[๑๗๔๔] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว อยํ มหาปฐวี เอโกทิกา ๓ อสฺส
#๑ ยุ. โย ฯ ๒ ม. โข ฯ ๓ ม. ยุ. เอโกทกา ฯ
ตตฺร ปุริโส เอกจฺฉิคฺคฬํ ยุคํ ปกฺขิเปยฺย ตเมนํ ปุรตฺถิโม
วาโต ปจฺฉิเมน สํหเรยฺย ปจฺฉิโม วาโต ปุรตฺถิเมน สํหเรยฺย
อุตฺตโร วาโต ทกฺขิเณน สํหเรยฺย ทกฺขิโณ วาโต อุตฺตเรน
สํหเรยฺย ตตฺรสฺส กาโณ กจฺฉโป โส วสฺสสตสฺส วสฺสสตสฺส
อจฺจเยน สกึ สกึ อุมฺมุชฺเชยฺย ฯ ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว
อปิ นุ โข ๑ กาโณ กจฺฉโป วสฺสสตสฺส วสฺสสตสฺส อจฺจเยน
สกึ สกึ อุมฺมุชฺชนฺโต อมุสฺมึ เอกจฺฉิคฺคเฬ ยุเค คีวํ ปเวเสยฺยาติ ฯ
อธิจฺจมิทํ ภนฺเต ยํ โส กาโณ กจฺฉโป วสฺสสตสฺส วสฺสสตสฺส
อจฺจเยน สกึ สกึ อุมฺมุชฺชนฺโต อมุสฺมึ เอกจฺฉิคฺคเฬ ยุเค คีวํ
ปเวเสยฺยาติ ฯ เอวํ อธิจฺจมิทํ ภิกฺขเว ยํ มนุสฺสตฺตํ ลภติ ฯ
เอวํ อธิจฺจมิทํ ภิกฺขเว ยํ ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ
สมฺมาสมฺพุทฺโธ ฯ เอวํ อธิจฺจมิทํ ภิกฺขเว ยํ ตถาคตปฺปเวทิโต
ธมฺมวินโย โลเก ทิปฺปติ ฯ ตสฺสิทํ ๒ ภิกฺขเว มนุสฺสตฺตํ ลทฺธํ
ตถาคโต จ ๓ โลเก อุปฺปนฺโน อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ตถาคตปฺปเวทิโต
จ ธมฺมวินโย โลเก ทิปฺปติ ฯ ตสฺมา ติห ภิกฺขเว อิทํ
ทุกฺขนฺติ โยโค กรณีโย ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ
โยโค กรณีโยติ ฯ

[๑๗๔๕] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส สิเนรุสฺส ปพฺพตราชสฺส
สตฺต มุคฺคมตฺติโย ปาสาณสกฺขรา อุปนิกฺขิเปยฺย ฯ ตํ กึ มญฺญถ
#๑ โป. ยุ. โส ฯ ๒ สี. ตติยํ ฯ ๓ ม. จสทฺโท นตฺถิ ฯ
ภิกฺขเว กตมํ นุ โข พหุตรํ ฯ ยา จ ๑ สตฺต มุคฺคมตฺติโย
ปาสาณสกฺขรา อุปนิกฺขิตฺตา โย จ ๑ สิเนรุ ปพฺพตราชาติ ฯ เอตเทว
ภนฺเต พหุตรํ ยทิทํ สิเนรุ ปพฺพตราชา อปฺปมตฺติกา สตฺต มุคฺคมตฺติโย
ปาสาณสกฺขรา อุปนิกฺขิตฺตา สงฺขมฺปิ น อุเปนฺติ อุปนิธมฺปิ
น อุเปนฺติ กลภาคมฺปิ น อุเปนฺติ สิเนรุํ ปพฺพตราชานํ
อุปนิธาย สตฺต มุคฺคมตฺติโย ปาสาณสกฺขรา อุปนิกฺขิตฺตาติ ฯ
เอวเมว โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส ปุคฺคลสฺส
อภิสเมตาวิโน เอตเทว พหุตรํ ทุกฺขํ ยทิทํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ
อปฺปมตฺตกํ อวสิฏฺฐํ สงฺขมฺปิ น อุเปติ อุปนิธมฺปิ น อุเปติ
กลภาคมฺปิ น อุเปติ ปุริมํ ทุกฺขกฺขนฺธํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ
อุปนิธาย ยทิทํ สตฺตกฺขตฺตตปรมตา ฯ โย อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ
ปชานาติ ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯ
ตสฺมา ติห ภิกฺขเว อิทํ ทุกฺขนฺติ โยโค กรณีโย ฯเปฯ อยํ
ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โยโค กรณีโยติ ฯ

