[๒๙๐] ๔๔ เทฺวมา ภิกฺขเว ปริสา กตมา เทฺว อนริยา จ
ปริสา อริยา จ ปริสา ฯ กตมา จ ภิกฺขเว อนริยา ปริสา อิธ
ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ
อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ยถาภูตํ
#๑ ม. ยุ. พาหุลิกา ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. น ฯ
นปฺปชานนฺติ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ
อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนริยา ปริสา ฯ กตมา จ ภิกฺขเว อริยา ปริสา
อิธ ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานนฺติ
อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ยถาภูตํ ปชานนฺติ อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ยถาภูตํ
ปชานนฺติ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานนฺติ อยํ
วุจฺจติ ภิกฺขเว อริยา ปริสา ฯ อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว ปริสา
เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิมาสํ ทฺวินฺนํ ปริสานํ ยทิทํ อริยา ปริสาติ ฯ

[๒๙๑] ๔๕ เทฺวมา ภิกฺขเว ปริสา กตมา เทฺว ปริสกสโฏ ๑
จ ปริสมณฺโฑ จ ฯ กตโม จ ภิกฺขเว ปริสกสโฏ อิธ ภิกฺขเว
ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู ฉนฺทาคตึ คจฺฉนฺติ โทสาคตึ คจฺฉนฺติ โมหาคตึ
คจฺฉนฺติ ภยาคตึ คจฺฉนฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ปริสกสโฏ ฯ
กตโม จ ภิกฺขเว ปริสมณฺโฑ อิธ ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู
น ฉนฺทาคตึ คจฺฉนฺติ น โทสาคตึ คจฺฉนฺติ น โมหาคตึ คจฺฉนฺติ
น ภยาคตึ คจฺฉนฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ปริสมณฺโฑ ฯ อิมา โข
ภิกฺขเว เทฺว ปริสา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิมาสํ ทฺวินฺนํ ปริสานํ
ยทิทํ ปริสมณฺโฑติ ฯ

