[๗๐๔] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว พาโล อพฺยตฺโต อกุสโล สูโท
ราชานํ วา ราชมหามตฺตํ ๑ วา นานจฺจเยหิ ๒ สูเปหิ ปจฺจุปฏฺฐิโต
อสฺส อมฺพิลคฺเคหิปิ ติตฺตกคฺเคหิปิ กฏุกคฺเคหิปิ มธุรคฺเคหิปิ
ขาริเกหิปิ อขาริเกหิปิ โลณิเกหิปิ อโลณิเกหิปิ ฯ สโข โส ภิกฺขเว&
พาโล อพฺยตฺโต อกุสโล สูโท สกสฺส ภตฺตนิมิตฺตํ ๓ น อุคฺคณฺหาติ
อิทํ วา เม อชฺช ภตฺตสูเปยฺยํ รุจฺจติ อิมสฺส วา อภิหรติ
อิมสฺส วา พหุํ คณฺหาติ อิมสฺส วา วณฺณํ ภาสติ อมฺพิลคฺคํ
วา เม อชฺช ภตฺตสูเปยฺยํ รุจฺจติ อมฺพิลคฺคสฺส วา อภิหรติ
อมฺพิลคฺคสฺส วา พหุํ คณฺหาติ อมฺพิลคฺคสฺส วา วณฺณํ ภาสติ
ติตฺตกคฺคํ วา เม อชฺช ฯ กฏุกคฺคํ วา เม อชฺช ฯ มธุรคฺคํ วา
เม อชฺช ฯ ขาริกํ วา เม อชฺช ฯ อขาริกํ วา เม อชฺช ฯ
#๑ สี. ยุ. ราชมหามตฺตานํ ฯ เอวมุปริ ฯ ๒ นานาวิเธหีติ วา ปาโฐ ฯ
#ยุ. นานาจฺจเยหิ ฯ เอวมุปริ ฯ ๓ ม. ยุ. ภตฺตสฺส… ฯ เอวมุปริ ฯ
โลณิกํ วา เม อชฺช ฯ อโลณิกํ วา เม อชฺช ภตฺตสูเปยฺยํ
รุจฺจติ อโลณิกสฺส วา อภิหรติ อโลณิกสฺส วา พหุํ คณฺหาติ
อโลณิกสฺส วา วณฺณํ ภาสตีติ ฯ สโข โส ภิกฺขเว พาโล
อพฺยตฺโต อกุสโล สูโท น เจว ลาภี โหติ อจฺฉาทนสฺส น
ลาภี เวตฺตนสฺส น ลาภี อภิหารานํ ฯ ตํ กิสฺส เหตุ ฯ ตถา หิ๋
โส ภิกฺขเว พาโล อพฺยตฺโต อกุสโล สูโท สกสฺส ภตฺตนิมิตฺตํ
น อุคฺคณฺหาติ ฯ

[๗๐๕] เอวเมว โข ภิกฺขเว อิเธกจฺโจ พาโล อพฺยตฺโต
อกุสโล ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน
สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ ตสฺส กาเย กายานุปสฺสิโน
วิหรโต จิตฺตํ น สมาธิยติ อุปกฺกิเลสา น ปหียนฺติ โส ตํ นิมิตฺตํ
น อุคฺคณฺหาติ ฯ เวทนาสุ จิตฺเต ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ
อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ ตสฺส
ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสิโน วิหรโต จิตฺตํ น สมาธิยติ อุปกฺกิเลสา
น ปหียนฺติ โส ตํ นิมิตฺตํ น อุคฺคณฺหาติ ฯ สโข โส ภิกฺขเว
พาโล อพฺยตฺโต อกุสโล ภิกฺขุ น เจว ลาภี โหติ ทิฏฺเฐว
ธมฺเม สุขวิหารานํ น ลาภี สติสมฺปชญฺญสฺส ฯ ตํ กิสฺส เหตุ ฯ
ตถา หิ โส ภิกฺขเว พาโล อพฺยตฺโต อกุสโล ภิกฺขุ สกสฺส
จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ น อุคฺคณฺหาติ ฯ

