฯ
อคุตฺตํ จกฺขุโสตสฺมึ อินฺทฺริเยสุ อสํวุตํ
#๑ ยุ. ภิกฺขุ ภิกฺขุ มา โข ตฺวํ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. อามคนฺเธน ฯ อิโต
#ปรํ อีทิสเมว ฯ
มกฺขิกานุปติสฺสนฺติ สงฺกปฺปา ราคนิสฺสิตา ฯ
กฏุวิยกโต ภิกฺขุ อามคนฺเธ อวสฺสุโต
อารกา โหติ นิพฺพานา วิฆาตสฺเสว ภาควา ฯ
คาเม วา ยทิ วา รญฺเญ อลทฺธา สมมตฺตโน ๑
จเร ๒ พาโล ทุมฺเมโธ มกฺขิกาหิ ปุรกฺขโต ฯ
เย จ สีเลน สมฺปนฺนา ปญฺญายูปสเม รตา
อุปสนฺตา สุขํ เสนฺติ นาสยิตฺวาน มกฺขิกาติ ฯ

[๕๖๙] ๑๓๐ อถโข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ เอตทโวจ อิธาหํ
ภนฺเต ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เยภุยฺเยน
ปสฺสามิ มาตุคามํ กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ
นิรยํ อุปปชฺชมานํ กตีหิ นุ โข ภนฺเต ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต
มาตุคาโม กายสฺส เกทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ
อุปปชฺชตีติ ฯ ตีหิ โข อนุรุทฺธ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส
เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ กตเมหิ
ตีหิ อิธ อนุรุทฺธ มาตุคาโม ปุพฺพณฺหสมยํ มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน
เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มชฺฌนฺติกสมยํ อิสฺสาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา
อคารํ อชฺฌาวสติ สายณฺหสมยํ กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ
#๑ ม. สมถมตฺตโน ฯ ยุ. สมฺมตฺตโน ฯ ๒ ม. จเรติ ฯ ยุ. ปเรติ ฯ
อชฺฌาวสติ อิเมหิ โข อนุรุทฺธ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต
มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ
อุปปชฺชตีติ ฯ