[๑๗๔๖] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว สิเนรุ ปพฺพตราชา ๒ ปริกฺขยํ
ปริยาทานํ คจฺเฉยฺย ฐเปตฺวา สตฺต มุคฺคมตฺติโย ปาสาณสกฺขรา ฯ
ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว กตมํ นุ โข พหุตรํ ฯ ยํ ๓ วา
สิเนรุสฺส ปพฺพตราชสฺส ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ ยา จ สตฺต มุคฺคมตฺติโย
ปาสาณสกฺขรา อวสิฏฺฐาติ ฯ เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ
สิเนรุสฺส ปพฺพตราชสฺส ยทิทํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อปฺปมตฺติกา
#๑ ม. วา ฯ ๒ ม. ยุ. ปพฺพตราชายํ ฯ ๓ ม. ยุ. ยา ฯ
สตฺต มุคฺคมตฺติโย ปาสาณสกฺขรา อวสิฏฺฐา สงฺขมฺปิ น อุเปนฺติ
อุปนิธมฺปิ น อุเปนฺติ กลภาคมฺปิ น อุเปนฺติ สิเนรุสฺส ปพฺพตราชสฺส
ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อุปนิธาย สตฺต มุคฺคมตฺติโย ปาสาณสกฺขรา
อวสิฏฺฐาติ ฯ เอวเมว โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส
ปุคฺคลสฺส อภิสเมตาวิโน เอตเทว พหุตรํ ทุกฺขํ ยทิทํ
ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อปฺปมตฺตกํ อวสิฏฺฐํ สงฺขมฺปิ น อุเปติ
อุปนิธมฺปิ น อุเปติ กลภาคมฺปิ น อุเปติ ปุริมํ ทุกฺขกฺขนฺธํ๔
ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อุปนิธาย ยทิทํ สตฺตกฺขตฺตตปรมตา ฯ โย อิทํ
ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ
ยถาภูตํ ปชานาติ ฯ ตสฺมา ติห ภิกฺขเว อิทํ ทุกฺขนฺติ โยโค กรณีโย
ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โยโค กรณีโยติ ฯ
ปปาตวคฺโค ปญฺจโม ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
จินฺตา ปปาโต ปริฬาโห กูฏํ วาลนฺธการินํ ๑
ฉิคฺคเฬน จ เทฺว วุตฺตา สิเนรุ อปเร ทุเวติ ฯ
___________________
#๑ สี. กุฏงฺคลนฺธการินํ ฯ ม. กูฏํ วาลนฺธกาโร จ ฯ ยุ. กุฏาคารนฺธการินํ ฯ
อภิสมยวคฺโค ฉฏฺโฐ

