[๔๘๒] เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ มาคธสฺส เสนิยสฺส
พิมฺพิสารสฺส ญาติสาโลหิโต อาชีวเกสุ ปพฺพชิโต โหติ ฯ อถโข
# ๑ ม. นาวาภิรุหณสมเย ฯ เอวมุปริปิ ฯ
โส อาชีวโก เยน ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ มาคธํ เสนิยํ พิมฺพิสารํ เอตทโวจ
อิจฺฉามหํ มหาราช สพฺพปาสณฺฑิกํ ภตฺตํ กาตุนฺติ ฯ สเจ ตฺวํ
ภนฺเต พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปฐมํ โภเชยฺยาสิ เอวํ กเรยฺยามีติ ฯ
อถโข โส อาชีวโก ภิกฺขูนํ สนฺติเก ทูตํ ปาเหสิ อธิวาเสนฺตุ เม
ภิกฺขู สฺวาตนาย ภตฺตนฺติ ฯ ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา นาธิวาเสนฺติ
ปฏิกฺขิตฺตํ ภควตา คณโภชนนฺติ ฯ อถโข โส อาชีวโก เยน
ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ
สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ
เอกมนฺตํ ฐิโต โข โส อาชีวโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ภวํปิ โคตโม
ปพฺพชิโต อหํปิ ปพฺพชิโต อรหติ ปพฺพชิโต ปพฺพชิตสฺส
ปิณฺฑํ ปฏิคฺคเหตุํ อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ
สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน ฯ อถโข
โส อาชีวโก ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา ปกฺกามิ ฯ อถโข
ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ ปกรเณ ธมฺมึ กถํ กตฺวา
ภิกฺขู อามนฺเตสิ อนุชานามิ ภิกฺขเว สมณภตฺตสมเย คณโภชนํ
ภุญฺชิตุํ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ
คณโภชเน อญฺญตฺร สมยา ปาจิตฺติยํ ฯ ตตฺถายํ สมโย คิลานสมโย
จีวรทานสมโย จีวรการสมโย อทฺธานคมนสมโย นาวาภิรูหนสมโย
มหาสมโย สมณภตฺตสมโย อยํ ตตฺถ สมโยติ ฯ

[๔๘๓] คณโภชนํ นาม ยตฺถ จตฺตาโร ภิกฺขู ปญฺจนฺนํ
โภชนานํ อญฺญตเรน โภชเนน นิมนฺติตา ภุญฺชนฺติ เอตํ คณโภชนํ
นาม ฯ อญฺญตฺร สมยาติ ฐเปตฺวา สมยํ ฯ คิลานสมโย นาม
อนฺตมโส ปาทาปิ ผาลิตา ๑ โหนฺติ ฯ คิลานสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ
จีวรทานสมโย นาม อนตฺถเต กฐิเน วสฺสานสฺส ปจฺฉิโม มาโส
อตฺถเต กฐิเน ปญฺจ มาสา ฯ จีวรทานสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ
จีวรการสมโย นาม จีวเร กยิรมาเน ฯ จีวรการสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ
อทฺธานคมนสมโย นาม อฑฺฒโยชนํ คมิสฺสามีติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ
คจฺฉนฺเตน ภุญฺชิตพฺพํ ฯ อาคเตน ๒ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ นาวาภิรูหนสมโย
นาม นาวํ อภิรูหิสฺสามีติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ อารูเฬฺหน
ภุญฺชิตพฺพํ ฯ โอรูเฬฺหน ภุญฺชิตพฺพํ ฯ มหาสมโย นาม ยตฺถ
เทฺว ตโย ภิกฺขู ปิณฺฑาย จริตฺวา ยาเปนฺติ จตุตฺเถ อาคเต
น ยาเปนฺติ ฯ มหาสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ สมณภตฺตสมโย นาม
โย โกจิ ปริพฺพาชกสมาปนฺโน ภตฺตํ กโรติ ฯ สมณภตฺตสมโยติ
ภุญฺชิตพฺพํ ฯ อญฺญตฺร สมยา ภุญฺชิสฺสามีติ ปฏิคฺคณฺหาติ อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺส ฯ อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ

