[๖๘] อถ โข อายสฺมา มิคชาโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ ฯเปฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มิคชาโล ภควนฺตํ เอตทโวจ
สาธุ เม ภนฺเต ภควา สงฺขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ ยมหํ
ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี
ปหิตตฺโต วิหเรยฺยนฺติ ฯ สนฺติ โข มิคชาล จกฺขุวิญฺเญยฺยา
รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสญฺหิตา รชนิยา
ตญฺเจ ภิกฺขุ อภินนฺทติ อภิวทติ อชฺโฌสาย ติฏฺฐติ ตสฺส
ตํ อภินนฺทโต อภิวทโต อชฺโฌสาย ติฏฺฐโต อุปฺปชฺชติ นนฺทิ
นนฺทิสมุทยา ทุกฺขสมุทโย มิคชาลาติ วทามิ ฯเปฯ สนฺติ โข
มิคชาล ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา ฯเปฯ สนฺติ โข มิคชาล
มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสญฺหิตา
รชนิยา ตญฺเจ ภิกฺขุ อภินนฺทติ อภิวทติ อชฺโฌสาย ติฏฺฐติ
ตสฺส ตํ อภินนฺทโต อภิวทโต อชฺโฌสาย ติฏฺฐโต อุปฺปชฺชติ
นนฺทิ นนฺทิสมุทยา ทุกฺขสมุทโย มิคชาลาติ วทามิ ฯ

[๖๙] สนฺติ โข มิคชาล จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา
มนาปา ปิยรูปา กามูปสญฺหิตา รชนิยา ตญฺเจ ภิกฺขุ นาภินนฺทติ
นาภิวทติ น อชฺโฌสาย ติฏฺฐติ ตสฺส ตํ อนภินนฺทโต อนภิวทโต
อนชฺโฌสาย ติฏฺฐโต นนฺทิ นิรุชฺฌติ นนฺทินิโรธา ทุกฺขนิโรโธ
มิคชาลาติ วทามิ ฯเปฯ สนฺติ โข มิคชาล ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา
รสา ฯเปฯ สนฺติ โข มิคชาล มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา อิฏฺฐา
กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสญฺหิตา รชนิยา ตญฺเจ ภิกฺขุ
นาภินนฺทติ นาภิวทติ อนชฺโฌสาย ๑ ติฏฺฐติ ตสฺส ตํ อนภินนฺทโต
อนภิวทโต อนชฺโฌสาย ติฏฺฐโต นนฺทิ นิรุชฺฌติ นนฺทินิโรธา
ทุกฺขนิโรโธ มิคชาลาติ วทามีติ ฯ

[๗๐] อถ โข อายสฺมา มิคชาโล ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา
อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา
ปกฺกามิ ฯ อถ โข อายสฺมา มิคชาโล เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต
อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต ๒ น จิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา
สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ
ทิฏฺเฐ ว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา
อุปสมฺปชฺช วิหรติ ๓ ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ
นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ อพฺภญฺญาสิ ฯ อญฺญตโร จ ๔ ปนายสฺมา
มิคชาโล อรหตํ อโหสีติ ฯ ทุติยํ ฯ

[๗๑] เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป ฯ
อถ โข อายสฺมา สมิทฺธิ เยน ภควา ฯเปฯ ภควนฺตํ
เอตทโวจ มาโร มาโรติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา นุ โข
ภนฺเต มาโร วา อสฺส มารปญฺญตฺติ วาติ ฯ ยตฺถ โข สมิทฺธิ
#๑ ม. นาชฺโฌสาย ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. วิหรโต ฯ ๓ ม. ยุ. วิหาสิ ฯ
#๔ ยุ. ว ฯ
อตฺถิ จกฺขุ อตฺถิ รูปา อตฺถิ จกฺขุวิญฺญาณํ อตฺถิ จกฺขุวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา
ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ มาโร วา มารปญฺญตฺติ
วา ฯ อตฺถิ โสตํ อตฺถิ สทฺทา อตฺถิ โสตวิญฺญาณํ อตฺถิ
โสตวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ มาโร วา
มารปญฺญตฺติ วา ฯ อตฺถิ ฆานํ อตฺถิ คนฺธา อตฺถิ ฆานวิญฺญาณํ
อตฺถิ ฆานวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ มาโร วา
มารปญฺญตฺติ วา ฯ อตฺถิ ชิวฺหา อตฺถิ รสา อตฺถิ ชิวฺหาวิญฺญาณํ
อตฺถิ ชิวฺหาวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ
มาโร วา มารปญฺญตฺติ วา ฯ อตฺถิ กาโย อตฺถิ โผฏฺฐพฺพา
อตฺถิ กายวิญฺญาณํ อตฺถิ กายวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา
อตฺถิ ตตฺถ มาโร วา มารปญฺญตฺติ วา ฯ อตฺถิ มโน อตฺถิ
ธมฺมา อตฺถิ มโนวิญฺญาณํ อตฺถิ มโนวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา
ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ มาโร วา มารปญฺญตฺติ วา ฯ

[๗๒] ยตฺถ จ โข สมิทฺธิ นตฺถิ จกฺขุ นตฺถิ รูปา นตฺถิ
จกฺขุวิญฺญาณํ นตฺถิ จกฺขุวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา นตฺถิ ตตฺถ
มาโร วา มารปญฺญตฺติ วา ฯเปฯ นตฺถิ ชิวฺหา นตฺถิ รสา
นตฺถิ ชิวฺหาวิญฺญาณํ นตฺถิ ชิวฺหาวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา
นตฺถิ ตตฺถ มาโร วา มารปญฺญตฺติ วา ฯเปฯ นตฺถิ มโน นตฺถิ
ธมฺมา นตฺถิ มโนวิญฺญาณํ นตฺถิ มโนวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา
ธมฺมา นตฺถิ ตตฺถ มาโร วา มารปญฺญตฺติ วาติ ฯ ตติยํ ฯ