[๒๙๒] ๔๖ เทฺวมา ภิกฺขเว ปริสา กตมา เทฺว อุกฺกาจิตวินีตา
ปริสา โน ปฏิปุจฺฉาวินีตา ปฏิปุจฺฉาวินีตา ปริสา โน อุกฺกาจิตวินีตา ฯ
กตมา จ ภิกฺขเว อุกฺกาจิตวินีตา ปริสา โน ปฏิปุจฺฉาวินีตา อิธ
ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู เย เต สุตฺตนฺตา ตถาคตภาสิตา คมฺภีรา
#๑ ม. ปริสากสโฏ จ ปริสามณฺโฑ จ ฯ
คมฺภีรตฺถา โลกุตฺตรา สุญฺญตปฏิสํยุตฺตา เตสุ ภญฺญมาเนสุ น สุสฺสูสนฺติ
น โสตํ โอทหนฺติ น อญฺญาจิตฺตํ อุปฏฺฐาเปนฺติ น จ เต
ธมฺเม อุคฺคเหตพฺพํ ปริยาปุณิตพฺพํ มญฺญนฺติ เย ปน เต สุตฺตนฺตา
กวิกตา ๑ กาเวยฺยา จิตฺตกฺขรา จิตฺตพฺยญฺชนา พาหิรกา สาวกภาสิตา
เตสุ ภญฺญมาเนสุ สุสฺสูสนฺติ โสตํ โอทหนฺติ อญฺญาจิตฺตํ
อุปฏฺฐาเปนฺติ เต จ ธมฺเม อุคฺคเหตพฺพํ ปริยาปุณิตพฺพํ มญฺญนฺติ
เต [๒]- ตํ ธมฺมํ ปริยาปุณิตฺวา น เจว อญฺญมญฺญํ ปฏิปุจฺฉนฺติ น
ปฏิวิวรนฺติ ๓ อิทํ กถมิมสฺส กฺวตฺโถติ เต อวิวฏญฺเจว น
วิวรนฺติ อนุตฺตานีกตญฺจ น อุตฺตานีกโรนฺติ อเนกวิหิเตสุ จ
กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ นปฺปฏิวิโนเทนฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว
อุกฺกาจิตวินีตา ปริสา โน ปฏิปุจฺฉาวินีตา ฯ กตมา จ ภิกฺขเว
ปฏิปุจฺฉาวินีตา ปริสา โน อุกฺกาจิตวินีตา อิธ ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ
ภิกฺขู เย เต สุตฺตนฺตา กวิกตา กาเวยฺยา จิตฺตกฺขรา จิตฺตพฺยญฺชนา
พาหิรกา สาวกภาสิตา เตสุ ภญฺญมาเนสุ น สุสฺสูสนฺติ น โสตํ
โอทหนฺติ น อญฺญาจิตฺตํ อุปฏฺฐาเปนฺติ น จ เต ธมฺเม อุคฺคเหตพฺพํ
ปริยาปุณิตพฺพํ มญฺญนฺติ เย ปน เต สุตฺตนฺตา ตถาคตภาสิตา
คมฺภีรา คมฺภีรตฺถา โลกุตฺตรา สุญฺญตปฏิสํยุตฺตา เตสุ ภญฺญมาเนสุ
สุสฺสูสนฺติ โสตํ โอทหนฺติ อญฺญาจิตฺตํ อุปฏฺฐาเปนฺติ เต จ ธมฺเม
อุคฺคเหตพฺพํ ปริยาปุณิตพฺพํ มญฺญนฺติ เต ตํ ธมฺมํ ปริยาปุณิตฺวา
อญฺญมญฺญํ ปฏิปุจฺฉนฺติ ปฏิวิวรนฺติ อิทํ กถมิมสฺส กฺวตฺโถติ เต
#๑ ม. ยุ. กวิตา ฯ ๒ ม. จ ฯ ๓ ม. น จ ปฏิวิจรนฺติ ฯ
อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานีกโรนฺติ อเนกวิหิเตสุ
จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว
ปฏิปุจฺฉาวินีตา ปริสา โน อุกฺกาจิตวินีตา ฯ อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว
ปริสา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิมาสํ ทฺวินฺนํ ปริสานํ ยทิทํ ปฏิปุจฺฉาวินีตา
ปริสา โน อุกฺกาจิตวินีตาติ ฯ

[๒๙๓] ๔๗ เทฺวมา ภิกฺขเว ปริสา กตมา เทฺว อามิสครุ ๑
ปริสา โน สทฺธมฺมครุ ๒ สทฺธมฺมครุ ปริสา โน อามิสครุ ฯ กตมา
จ ภิกฺขเว อามิสครุ ปริสา โน สทฺธมฺมครุ อิธ ภิกฺขเว ยสฺสํ
ปริสายํ ภิกฺขู คิหีนํ โอทาตวสนานํ สมฺมุขา อญฺญมญฺญสฺส วณฺณํ
ภาสนฺติ อสุโก ภิกฺขุ อุภโตภาควิมุตฺโต อสุโก ปญฺญาวิมุตฺโต
อสุโก กายสกฺขี อสุโก ทิฏฺฐิปฺปตฺโต อสุโก สทฺธาวิมุตฺโต อสุโก
ธมฺมานุสารี อสุโก สทฺธานุสารี อสุโก สีลวา กลฺยาณธมฺโม
อสุโก ทุสฺสีโล ปาปธมฺโมติ เต เตน ลาภํ ลภนฺติ เต ตํ ลาภํ
ลภิตฺวา คธิตา ๓ มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน
อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อามิสครุ ปริสา
โน สทฺธมฺมครุ ฯ กตมา จ ภิกฺขเว สทฺธมฺมครุ ปริสา โน
อามิสครุ อิธ ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู น คิหีนํ โอทาตวสนานํ
สมฺมุขา อญฺญมญฺญสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ อสุโก ภิกฺขุ
อุภโตภาควิมุตฺโต อสุโก ปญฺญาวิมุตฺโต อสุโก กายสกฺขี อสุโก
ทิฏฺฐิปฺปตฺโต อสุโก สทฺธาวิมุตฺโต อสุโก ธมฺมานุสารี อสุโก
สทฺธานุสารี อสุโก สีลวา กลฺยาณธมฺโม อสุโก ทุสฺสีโล ปาปธมฺโมติ
#๑-๒ ยุ. อามิสครู สทฺธมฺมครู ฯ ๓ ม. คถิตา ฯ
เต เตน ลาภํ ลภนฺติ เต ตํ ลาภํ ลภิตฺวา อคธิตา อมุจฺฉิตา
อนชฺโฌปนฺนา อาทีนวทสฺสาวิโน นิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺติ อยํ
วุจฺจติ ภิกฺขเว สทฺธมฺมครุ ปริสา โน อามิสครุ ฯ อิมา โข ภิกฺขเว
เทฺว ปริสา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิมาสํ ทฺวินฺนํ ปริสานํ ยทิทํ
สทฺธมฺมครุ ปริสา โน อามิสครูติ ฯ