[๔๘๔] คณโภชเน คณโภชนสญฺญี อญฺญตฺร สมยา ภุญฺชติ
อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ คณโภชเน เวมติโก อญฺญตฺร สมยา
ภุญฺชติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ คณโภชเน นคณโภชนสญฺญี
อญฺญตฺร สมยา ภุญฺชติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ นคณโภชเน
# ๑ ม. ผลิตา ฯ ๒ ม. คเตน ฯ
คณโภชนสญฺญี อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ นคณโภชเน เวมติโก
อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ นคณโภชเน นคณโภชนสญฺญี อนาปตฺติ ฯ

[๔๘๕] อนาปตฺติ สมเย เทฺว ตโย เอกโต ภุญฺชนฺติ
ปิณฺฑาย จริตฺวา เอกโต สนฺนิปติตฺวา ภุญฺชนฺติ นิจฺจภตฺเต ๑
สลากภตฺเต ปกฺขิเก อุโปสถิเก ปาฏิปทิเก ๒ ปญฺจ โภชนานิ
ฐเปตฺวา สพฺพตฺถ อนาปตฺติ อุมฺมตฺตกสฺส อาทิกมฺมิกสฺสาติ ฯ
ทุติยสิกฺขาปทํ นิฏฺฐิตํ ฯ
_____________
# ๑-๒ ม. นิจฺจภตฺตํ … ปาฏิปทิกํ ฯ
ตติยสิกฺขาปทํ