[๗๓] สตฺโต สตฺโตติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา นุ โข
ภนฺเต สตฺโต วา อสฺส สตฺตปญฺญตฺติ วาติ ฯเปฯ จตุตฺถํ ฯ

[๗๔] ทุกฺขํ ทุกฺขนฺติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต
ทุกฺขํ วา อสฺส ทุกฺขปญฺญตฺติ วาติ ฯเปฯ ปญฺจมํ ฯ

[๗๕] โลโก โลโกติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต
โลโก วา อสฺส โลกปญฺญตฺติ วาติ ฯ ยตฺถ โข สมิทฺธิ อตฺถิ จกฺขุ
อตฺถิ รูปา อตฺถิ จกฺขุวิญฺญาณํ อตฺถิ จกฺขุวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา
ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ โลโก วา โลกปญฺญตฺติ วา ฯเปฯ
อตฺถิ ชิวฺหา ฯเปฯ อตฺถิ มโน อตฺถิ ธมฺมา อตฺถิ
มโนวิญฺญาณํ อตฺถิ มโนวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา อตฺถิ ตตฺถ
โลโก วา โลกปญฺญตฺติ วา ฯ

[๗๖] ยตฺถ จ โข สมิทฺธิ นตฺถิ จกฺขุ นตฺถิ รูปา นตฺถิ
จกฺขุวิญฺญาณํ นตฺถิ จกฺขุวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา นตฺถิ
ตตฺถ โลโก วา โลกปญฺญตฺติ วา ฯเปฯ นตฺถิ ชิวฺหา ฯเปฯ
นตฺถิ มโน นตฺถิ ธมฺมา นตฺถิ มโนวิญฺญาณํ นตฺถิ
มโนวิญฺญาณวิญฺญาตพฺพา ธมฺมา นตฺถิ ตตฺถ โลโก วา
โลกปญฺญตฺติ วาติ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ

[๗๗] เอกํ สมยํ ภควา อายสฺมา จ สารีปุตฺโต อายสฺมา
จ อุปเสโน ราชคเห วิหรนฺติ สีตวเน สปฺปโสณฺฑิกปพฺภาเร ฯ
เตน โข ปน สมเยน อายสฺมโต อุปเสนสฺส กาเย อาสีวิโส
ปติโต โหติ ฯ อถ โข อายสฺมา อุปเสโน ภิกฺขู อามนฺเตสิ
เอถ เม อาวุโส อิมํ กายํ มญฺจกํ อาโรเปตฺวา พหิทฺธา นีหรถ
ปุรายํ กาโย อิเธว วิกิรติ เสยฺยถาปิ ภุสมุฏฺฐีติ ฯ เอวํ วุตฺเต
อายสฺมา สารีปุตฺโต อายสฺมนฺตํ อุปเสนํ เอตทโวจ น โข ปน
มยํ ปสฺสาม อายสฺมโต อุปเสนสฺส กายสฺส วา อญฺญถตฺตํ
อินฺทฺริยานํ วา วิปริณาโม ฯ อถ ปนายสฺมา อุปเสโน เอวมาห
เอถ เม อาวุโส อิมํ กายํ มญฺจกํ อาโรเปตฺวา พหิทฺธา นีหรถ
ปุรายํ กาโย อิเธว วิกิรติ เสยฺยถาปิ ภุสมุฏฺฐีติ ฯ ยสฺส นูน
อาวุโส สารีปุตฺต เอวมสฺส อหํ จกฺขุนฺติ วา มม จกฺขุนฺติ
วา ฯเปฯ อหํ ชิวฺหาติ วา ฯเปฯ อหํ มโนติ วา มม
มโนติ วา ตสฺส อาวุโส สารีปุตฺต สิยา กายสฺส วา อญฺญถตฺตํ
อินฺทฺริยานํ วา วิปริณาโม ฯ มยฺหญฺจ โข อาวุโส สารีปุตฺต
น เอวํ โหติ อหํ จกฺขุนฺติ วา มม จกฺขุนฺติ วา ฯเปฯ
อหํ ชิวฺหาติ วา มม ชิวฺหาติ วา ฯเปฯ อหํ มโนติ วา
มม มโนติ วา ตสฺส มยฺหญฺจ โข อาวุโส สารีปุตฺต กึ
กายสฺส วา อญฺญถตฺตํ ภวิสฺสติ อินฺทฺริยานํ วา วิปริณาโมติ ฯ
ตถา หิ ปนายสฺมโต อุปเสนสฺส ทีฆรตฺตํ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา
สุสมูหตา ๑ ตสฺมา อายสฺมโต อุปเสนสฺส น เอวํ โหติ
อหํ จกฺขุนฺติ วา มม จกฺขุนฺติ วา ฯเปฯ อหํ ชิวฺหาติ วา
มม ชิวฺหาติ วา ฯเปฯ อหํ มโนติ วา มม มโนติ วาติ ฯ
#๑ ม. -มานานุสโย สุสมูหโต ฯ
อถ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต อุปเสนสฺส กายํ มญฺจกํ อาโรเปตฺวา
พหิทฺธา นีหรึสุ ฯ อถ โข อายสฺมโต อุปเสนสฺส กาโย ตตฺเถว
วิกิริ เสยฺยถาปิ ภุสมุฏฺฐีติ ฯ สตฺตมํ ฯ