[๑๗๔๗] อถ โข ภควา ปริตฺตํ นขสิขายํ ปํสุ อาโรเปตฺวา
ภิกฺขู อามนฺเตสิ ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว กตมํ นุ โข พหุตรํ ฯ
โย วายํ มยา ปริตฺโต นขสิขายํ ปํสุ อาโรปิโต อยํ วา มหาปฐวีติ ฯ
เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ ยทิทํ มหาปฐวี อปฺปมตฺตกายํ
ภควตา ปริตฺโต นขสิขายํ ปํสุ อาโรปิโต สงฺขมฺปิ น อุเปติ
อุปนิธมฺปิ น อุเปติ กลภาคมฺปิ น อุเปติ มหาปฐวึ อุปนิธาย
ภควตา ปริตฺโต นขสิขายํ ปํสุ อาโรปิโตติ ฯ เอวเมว โข
ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส ปุคฺคลสฺส อภิสเมตาวิโน
เอตเทว พหุตรํ ทุกฺขํ ยทิทํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อปฺปมตฺตกํ
อวสิฏฺฐํ สงฺขมฺปิ น อุเปติ อุปนิธมฺปิ น อุเปติ กลภาคมฺปิ น
อุเปติ ปุริมํ ทุกฺขกฺขนฺธํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อุปนิธาย ยทิทํ
สตฺตกฺขตฺตตปรมตา ฯ โย อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯเปฯ
อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯ ตสฺมา ติห
ภิกฺขเว อิทํ ทุกฺขนฺติ โยโค กรณีโย ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี
ปฏิปทาติ โยโค กรณีโยติ ฯ

[๑๗๔๘] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว โปกฺขรณี ปญฺญาส โยชนานิ
อายาเมน ปญฺญาส โยชนานิ วิตฺถาเรน ปญฺญาส โยชนานิ
อุพฺเพเธน ปุณฺณา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา ตโต ปุริโส
กุสคฺเคน อุทกํ อุทฺธเรยฺย ฯ ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว กตมํ
นุ โข พหุตรํ ฯ ยํ วา กุสคฺเคน อุพฺภตํ ยํ วา โปกฺขรณิยา
อุทกนฺติ ฯ เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ ยทิทํ โปกฺขรณิยา อุทกํ
อปฺปมตฺตกํ กุสคฺเคน อุทกํ อุพฺภตํ สงฺขมฺปิ น อุเปติ อุปนิธมฺปิ
น อุเปติ กลภาคมฺปิ น อุเปติ โปกฺขรณิยา อุทกํ อุปนิธาย
กุสคฺเคน อุทกํ อุพฺภตนฺติ ฯ เอวเมว ๑ โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส
ฯเปฯ โยโค กรณีโยติ ฯ

[๑๗๔๙] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ยตฺถิมา มหานทิโย สํสนฺทนฺติ
สเมนฺติ ฯ เสยฺยถีทํ ฯ คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี ฯ ตโต
ปุริโส เทฺว วา ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ อุทฺธเรยฺย ฯ ตํ กึ
มญฺญถ ภิกฺขเว กตมํ นุ โข พหุตรํ ฯ ยานิ วา ๒ เทฺว วา
ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ อุพฺภตานิ ยํ วา สมฺเภชฺชํ อุทกนฺติ ฯ
เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ ยทิทํ สมฺเภชฺชํ อุทกํ อปฺปมตฺตกานิ
เทฺว วา ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ อุพฺภตานิ สงฺขมฺปิ น อุเปนฺติ
อุปนิธมฺปิ น อุเปนฺติ กลภาคมฺปิ น อุเปนฺติ สมฺเภชฺชํ อุทกํ
อุปนิธาย เทฺว วา ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ อุพฺภตานีติ ฯ เอวเมว
โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส (โสเยว เปยฺยาโล) โยโค กรณีโยติ ฯ

[๑๗๕๐] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ยตฺถิมา มหานทิโย สํสนฺทนฺติ
สเมนฺติ ฯ เสยฺยถีทํ ฯ คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี ฯ ตํ
อุทกํ ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺย ฐเปตฺวา เทฺว วา ตีณิ วา
#๑ ยุ. เอวํ โข ฯ ๒ ม. ยานิ เทฺว วา ฯ
อุทกผุสิตานิ ฯ ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว กตมํ นุ โข พหุตรํ ฯ ยํ
วา สมฺเภชฺชํ อุทกํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อุปนิธาย ๑ เทฺว ๒ วา ตีณิ ๓
วา อุทกผุสิตานิ อวสิฏฺฐานีติ ฯ เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ สมฺเภชฺชํ
อุทกํ ยทิทํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อปฺปมตฺตกานิ เทฺว วา ตีณิ
วา อุทกผุสิตานิ อวสิฏฺฐานิ สงฺขมฺปิ น อุเปนฺติ อุปนิธมฺปิ น
อุเปนฺติ กลภาคมฺปิ น อุเปนฺติ สมฺเภชฺชํ อุทกํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ
อุปนิธาย เทฺว วา ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ อวสิฏฺฐานีติ ฯ เอวเมว
โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส ฯเปฯ โยโค กรณีโยติ ฯ