[๔๘๖] เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน
กูฏาคารสาลายํ ฯ เตน โข ปน สมเยน เวสาลิยํ ปณีตานํ
ภตฺตานํ ภตฺตปฏิปาฏิ อธิฏฺฐิตา โหติ ฯ อถโข อญฺญตรสฺส
ทลิทฺทสฺส กมฺมการสฺส ๑ เอตทโหสิ น โข อิทํ โอรกํ ภวิสฺสติ
ยถายิเม มนุสฺสา สกฺกจฺจํ ภตฺตํ กโรนฺติ ยนฺนูนาหํปิ ภตฺตํ
กเรยฺยนฺติ ฯ อถโข โส ทลิทฺโท กมฺมกาโร เยน กิรปติโก
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ตํ กิรปติกํ เอตทโวจ อิจฺฉามหํ
อยฺยปุตฺต พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภตฺตํ กาตุํ เทหิ เม
เวตนนฺติ ฯ โสปิ โข กิรปติโก สทฺโธ โหติ ปสนฺโน ฯ อถโข
โส กิรปติโก ตสฺส ทลิทฺทสฺส กมฺมการสฺส อติเรกํ ๒ เวตนํ อทาสิ ฯ
อถโข โส ทลิทฺโท กมฺมกาโร เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข โส ทลิทฺโท กมฺมกาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ อธิวาเสตุ
เม ภนฺเต ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนาติ ฯ มหา
โข อาวุโส ภิกฺขุสงฺโฆ ชานาหีติ ฯ โหตุ ภนฺเต มหา ภิกฺขุสงฺโฆ
พหู เม พทรา ปฏิยตฺตา พทรมิสฺสเกน ๓ เปยฺยา ปริปูเรสฺสนฺตีติ ฯ
อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน ฯ อถโข โส ทลิทฺโท กมฺมกาโร
# ๑ สี. กมฺมกรสฺส ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ ม. ยุ. อพฺภาติเรกํ ฯ ๓ ม. ยุ. พทรมิสฺเสน ฯ
# ๔ ม. ปริปูริสฺสนฺตีติ ฯ
ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ อสฺโสสุํ โข ภิกฺขู ทลิทฺเทน กิร
กมฺมกาเรน สฺวาตนาย พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ นิมนฺติโต
พทรมิสฺสเกน เปยฺยา ปริปูเรสฺสนฺตีติ ฯ เต กาลสฺเสว ปิณฺฑาย
จริตฺวา ภุญฺชึสุ ฯ อสฺโสสุํ โข มนุสฺสา ทลิทฺเทน กิร
กมฺมกาเรน พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ นิมนฺติโตติ ฯ เต ทลิทฺทสฺส
กมฺมการสฺส ปหูตํ ขาทนียํ โภชนียํ อภิหรึสุ ฯ อถโข โส
ทลิทฺโท กมฺมกาโร ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปณีตํ ขาทนียํ
โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ กาโล ภนฺเต
นิฏฺฐิตํ ภตฺตนฺติ ฯ อถโข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา
ปตฺตจีวรมาทาย เยน ตสฺส ทลิทฺทสฺส กมฺมการสฺส นิเวสนํ
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ สทฺธึ
ภิกฺขุสงฺเฆน ฯ อถโข โส ทลิทฺโท กมฺมกาโร ภตฺตคฺเค ภิกฺขู
ปริวิสติ ฯ ภิกฺขู เอวมาหํสุ โถกํ อาวุโส เทหิ โถกํ อาวุโส
เทหีติ ฯ มา โข ตุเมฺห ภนฺเต อยํ ทลิทฺโท กมฺมกาโรติ
โถกํ โถกํ ปฏิคฺคณฺหิตฺถ ปหูตํ เม ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยตฺตํ
ปฏิคฺคณฺหาถ ภนฺเต ยาวทตฺถนฺติ ฯ น โข มยํ อาวุโส เอตํการณา
โถกํ โถกํ ปฏิคฺคณฺหาม อปิจ มยํ กาลสฺเสว ปิณฺฑาย จริตฺวา
ภุญฺชิมฺหา เตน มยํ โถกํ โถกํ ปฏิคฺคณฺหามาติ ฯ อถโข
โส ทลิทฺโท กมฺมกาโร อุชฺฌายติ ขียติ วิปาเจติ กถํ หิ
นาม ภทฺทนฺตา มยา นิมนฺติตา อญฺญตฺร ภุญฺชิสฺสนฺติ น
จาหํ ปฏิพโล ยาวทตฺถํ ทาตุนฺติ ฯ อสฺโสสุํ โข ภิกฺขู ตสฺส
ทลิทฺทสฺส กมฺมการสฺส อุชฺฌายนฺตสฺส ขียนฺตสฺส วิปาเจนฺตสฺส ฯ
เย เต ภิกฺขู อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ เต อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ
กถํ หิ นาม ภิกฺขู อญฺญตฺร นิมนฺติตา อญฺญตฺร ภุญฺชิสฺสนฺตีติ ฯเปฯ
สจฺจํ กิร ภิกฺขเว ภิกฺขู อญฺญตฺร นิมนฺติตา อญฺญตฺร
ภุญฺชิสฺสนฺตีติ ฯ สจฺจํ ภควาติ ฯ วิครหิ พุทฺโธ ภควา กถํ
หิ นาม เต ภิกฺขเว โมฆปุริสา อญฺญตฺร นิมนฺติตา อญฺญตฺร
ภุญฺชิสฺสนฺติ เนตํ ภิกฺขเว อปฺปสนฺนานํ วา ปสาทาย ปสนฺนานํ
วา ภิยฺโยภาวาย ฯเปฯ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ
อุทฺทิเสยฺยาถ ปรมฺปรโภชเน ปาจิตฺติยนฺติ ฯ เอวญฺจิทํ ภควตา
ภิกฺขูนํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ โหติ ฯ

[๔๘๗] เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร ภิกฺขุ คิลาโน
โหติ ฯ อญฺญตโร ภิกฺขุ ปิณฺฑปาตํ อาทาย เยน โส ภิกฺขุ
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ ภุญฺชาหิ
อาวุโสติ ฯ อลํ อาวุโส อตฺถิ เม ภตฺตปจฺจาสาติ ฯ ตสฺส
ภิกฺขุโน ปิณฺฑปาโต อุสฺสูเร อาหริยิตฺถ ฯ โส ภิกฺขุ น จิตฺตรูปํ
ภุญฺชิ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อถโข ภควา เอตสฺมึ
นิทาเน เอตสฺมึ ปกรเณ ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ
อนุชานามิ ภิกฺขเว คิลาเนน ภิกฺขุนา ปรมฺปรโภชนํ ภุญฺชิตุํ เอวญฺจ
ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ ปรมฺปรโภชเน อญฺญตฺร
สมยา ปาจิตฺติยํ ฯ ตตฺถายํ สมโย คิลานสมโย อยํ ตตฺถ
สมโยติ ฯ เอวญฺจิทํ ภควตา ภิกฺขูนํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ โหติ ฯ