[๒๙๔] ๔๘ เทฺวมา ภิกฺขเว ปริสา กตมา เทฺว วิสมา จ
ปริสา สมา จ ปริสา ฯ กตมา จ ภิกฺขเว วิสมา ปริสา อิธ
ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ อธมฺมกมฺมานิ ปวตฺตนฺติ ธมฺมกมฺมานิ
นปฺปวตฺตนฺติ อวินยกมฺมานิ ปวตฺตนฺติ วินยกมฺมานิ นปฺปวตฺตนฺติ
อธมฺมกมฺมานิ ทิปฺปนฺติ ธมฺมกมฺมานิ น ทิปฺปนฺติ อวินยกมฺมานิ
ทิปฺปนฺติ วินยกมฺมานิ น ทิปฺปนฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว วิสมา
ปริสา ฯ วิสมตฺตา ภิกฺขเว ปริสาย อธมฺมกมฺมานิ ปวตฺตนฺติ
ธมฺมกมฺมานิ นปฺปวตฺตนฺติ อวินยกมฺมานิ ปวตฺตนฺติ วินยกมฺมานิ
นปฺปวตฺตนฺติ อธมฺมกมฺมานิ ทิปฺปนฺติ ธมฺมกมฺมานิ น ทิปฺปนฺติ
อวินยกมฺมานิ ทิปฺปนฺติ วินยกมฺมานิ น ทิปฺปนฺติ ฯ กตมา จ
ภิกฺขเว สมา ปริสา อิธ ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ ธมฺมกมฺมานิ
ปวตฺตนฺติ อธมฺมกมฺมานิ นปฺปวตฺตนฺติ วินยกมฺมานิ ปวตฺตนฺติ
อวินยกมฺมานิ นปฺปวตฺตนฺติ ธมฺมกมฺมานิ ทิปฺปนฺติ อธมฺมกมฺมานิ
น ทิปฺปนฺติ วินยกมฺมานิ ทิปฺปนฺติ อวินยกมฺมานิ น ทิปฺปนฺติ
อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สมา ปริสา ฯ สมตฺตา ภิกฺขเว ปริสาย
ธมฺมกมฺมานิ ปวตฺตนฺติ อธมฺมกมฺมานิ นปฺปวตฺตนฺติ วินยกมฺมานิ
ปวตฺตนฺติ อวินยกมฺมานิ นปฺปวตฺตนฺติ ธมฺมกมฺมานิ ทิปฺปนฺติ
อธมฺมกมฺมานิ น ทิปฺปนฺติ วินยกมฺมานิ ทิปฺปนฺติ อวินยกมฺมานิ น
ทิปฺปนฺติ ฯ อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว ปริสา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิมาสํ
ทฺวินฺนํ ปริสานํ ยทิทํ สมา ปริสาติ ฯ

[๒๙๕] ๔๙ เทฺวมา ภิกฺขเว ปริสา กตมา เทฺว อธมฺมิกา
จ ปริสา ธมฺมิกา จ ปริสา ฯเปฯ อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว
ปริสา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิมาสํ ทฺวินฺนํ ปริสานํ ยทิทํ ธมฺมิกา
ปริสาติ ฯ