[๑๗๕๑] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส มหาปฐวิยา สตฺต โกลฏฺฐิมตฺติโย
คุฬิกา อุปนิกฺขิเปยฺย ฯ ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว กตมํ
นุ โข พหุตรํ ฯ ยา วา สตฺต โกลฏฺฐิมตฺติโย คุฬิกา
อุปนิกฺขิตฺตา อยํ วา มหาปฐวีติ ฯ เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ ยทิทํ
มหาปฐวี อปฺปมตฺติกา สตฺต โกลฏฺฐิมตฺติโย คุฬิกา อุปนิกฺขิตฺตา
สงฺขมฺปิ น อุเปนฺติ อุปนิธมฺปิ น อุเปนฺติ กลภาคมฺปิ น อุเปนฺติ
มหาปฐวี อุปนิธาย สตฺต โกลฏฺฐิมตฺติโย คุฬิกา อุปนิกฺขิตฺตาติ ฯ
เอวเมว โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส (โสเยว เปยฺยาโล) โยโค
กรณีโยติ ฯ

[๑๗๕๒] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว มหาปฐวี ปริกฺขยํ ปริยาทานํ
คจฺเฉยฺย ฐเปตฺวา สตฺต โกลฏฺฐิมตฺติโย คุฬิกา ฯ ตํ กึ มญฺญถ
ภิกฺขเว กตมํ นุ โข พหุตรํ ฯ ยํ วา มหาปฐวิยา ปริกฺขีณํ
#๑ ม. ยุ. ยานิ ฯ ๒-๓ ยุ. อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ
ปริยาทินฺนํ ยา วา สตฺต โกลฏฺฐิมตฺติโย คุฬิกา อวสิฏฺฐาติ ฯ
เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ มหาปฐวิยา ยทิทํ ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ
อปฺปมตฺติกา สตฺต โกลฏฺฐิมตฺติโย คุฬิกา อวสิฏฺฐา สงฺขมฺปิ
น อุเปนฺติ อุปนิธมฺปิ น อุเปนฺติ กลภาคมฺปิ น อุเปนฺติ มหาปฐวิยา ๑
ปริกฺขีณํ ปริยาทินฺนํ อุปนิธาย สตฺต โกลฏฺฐิมตฺติโย คุฬิกา
อวสิฏฺฐาติ ฯ เอวเมว โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส (โสเยว
เปยฺยาโล) โยโค กรณีโยติ ฯ

[๑๗๕๓] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส มหาสมุทฺเท ๒ เทฺว วา ตีณิ
วา อุทกผุสิตานิ อุทฺธเรยฺย ๓ ฯ ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว กตมํ นุ
โข พหุตรํ ฯ ยานิ วา ๔ เทฺว วา ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ อุพฺภตานิ
ยํ วา มหาสมุทฺเท อุทกนฺติ ฯ เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ ยทิทํ
มหาสมุทฺเท อุทกํ อปฺปมตฺตกานิ เทฺว วา ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ
อุพฺภตานิ สงฺขมฺปิ น อุเปนฺติ อุปนิธมฺปิ น อุเปนฺติ กลภาคมฺปิ น
อุเปนฺติ มหาสมุทฺเท อุทกํ อุปนิธาย เทฺว วา ตีณิ วา อุทกผุสิตานิ
อุพฺภตานีติ ฯ เอวเมว โข ภิกฺขเว อริยสาวกสฺส
(โสเยว เปยฺยาโล) โยโค กรณีโยติ ฯ