[๗๐๖] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปณฺฑิโต พฺยตฺโต กุสโล สูโท
ราชานํ วา ราชมหามตฺตํ วา นานจฺจเยหิ สูเปหิ ปจฺจุปฏฺฐิโต
อสฺส อมฺพิลคฺเคหิปิ ติตฺตกคฺเคหิปิ กฏุกคฺเคหิปิ มธุรคฺเคหิปิ
ขาริเกหิปิ อขาริเกหิปิ โลณิเกหิปิ อโลณิเกหิปิ ฯ สโข โส
ภิกฺขเว ปณฺฑิโต พฺยตฺโต กุสโล สูโท สกสฺส ภตฺตนิมิตฺตํ
อุคฺคณฺหาติ อิทํ วา เม อชฺช ภตฺตสูเปยฺยํ รุจฺจติ อิมสฺส
วา อภิหรติ อิมสฺส วา พหุํ คณฺหาติ อิมสฺส วา วณฺณํ
ภาสติ อมฺพิลคฺคํ วา เม อชฺช ภตฺตสูเปยฺยํ รุจฺจติ อมฺพิลคฺคสฺส
วา อภิหรติ อมฺพิลคฺคสฺส วา พหุํ คณฺหาติ อมฺพิลคฺคสฺส วา
วณฺณํ ภาสติ ติตฺตกคฺคํ วา เม อชฺช ฯ กฏุกคฺคํ วา เม
อชฺช ฯ มธุรคฺคํ วา เม อชฺช ฯ ขาริกํ วา เม อชฺช ฯ อขาริกํ
วา เม อชฺช ฯ โลณิกํ วา เม อชฺช ฯ อโลณิกํ วา เม อชฺช
ภตฺตสูเปยฺยํ รุจฺจติ อโลณิกสฺส วา อภิหรติ อโลณิกสฺส วา
พหุํ คณฺหาติ อโลณิกสฺส วา วณฺณํ ภาสตีติ ฯ สโข โส
ภิกฺขเว ปณฺฑิโต พฺยตฺโต กุสโล สูโท ลาภี เจว โหติ อจฺฉาทนสฺส
ลาภี เวตฺตนสฺส ลาภี อภิหารานํ ฯ ตํ กิสฺส เหตุ ฯ ตถา
หิ โส ภิกฺขเว ปณฺฑิโต พฺยตฺโต กุสโล สูโท สกสฺส ภตฺตนิมิตฺตํ
อุคฺคณฺหาติ ฯ

[๗๐๗] เอวเมว โข ภิกฺขเว อิเธกจฺโจ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต
กุสโล ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน
สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ ตสฺส กาเย กายานุปสฺสิโน
วิหรโต จิตฺตํ สมาธิยติ อุปกฺกิเลสา ปหียนฺติ โส ตํ นิมิตฺตํ
อุคฺคณฺหาติ ฯ เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี วิหรติ ฯ จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี
วิหรติ ฯ ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน
สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ ตสฺส ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสิโน
วิหรโต จิตฺตํ สมาธิยติ อุปกฺกิเลสา ปหียนฺติ โส
ตํ นิมิตฺตํ อุคฺคณฺหาติ ฯ สโข โส ภิกฺขเว ปณฺฑิโต พฺยตฺโต
กุสโล ภิกฺขุ ลาภี เจว โหติ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขวิหารานํ ลาภี [๑]
สติสมฺปชญฺญสฺส ฯ ตํ กิสฺส เหตุ ฯ ตถา หิ โส ภิกฺขเว
ปณฺฑิโต พฺยตฺโต กุสโล ภิกฺขุ สกสฺส จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ
อุคฺคณฺหาตีติ ฯ

[๗๐๘] เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ
เวลุวคามเก ๒ ฯ ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ เอถ ตุเมฺห
ภิกฺขเว สมนฺตา เวสาลิยา ยถามิตฺตํ ยถาสนฺทิฏฺฐํ ยถาสมฺภตฺตํ
วสฺสํ อุเปถ อิเธวาหํ เวลุวคามเก วสฺสํ อุปคจฺฉามีติ ฯ
เอวมฺภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา สมนฺตา เวสาลิยาu
ยถามิตฺตํ ยถาสนฺทิฏฺฐํ ยถาสมฺภตฺตํ วสฺสํ อุปคจฺฉฉ ฯ

[๗๐๙] ภควา ปน ตตฺเถว เวลุวคามเก วสฺสํ อุปคจฺฉิ ฯ
อถ โข ภควโต วสฺสูปคตสฺส ขโร อาพาโธ อุปฺปชฺชติ ๓ พาฬฺหา
เวทนา วตฺตนฺติ มรณนฺติกา ฯ ตตฺร สุทํ ภควา สโต สมฺปชาโน
อธิวาเสติ ๔ อวิหญฺญมาโน ฯ อถ โข ภควโต เอตทโหสิ น
#๑ ม. ยุ. โหติ ฯ ๒ ม. เวฬุวคามเก ฯ ยุ. เพลุวคามเก ฯ ๓ ม. ยุ. อุปฺปชฺชิ ฯ
#๔ ม. ยุ. อธิวาเสสิ ฯ
โข ปน เมตมฺปฏิรูปํ โยหมนามนฺเตตฺวา อุปฏฺฐาเก อนปโลเกตฺวา
ภิกฺขุสงฺฆํ ปรินิพฺพาเยยฺยํ ยนฺนูนาหํ อิมํ อาพาธํ วิริเยน ปฏิปฺปณาเมตฺวา
ชีวิตสงฺขารํ อธิฏฺฐาย วิหเรยฺยนฺติ ฯ อถ โข ภควา
ตํ อาพาธํ วิริเยน ปฏิปฺปณาเมตฺวา ชีวิตสงฺขารํ อธิฏฺฐาย วิหาสิ ฯ [๑]
อถ โข ภควา คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา [๒]
วิหารปจฺฉายายํ ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ

