[๕๗๒] ทฺวิรตฺตติรตฺตญฺเจ ภิกฺขุ เสนาย วสมาโนติ เทฺว
ติสฺโส รตฺติโย วสมาโน ฯ อุยฺโยธิกํ นาม ยตฺถ สมฺปหาโร
ทิสฺสติ ฯ พลคฺคํ นาม เอตฺตกา หตฺถี เอตฺตกา อสฺสา เอตฺตกา
รถา เอตฺตกา ปตฺตี ฯ เสนาพฺยูหํ นาม อิโต หตฺถี โหนฺตุ
อิโต อสฺสา โหนฺตุ อิโต รถา โหนฺตุ อิโต ปตฺติกา โหนฺตุ ฯ
อนีกํ นาม หตฺถานีกํ อสฺสานีกํ รถานีกํ ปตฺตานีกํ ฯ ตโย
หตฺถี ปจฺฉิมํ หตฺถานีกํ ฯ ตโย อสฺสา ปจฺฉิมํ อสฺสานีกํ ฯ
ตโย รถา ปจฺฉิมํ รถานีกํ ฯ จตฺตาโร ปุริสา สรหตฺถา ปจฺฉิมํ
ปตฺตานีกํ ฯ

[๕๗๓] ทสฺสนาย คจฺฉติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ ยตฺถ ฐิโต
ปสฺสติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ ทสฺสนูปจารํ วิชหิตฺวา ปุนปฺปุนํ
ปสฺสติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ เอกเมกํ ทสฺสนาย คจฺฉติ
อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ ยตฺถ ฐิโต ปสฺสติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ
ทสฺสนูปจารํ วิชหิตฺวา ปุนปฺปุนํ ปสฺสติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ

[๕๗๔] อนาปตฺติ อาราเม ฐิโต ปสฺสติ ภิกฺขุสฺส ฐิโตกาสํ
วา นิสินฺโนกาสํ วา นิปนฺโนกาสํ วา อาคนฺตฺวา สมฺปหาโร
ทิสฺสติ ปฏิปถํ คจฺฉนฺโต ปสฺสติ สติ กรณีเย คนฺตฺวา
ปสฺสติ อาปทาสุ อุมฺมตฺตกสฺส อาทิกมฺมิกสฺสาติ ฯ
ทสมสิกฺขาปทํ นิฏฺฐิตํ ฯ
อเจลกวคฺโค ปญฺจโม ฯ
___________________
ตสฺสุทฺทานํ
ปูวํ ๑ กโถปนนฺทสฺส ตยํปฏฺฐากเมว จ
มหานาโม ปเสนทิ เสนา วิทฺโธ อิเม ทสาติ ฯ
_____________
# ๑ สี. อเจลกํ อุยฺโยชญฺจ สโภชนํ ทุเว รโห
# สภตฺตญฺจ เภสชฺชํ อุยฺยุตฺตํ เสนุยฺโยธิกํ ฯ
สุราปานวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปทํ

