[๒๗๐] ๒๔ เทฺวเม ภิกฺขเว ตถาคตํ อพฺภาจิกฺขนฺติ กตเม เทฺว
โย จ เนยฺยตฺถํ สุตฺตนฺตํ นีตตฺโถ สุตฺตนฺโตติ ทีเปติ โย จ
นีตตฺถํ สุตฺตนฺตํ เนยฺยตฺโถ สุตฺตนฺโตติ ทีเปติ อิเม โข ภิกฺขเว
เทฺว ตถาคตํ อพฺภาจิกฺขนฺติ ฯ เทฺวเม ภิกฺขเว ตถาคตํ นาพฺภาจิกฺขนฺติ
กตเม เทฺว โย จ เนยฺยตฺถํ สุตฺตนฺตํ เนยฺยตฺโถ สุตฺตนฺโตติ
ทีเปติ โย จ นีตตฺถํ สุตฺตนฺตํ นีตตฺโถ สุตฺตนฺโตติ ทีเปติ
อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ตถาคตํ นาพฺภาจิกฺขนฺตีติ ฯ

[๒๗๑] ๒๕ ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตสฺส ภิกฺขเว ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรา
คติ ปาฏิกงฺขา นิรโย วา ติรจฺฉานโยนิ วา ๑ ฯ อปฺปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตสฺส
ภิกฺขเว ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรา คติ ปาฏิกงฺขา เทวา วา มนุสฺสา
วาติ ฯ

[๒๗๒] ๒๖ มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส ภิกฺขเว ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรา
คติ ปาฏิกงฺขา นิรโย วา ติรจฺฉานโยนิ วา ๑ ฯ สมฺมาทิฏฺฐิกสฺส
ภิกฺขเว ทวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรา คติ ปาฏิกงฺขา เทวา วา มนุสฺสา
วาติ ฯ

[๒๗๓] ๒๗ ทุสฺสีลสฺส ภิกฺขเว เทฺว ปฏิคฺคหา ๒ นิรโย วา
ติรจฺฉานโยนิ วา ๑ ฯ สีลวโต ภิกฺขเว เทฺว ปฏิคฺคหา ๓ เทวา วา
มนุสฺสา วาติ ฯ

[๒๗๔] ๒๘ ทฺวาหํ ภิกฺขเว อตฺถวเส สมฺปสฺสมาโน อรญฺญวนปตฺถานิ
ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวามิ กตเม เทฺว อตฺตโน จ
ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารํ สมฺปสฺสมาโน ปจฺฉิมญฺจ ชนตํ อนุกมฺปมาโน
อิเม โข อหํ ภิกฺขเว เทฺว อตฺถวเส สมฺปสฺสมาโน อรญฺญวนปตฺถานิ
ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวามีติ ฯ

[๒๗๕] ๒๙ เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา วิชฺชาภาคิยา กตเม เทฺว
สมโถ จ วิปสฺสนา จ ฯ สมโถ ภิกฺขเว ภาวิโต กิมตฺถมนุโภติ ๔
#๑ ม. ยุ. วา-ติ ฯ ๒-๓ ม. ปฏิคฺคาหา ฯ ๔ ม. ยุ. กมตฺถมนุโภติ ฯ อิโต ปรํ
#อีทิสเมว ฯ
จิตฺตํ ภาวิยติ ๑ จิตฺตํ ภาวิตํ กิมตฺถมนุโภติ โย ราโค โส
ปหียติ ฯ วิปสฺสนา ภิกฺขเว ภาวิตา กิมตฺถมนุโภติ ปญฺญา ภาวิยติ
ปญฺญา ภาวิตา กิมตฺถมนุโภติ ยา อวิชฺชา สา ปหียตีติ ๒ ฯ

[๒๗๖] ๓๐ ราคุปกฺกิลิฏฺฐํ วา ภิกฺขเว จิตฺตํ น วิมุจฺจติ
อวิชฺชูปกฺกิลิฏฺฐา วา ปญฺญา น ภาวิยติ อิติ โข ภิกฺขเว ราควิราคา
เจโตวิมุตฺติ อวิชฺชาวิราคา ปญฺญาวิมุตฺตีติ ฯ
พาลวคฺโค ตติโย ฯ