[๗๑๐] อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ [๓] ทิฏฺฐํ
ภนฺเต ภควโต ขมนียํ ทิฏฺฐํ ภนฺเต ภควโต ยาปนียํ อปิ
เม ภนฺเต มธุรกชาโต วิย กาโย ทิสาปิ เม น ปกฺขายนฺติ
ธมฺมาปิ มํ นปฺปฏิภนฺติ ภควโต เคลญฺเญน อปิจ เม ภนฺเต
อโหสิ กาจิเทว อสฺสาสมตฺตา น ตาว ภควา ปริพฺพายิสฺสติ
น ตาว ภควา ภิกฺขุสงฺฆํ อารพฺภ กิญฺจิเทว อุทาหรตีติ ฯ
กึ ปนทานิ อานนฺท ภิกฺขุสงฺโฆ มยิ ปจฺจาสึสติ ๔ ฯ เทสิโต
อานนฺท มยา ธมฺโม อนนฺตรํ อพาหิรํ กริตฺวา ฯ นตฺถานนฺท
ตถาคตสฺส ธมฺเมสุ อาจริยมุฏฺฐิ ฯ ยนฺนูนานนฺท เอวมสฺส อหํ
ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสามีติ วา มมุทฺเทสิโก ภิกฺขุสงฺโฆติ วา ฯ
โส นูนานนฺท ภิกฺขุสงฺฆํ อารพฺภ กิญฺจิเทว อุทาหเรยฺย ฯ
ตถาคตสฺส โข อานนฺท น เอวํ โหติ อหํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสามีติ
#๑ ม. อถ โข ภควโต โส อาพาโธ ปฏิปฺปสฺสมฺภิ ฯ ๒ ยุ. วิหารา นิกฺขมิตฺวา วิหารปจฺฉา
#ฉายายํ ฯ ๓ ม. ทิฏฺโฐ เม ภนฺเต ภควโต ผาสุ ฯ ๔ ม. ปจฺจาสีสติ ฯ
วา มมุทฺเทสิโก ภิกฺขุสงฺโฆติ วา ฯ ส กึ อานนฺท ตถาคโต
ภิกฺขุสงฺฆํ อารพฺภ กิญฺจิเทว อุทาหริสฺสติ ฯ เอตรหิ โข ปนาหํ
อานนฺท ชิณฺโณ วุฑฺโฒ มหลฺลโก อทฺธคโต วโย อนุปฺปตฺโต
อสีติโก เม วโย วตฺตติ ฯ เสยฺยถาปิ อานนฺท ชรสกฏํ ๑
เวฬุมิสฺสเกน ๒ ยาเปติ เอวเมว โข อานนฺท เวฬุมิสฺสโก ๓ มญฺเญ
ตถาคตสฺส กาโย ยาเปติ ฯ

[๗๑๑] ยสฺมึ อานนฺท สมเย ตถาคโต สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา
เอกจฺจานํ เวทนานํ นิโรธา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช
วิหรติ ผาสุตรํ ๔ อานนฺท ตสฺมึ สมเย ตถาคตสฺส [๕] โหติ ฯ ตสฺมา
ติหานนฺท อตฺตทีปา วิหรถ อตฺตสรณา อนญฺญสรณา ธมฺมทีปา
ธมฺมสรณา อนญฺญสรณา ฯ

[๗๑๒] กถญฺจ อานนฺท ภิกฺขุ อตฺตทีโป วิหรติ อตฺตสรโณ
อนญฺญสรโณ ธมฺมทีโป ธมฺมสรโณ อนญฺญสรโณ ฯ อิธานนฺท
ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา
วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ เวทนาสุ จิตฺเต ธมฺเมสุ
ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก
อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ เอวํ โข อานนฺท ภิกฺขุ อตฺตทีโป วิหรติ
อตฺตสรโณ อนญฺญสรโณ ธมฺมทีโป ธมฺมสรโณ อนญฺญสรโณ ฯ

[๗๑๓] เย หิ เกจิ อานนฺท เอตรหิ วา มมจฺจเย วา
อตฺตทีปา วิหริสฺสนฺติ อตฺตสรณา อนญฺญสรณา ธมฺมทีปา ธมฺมสรณา
#๑ ม. ชชฺชรสกฏํ ฯ ๒-๓ ม. เวขมิสฺสเกน ฯ ยุ. เวธมิสฺสเกน ฯ ๔ ม. ผาสุตโร ฯ
#๕ ม. กาโย ฯ
อนญฺญสรณา ฯ ตมตคฺเคเม เต อานนฺท ภิกฺขู ภวิสฺสนฺติ เย
เกจิ สิกฺขากามาติ ฯ