[๕๗๕] เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา เจติเยสุ จาริกํ จรมาโน
เยน ภทฺทวติกา เตน ปายาสิ ฯ อทฺทสํสุ โข โคปาลกา
ปสุปาลกา กสกา ๑ ปถาวิโน ภควนฺตํ ทุรโต ว อาคจฺฉนฺตํ
ทิสฺวาน ภควนฺตํ เอตทโวจุํ มา โข ภนฺเต ภควา อมฺพติตฺถํ
อคมาสิ อมฺพติตฺเถ ภนฺเต ชฏิลสฺส อสฺสเม นาโค ปฏิวสติ
อิทฺธิมา อาสีวิโส ๒ โฆรวิโส โส ภควนฺตํ มา วิเหเฐสีติ ฯ
เอวํ วุตฺเต ภควา ตุณฺหี อโหสิ ฯ ทุติยมฺปิ โข ฯเปฯ
ตติยมฺปิ โข โคปาลกา ปสุปาลกา กสกา ๓ ปถาวิโน ภควนฺตํ
เอตทโวจุํ มา โข ภนฺเต ภควา อมฺพติตฺถํ อคมาสิ อมฺพติตฺเถ
ภนฺเต ชฏิลสฺส อสฺสเม นาโค ปฏิวสติ อิทฺธิมา อาสีวิโส ๔ โฆรวิโส
โส ภควนฺตํ มา วิเหเฐสีติ ฯ ตติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ ฯ
อถโข ภควา อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน ภทฺทวติกา
ตทวสริ ฯ ตตฺร สุทํ ภควา ภทฺทวติกายํ วิหรติ ฯ อถโข
อายสฺมา สาคโต เยน อมฺพติตฺถํ ๕ ชฏิลสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา อคฺยาคารํ ปวิสิตฺวา ติณสนฺถารกํ ปญฺญาเปตฺวานิสีทิ ๖
ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ
อุปฏฺฐเปตฺวา ฯ อทฺทสา โข โส นาโค อายสฺมนฺตํ สาคตํ
# ๑-๓ ม. กสฺสกา ฯ ๒-๔ ม. อาสิวิโส ฯ ๕ ม. อมฺพติตฺถสฺส ฯ สี. ยุ.
# อมฺพติตฺถกสฺส ฯ ๖ ม. ปญฺญเปตฺวา ฯ
ปวิฏฺฐํ ทิสฺวาน ทุกฺขี ๑ ทุมฺมโน ปธูปาสิ ๒ ฯ อายสฺมาปิ สาคโต
ปธูปาสิ ๒ ฯ อถโข โส นาโค มกฺขํ อสหมาโน ปชฺชลิ ฯ
อายสฺมาปิ สาคโต เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา ปชฺชลิ ฯ อถโข
อายสฺมา สาคโต ตสฺส นาคสฺส เตชสา เตชํ ปริยาทยิตฺวา ๓
เยน ภทฺทวติกา เตนุปสงฺกมิ ฯ อถโข ภควา ภทฺทวติกายํ
ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน โกสมฺพี เตน จาริกํ ปกฺกามิ ฯ
อสฺโสสุํ โข โกสมฺพิกา อุปาสกา อยฺโย กิร สาคโต อมฺพติตฺถเกน
นาเคน สทฺธึ สงฺคาเมสีติ ฯ อถโข ภควา อนุปุพฺเพน
จาริกํ จรมาโน เยน โกสมฺพี ตทวสริ ฯ อถโข โกสมฺพิกา
อุปาสกา ภควโต ปจฺจุคฺคมนํ กริตฺวา เยนายสฺมา สาคโต
เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาคตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ ฯ เอกมนฺตํ ฐิตา โข โกสมฺพิกา อุปาสกา
อายสฺมนฺตํ สาคตํ เอตทโวจุํ กึ ภนฺเต อยฺยานํ ทุลฺลภญฺจ
มนาปญฺจ กึ ปฏิยาเทมาติ ฯ เอวํ วุตฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู
โกสมฺพิเก อุปาสเก เอตทโวจุํ อตฺถาวุโส กาโปติกา นาม
ปสนฺนา ภิกฺขูนํ ทุลฺลภา จ มนาปา จ ตํ ปฏิยาเทถาติ ฯ
อถโข โกสมฺพิกา อุปาสกา ฆเร ฆเร กาโปติกํ ปสนฺนํ
ปฏิยาเทตฺวา ๔ อายสฺมนฺตํ สาคตํ ปิณฺฑาย จรนฺตํ ๕ ทิสฺวาน อายสฺมนฺตํ
สาคตํ เอตทโวจุํ ปิวตุ ภนฺเต อยฺโย สาคโต กาโปติกํ ปสนฺนํ
# ๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. ปธูปายิ ฯ ๓ ม. ปริยาทิยิตฺวา ฯ ๔ อิโต ปรํ
# อทฺทสํสูติ ปาเฐน ภวิตพฺพํ ฯ ๕ ม. ยุ. ปวิฏฺฐํ ฯ
ปิวตุ ภนฺเต อยฺโย สาคโต กาโปติกํ ปสนฺนนฺติ ฯ อถโข
อายสฺมา สาคโต ฆเร ฆเร กาโปติกํ ปสนฺนํ ปิวิตฺวา นครมฺหา
นิกฺขมนฺโต นครทฺวาเร ปริปติ ฯ อถโข ภควา สมฺพหุเลหิ
ภิกฺขูหิ สทฺธึ นครมฺหา นิกฺขมนฺโต อทฺทส อายสฺมนฺตํ สาคตํ
นครทฺวาเร ปริปติตํ ทิสฺวาน ภิกฺขู อามนฺเตสิ คณฺหถ ภิกฺขเว
สาคตนฺติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา
อายสฺมนฺตํ สาคตํ อารามํ เนตฺวา เยน ภควา เตน สีสํ
กตฺวา นิปาเตสุํ ฯ อถโข อายสฺมา สาคโต ปริวตฺติตฺวา เยน
ภควา เตน ปาเท กตฺวา เสยฺยํ กปฺเปสิ ฯ อถโข ภควา
ภิกฺขู อามนฺเตสิ นนุ ภิกฺขเว สาคโต ตถาคเต สคารโว อโหสิ
สปฺปติสฺโสติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ อปิ นุ โข ภิกฺขเว สาคโต เอตรหิ
ตถาคเต สคารโว สปฺปติสฺโสติ ฯ โน เหตํ ภนฺเต ฯ นนุ ภิกฺขเว
สาคโต อมฺพติตฺถเกน นาเคน สงฺคาเมสีติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ อปิ
นุ โข ภิกฺขเว สาคโต เอตรหิ ปโหติ เทฑฺฑุเภนปิ ๑ สทฺธึ
สงฺคาเมตุนฺติ ฯ โน เหตํ ภนฺเต ฯ อปิ นุ โข ภิกฺขเว ตํ ปาตพฺพํ
ยํ ปิวิตฺวา วิสญฺญี อสฺสาติ ฯ โน เหตํ ภนฺเต ฯ อนนุจฺฉวิกํ
ภิกฺขเว สาคตสฺส อนนุโลมิกํ อปฺปฏิรูปํ อสฺสามณกํ อกปฺปิยํ
อกรณียํ กถํ หิ นาม ภิกฺขเว สาคโต มชฺชํ ปิวิสฺสติ เนตํ
ภิกฺขเว อปฺปสนฺนานํ วา ปสาทาย ปสนฺนานํ วา ภิยฺโยภาวาย ฯเปฯ
# ๑ ม. ยุ. นาเคน ฯ
เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ สุราเมรยปาเน
ปาจิตฺติยนฺติ ฯ