[๒๙๖] ๕๐ เทฺวมา ภิกฺขเว ปริสา กตมา เทฺว อธมฺมวาทินี
จ ปริสา ธมฺมวาทินี จ ปริสา ฯ กตมา จ ภิกฺขเว อธมฺมวาทินี
ปริสา อิธ ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู อธิกรณํ อาทิยนฺติ ธมฺมิกํ
วา อธมฺมิกํ วา เต ตํ อธิกรณํ อาทิยิตฺวา น เจว อญฺญมญฺญํ
สญฺญาเปนฺติ น จ สญฺญตฺตึ อุปคจฺฉนฺติ น จ นิชฺฌาเปนฺติ
น จ นิชฺฌตฺตึ อุปคจฺฉนฺติ เต อสญฺญตฺติพลา อนิชฺฌตฺติพลา
อปฺปฏินิสฺสคฺคมนฺติโน ตเมว อธิกรณํ ถามสา ปรามสฺส ๑ อภินิวิสฺส
โวหรนฺติ อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว
อธมฺมวาทินี ปริสา ฯ กตมา จ ภิกฺขเว ธมฺมวาทินี ปริสา อิธ
ภิกฺขเว ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู อธิกรณํ อาทิยนฺติ ธมฺมิกํ วา อธมฺมิกํ
วา เต ตํ อธิกรณํ อาทิยิตฺวา อญฺญมญฺญํ สญฺญาเปนฺติ เจว
#๑ ม. ปรามาสา ฯ
สญฺญตฺติญฺจ อุปคจฺฉนฺติ นิชฺฌาเปนฺติ จ ๑ นิชฺฌตฺติญฺจ อุปคจฺฉนฺติ
เต สญฺญตฺติพลา นิชฺฌตฺติพลา ปฏินิสฺสคฺคมนฺติโน น ตเมว อธิกรณํ
ถามสา ปรามสฺส ๒ อภินิวิสฺส โวหรนฺติ อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ
อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ธมฺมวาทินี ปริสา ฯ อิมา โข ภิกฺขเว
เทฺว ปริสา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิมาสํ ทฺวินฺนํ ปริสานํ ยทิทํ
ธมฺมวาทินี ปริสาติ ฯ
ปริสวคฺโค ปญฺจโม ฯ
[๓]-
ปฐโม ปณฺณาสโก สมตฺโต ฯ
____________
ทุติยปณฺณาสโก

[๒๙๗] ๕๑ เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา โลเก อุปฺปชฺชมานา
อุปฺปชฺชนฺติ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย
สุขาย เทวมนุสฺสานํ กตเม เทฺว ตถาคโต จ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ
ราชา จ จกฺกวตฺตี อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา โลเก
อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชนฺติ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส
อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานนฺติ ฯ

[๒๙๘] ๕๒ เทฺวเม ภิกฺขเว ปุคฺคลา โลเก อุปฺปชฺชมานา
อุปฺปชฺชนฺติ อจฺฉริยมนุสฺสา กตเม เทฺว ตถาคโต จ อรหํ
สมฺมาสมฺพุทฺโธ ราชา จ จกฺกวตฺตี อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปุคฺคลา โลเก
#๑ ม. ยุ. เจว ฯ ๒ ม. ปรามาสา ฯ
#๓ ม. ยุ. ตสฺสุทฺทานํ
# อุตฺตานา วคฺคา อคฺควตี
# อริยา กสโฏ จ ปญฺจโม
# อุกฺกาจิตอามิสญฺเจว
# วิสมา อธมฺมา ธมฺมิเยน จาติ ฯ
อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชนฺติ อจฺฉริยมนุสฺสาติ ฯ

[๒๙๙] ๕๓ ทฺวินฺนํ ภิกฺขเว ปุคฺคลานํ กาลกิริยา พหุโน ชนสฺส
อนุตปฺปา โหติ กตเมสํ ทฺวินฺนํ ตถาคตสฺส จ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส
รญฺโญ จ จกฺกวตฺติสฺส อิเมสํ โข ภิกฺขเว ทฺวินฺนํ
ปุคฺคลานํ กาลกิริยา พหุโน ชนสฺส อนุตปฺปา โหตีติ ฯ