[๒๗๗] ๓๑ อสปฺปุริสภูมิญฺจ โว ภิกฺขเว เทเสสฺสามิ
สปฺปุริสภูมิญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ
เอวมฺภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสส ฯ ภควา เอตทโวจ
กตมา จ ภิกฺขเว อสปฺปุริสภูมิ อสปฺปุริโส ภิกฺขเว อกตญฺญู โหติฎ
อกตเวที อสพฺภิเหตํ ภิกฺขเว อุปญฺญาตํ ยทิทํ อกตญฺญุตา
อกตเวทิตา เกวลา เอสา ภิกฺขเว อสปฺปุริสภูมิ ยทิทํ อกตญฺญุตา
อกตเวทิตา สปฺปุริโส จ โข ภิกฺขเว กตญฺญู โหติ กตเวที
สพฺภิเหตํ ภิกฺขเว อุปญฺญาตํ ยทิทํ กตญฺญุตา กตเวทิตา เกวลา
เอสา ภิกฺขเว สปฺปุริสภูมิ ยทิทํ กตญฺญุตา กตเวทิตาติ ฯ

[๒๗๘] ๓๒ ทฺวินฺนาหํ ภิกฺขเว น สุปฺปฏิการํ วทามิ กตเมสํ
ทฺวินฺนํ มาตุ จ ปิตุ จ ฯ เอเกน ภิกฺขเว อํเสน มาตรํ
ปริหเรยฺย เอเกน อํเสน ปิตรํ ปริหเรยฺย วสฺสสตายุโก วสฺสสตชีวี
โส จ เนสํ อุจฺฉาทนปริมทฺทนนฺหาปนสมฺพาหเนน ปฏิชคฺเคยฺย เตปิ
#๑ ม. ยุ. ภาวียติ ฯ ๒ ม. ยุ. ปหียติ ฯ
ตตฺเถว มุตฺตกรีสํ จเชยฺยย น เตฺวว ภิกฺขเว มาตาปิตุนฺนํ กตํ วา
โหติ ปฏิกตํ วา อิมิสฺสา จ ภิกฺขเว มหาปฐวิยา ปหูตสตฺตรตนาย ๑
มาตาปิตโร อิสฺสราธิปจฺเจ รชฺเช ปติฏฺฐาเปยฺย น เตฺวว ภิกฺขเว
มาตาปิตุนฺนํ กตํ วา โหติ ปฏิกตํ วา ตํ กิสฺส เหตุ พหูปการา ๒
ภิกฺขเว มาตาปิตโร ปุตฺตานํ อาปาทกา โปสกา อิมสฺส โลกสฺส
ทสฺเสตาโร ฯ โย จ โข ภิกฺขเว มาตาปิตโร อสฺสทฺเธ สทฺธาสมฺปทาย
สมาทเปติ นิเวเสติ ปติฏฺฐาเปติ ทุสฺสีเล สีลสมฺปทาย สมาทเปติ
นิเวเสติ ปติฏฺฐาเปติ มจฺฉรี จาคสมฺปทาย สมาทเปติ นิเวเสติ
ปติฏฺฐาเปติ ทุปฺปญฺเญ ปญฺญาสมฺปทาย สมาทเปติ นิเวเสติ ปติฏฺฐาเปติ
เอตฺตาวตา โข ภิกฺขเว มาตาปิตุนฺนํ กตญฺจ โหติ ปฏิกตญฺจาติ [๓]- ฯ

[๒๗๙] ๓๓ อถโข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ สมฺโมทนียํ กถํ
สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส
พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ กึวาที ภวํ โคตโม กิมกฺขายีติ ฯ
กิริยวาที จาหํ พฺราหฺมณ อกิริยวาที จาติ ฯ ยถากถํ ปน ภวํ
โคตโม กิริยวาที จ อกิริยวาที จาติ ฯ อกิริยํ โข อหํ พฺราหฺมณ
วทามิ กายทุจฺจริตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส อเนกวิหิตานํ
ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อกิริยํ วทามิ กิริยญฺจ โข อหํ
พฺราหฺมณ วทามิ กายสุจริตสฺส วจีสุจริตสฺส มโนสุจริตสฺส
อเนกวิหิตานํ กุสลานํ ธมฺมานํ กิริยํ วทามิ เอวํ โข อหํ พฺราหฺมณ
#๑ ม. ปหูตรตนาย ฯ ๒ ม. พหูการา ฯ ๓ ยุ. อติกตญฺจาติ ฯ
กิริยวาที จ อกิริยวาที จาติ ฯ อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม ฯเปฯ
อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตนฺติ ฯ