[๔๘๘] เตน โข ปน สมเยน มนุสฺสา จีวรทานสมเย
สจีวรภตฺตํ ปฏิยาเทตฺวา ภิกฺขู นิมนฺเตนฺติ โภเชตฺวา จีวเรน
อจฺฉาเทสฺสามาติ ฯ ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา นาธิวาเสนฺติ ปฏิกฺขิตฺตํ
ภควตา ปรมฺปรโภชนนฺติ ฯ จีวรํ ปริตฺตํ อุปฺปชฺชติ ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว จีวรทานสมเย
ปรมฺปรโภชนํ ภุญฺชิตุํ เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ
อุทฺทิเสยฺยาถ ปรมฺปรโภชเน อญฺญตฺร สมยา ปาจิตฺติยํ ฯ ตตฺถายํ
สมโย คิลานสมโย จีวรทานสมโย อยํ ตตฺถ สมโยติ ฯ
เอวญฺจิทํ ภควตา ภิกฺขูนํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ โหติ ฯ

[๔๘๙] เตน โข ปน สมเยน มนุสฺสา จีวรการเก ภิกฺขู
ภตฺเตน นิมนฺเตนฺติ ฯ ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา นาธิวาเสนฺติ ปฏิกฺขิตฺตํ
ภควตา ปรมฺปรโภชนนฺติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว จีวรการสมเย ปรมฺปรโภชนํ ภุญฺชิตุํ เอวญฺจ
ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ ปรมฺปรโภชเน อญฺญตฺร
สมยา ปาจิตฺติยํ ฯ ตตฺถายํ สมโย คิลานสมโย จีวรทานสมโย
จีวรการสมโย อยํ ตตฺถ สมโยติ ฯ เอวญฺจิทํ ภควตา ภิกฺขูนํ
สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ โหติ ฯ

[๔๙๐] อถโข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย
อายสฺมตา อานนฺเทน ปจฺฉาสมเณน เยน อญฺญตรํ กุลํ
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ อถโข
เต มนุสฺสา ภควโต จ อายสฺมโต จ อานนฺทสฺส โภชนํ อทํสุ ฯ
อายสฺมา อานนฺโท กุกฺกุจฺจายนฺโต น ปฏิคฺคณฺหาติ ฯ คณฺหาหิ
อานนฺทาติ ฯ อลํ ภควา อตฺถิ เม ภตฺตปจฺจาสาติ ฯ เตนหานนฺท
วิกปฺเปตฺวา คณฺหาหีติ ๑ ฯ อถโข ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ
ปกรเณ ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ อนุชานามิ ภิกฺขเว
ภตฺตปจฺจาสํ ๒ วิกปฺเปตฺวา ปรมฺปรโภชนํ ภุญฺชิตุํ เอวญฺจ ปน
ภิกฺขเว วิกปฺเปตพฺพํ มยฺหํ ภตฺตปจฺจาสํ อิตฺถนฺนามสฺส ทมฺมีติ ฯ

[๔๙๑] ปรมฺปรโภชนํ นาม ปญฺจนฺนํ โภชนานํ อญฺญตเรน
โภชเนน นิมนฺติโต ตํ ฐเปตฺวา อญฺญํ ปญฺจนฺนํ โภชนานํ อญฺญตรํ
โภชนํ ภุญฺชติ เอตํ ปรมฺปรโภชนํ นาม ฯ อญฺญตฺร สมยาติ
ฐเปตฺวา สมยํ ฯ คิลานสมโย นาม น สกฺโกติ เอกาสเน
นิสินฺโน ยาวทตฺถํ ภุญฺชิตุํ ฯ คิลานสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ จีวรทานสมโย
นาม อนตฺถเต กฐิเน วสฺสานสฺส ปจฺฉิโม มาโส อตฺถเต
กฐิเน ปญฺจ มาสา ฯ จีวรทานสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ จีวรการสมโย
นาม จีวเร กยิรมาเน ฯ จีวรการสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ
อญฺญตฺร สมยา ภุญฺชิสฺสามีติ ปฏิคฺคณฺหาติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ
# ๑ สี. ปติคณฺหาหิ ฯ ๒ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ น โหติ ฯ
อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺส ฯ