[๕๗๖] สุรา นาม ปิฏฺฐสุรา ปูวสุรา โอทนสุรา กิณฺณปกฺขิตฺตา
สมฺภารสํยุตฺตา ฯ เมรโย นาม ปุปฺผาสโว ผลาสโว มธฺวาสโว
คุฬาสโว สมฺภารสํยุตฺโต ฯ ปิเวยฺยาติ ๑ อนฺตมโส กุสคฺเคนปิ
ปิวติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ

[๕๗๗] มชฺเช มชฺชสญฺญี ปิวติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ
มชฺเช เวมติโก ปิวติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ มชฺเช อมชฺชสญฺญี
ปิวติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ อมชฺเช มชฺชสญฺญี อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺส ฯ อมชฺเช เวมติโก อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ อมชฺเช
อมชฺชสญฺญี อนาปตฺติ ฯ

[๕๗๘] อนาปตฺติ อมชฺชญฺจ โหติ มชฺชวณฺณํ มชฺชคนฺธํ
มชฺชรสํ ตํ ปิวติ สูปสํปาเก มํสสํปาเก เตลสํปาเก อามลกผาณิเต
อมชฺชํ อริฏฺฐํ ปิวติ อุมฺมตฺตกสฺส อาทิกมฺมิกสฺสาติ ฯ
ปฐมสิกฺขาปทํ นิฏฺฐิตํ ฯ
_____________
# ๑ อยํ ปาโฐ วิจาเรตพฺโพ มาติกายํ อนาคตตฺตา ฯ
ทุติยสิกฺขาปทํ

[๕๗๙] เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน
อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา
ภิกฺขู สตฺตรสวคฺคิยํ ภิกฺขุํ องฺคุลิปโตทเกน หาเสสุํ ฯ โส ภิกฺขุ
อุตฺตสนฺโต อนสฺสาสโก กาลมกาสิ ฯ เย เต ภิกฺขู อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ
เต อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ กถํ หิ นาม ฉพฺพคฺคิยา
ภิกฺขู ภิกฺขุํ องฺคุลิปโตทเกน หาเสสฺสนฺตีติ ฯเปฯ สจฺจํ กิร ตุเมฺห
ภิกฺขเว ภิกฺขุํ องฺคุลิปโตทเกน หาเสถาติ ฯ สจฺจํ ภควาติ ฯ วิครหิ
พุทฺโธ ภควา กถํ หิ นาม ตุเมฺห โมฆปุริสา ภิกฺขุํ องฺคุลิปโตทเกน
หาเสสฺสถ เนตํ โมฆปุริสา อปฺปสนฺนานํ วา ปสาทาย ปสนฺนานํ
วา ภิยฺโยภาวาย ฯเปฯ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ
อุทฺทิเสยฺยาถ องฺคุลิปโตทเก ปาจิตฺติยนฺติ ฯ

[๕๘๐] องฺคุลิปโตทโก นาม องฺคุลิยาปิ ตุทนฺติ ๑ ฯ
อุปสมฺปนฺโน อุปสมฺปนฺนํ หสฺสาธิปฺปาโย ๒ กาเยน กายํ อามสติ
อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ

[๕๘๑] อุปสมฺปนฺเน อุปสมฺปนฺนสญฺญี องฺคุลิปโตทเกน หาเสติ
อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ อุปสมฺปนฺเน เวมติโก องฺคุลิปโตทเกน
หาเสติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ อุปสมฺปนฺเน อนุปสมฺปนฺนสญฺญี
# ๑ ม. อิทํ ปาฐทฺวยํ นตฺถิ ฯ ๒ ม. หสาธิปฺปาโย ฯ ยุ. หาสาธิปฺปาโย ฯ
องฺคุลิปโตทเกน หาเสติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