[๑๘] โน เจทํ ภิกฺขเว รูปานํ อสฺสาโท อภวิสฺส น ยิทํ
สตฺตา รูเปสุ สารชฺเชยฺยุํ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ รูปานํ
อสฺสาโท ตสฺมา สตฺตา รูเปสุ สารชฺชนฺติ โน เจทํ ภิกฺขเว
รูปานํ อาทีนโว อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา รูเปสุ นิพฺพินฺเทยฺยุํ
#๑ ม. นาพฺภญฺญํสุ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ ม. วิมริยาทีกเตน ฯ ยุ. วิมริยาทิกเตน ฯ
#๓ ม. อพฺภญฺญํสุ ฯ ๔ ยุ. อถโข ฯ
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ รูปานํ อาทีนโว ตสฺมา สตฺตา
รูเปสุ นิพฺพินฺทนฺติ โน เจทํ ภิกฺขเว รูปานํ นิสฺสรณํ อภวิสฺส
น ยิทํ สตฺตา รูเปหิ นิสฺสเรยฺยุํ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ
รูปานํ นิสฺสรณํ ตสฺมา สตฺตา รูเปหิ นิสฺสรนฺติ ฯ โน เจทํ
ภิกฺขเว สทฺทานํ คนฺธานํ รสานํ โผฏฺฐพฺพานํ ธมฺมานํ อสฺสาโท
อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา ธมฺเมสุ สารชฺเชยฺยุํ ยสฺมา จ โข
ภิกฺขเว อตฺถิ ธมฺมานํ อสฺสาโท ตสฺมา สตฺตา ธมฺเมสุ สารชฺชนฺติ
โน เจทํ ภิกฺขเว ธมฺมานํ อาทีนโว อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา
ธมฺเมสุ นิพฺพินฺเทยฺยุํ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ธมฺมานํ
อาทีนโว ตสฺมา สตฺตา ธมฺเมสุ นิพฺพินฺทนฺติ โน เจทํ ภิกฺขเว
ธมฺมานํ นิสฺสรณํ อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา ธมฺเมหิ นิสฺสเรยฺยุํ
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ธมฺมานํ นิสฺสรณํ ตสฺมา สตฺตา
ธมฺเมหิ นิสฺสรนฺติ ฯ ยาวกีวญฺจ ภิกฺขเว สตฺตา อิเมสํ ฉนฺนํ
พาหิรานํ อายตนานํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต
นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสุํ ฯ เนว ตาว
ภิกฺขเว สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา
สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย นิสฺสฏา วิสญฺญุตฺตา
วิปฺปมุตฺตา วิปริยาทิกเตน เจตสา วิหรึสุ ฯ ยโต จ โข ภิกฺขเว
สตฺตา อิเมสํ ฉนฺนํ พาหิรานํ อายตนานํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต
อาทีนวญฺจ อาทีนวโต ฯเปฯ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสุํ ฯ อถ
ภิกฺขเว สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา สสฺสมณ-
พฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย นิสฺสฏา วิสญฺญุตฺตา วิปฺปมุตฺตา
วิปริยาทิกเตน เจตสา วิหรนฺตีติ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ

[๑๙] โย ภิกฺขเว จกฺขุํ อภินนฺทติ ทุกฺขํ โส อภินนฺทติ ฯ
โย ทุกฺขํ อภินนฺทติ อปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯเปฯ
โย ชิวฺหํ อภินนฺทติ ทุกฺขํ โส อภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ อภินนฺทติ
อปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯเปฯ โย มนํ อภินนฺทติ
ทุกฺขํ โส อภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ อภินนฺทติ อปริมุตฺโต โส
ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯ โย จ โข ภิกฺขเว จกฺขุํ นาภินนฺทติ
ทุกฺขํ โส นาภินนฺทติ โย ทุกฺขํ นาภินนฺทติ ปริมุตฺโต โส
ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯเปฯ โย ชิวฺหํ นาภินนฺทติ ทุกฺขํ โส
นาภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ นาภินนฺทติ ปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ
วทามิ ฯ โย มนํ นาภินนฺทติ ทุกฺขํ โส นาภินนฺทติ ฯ โย
ทุกฺขํ นาภินนฺทติ ปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ วทามีติ ฯ สตฺตมํ ฯ

[๒๐] โย ภิกฺขเว รูเป อภินนฺทติ ทุกฺขํ โส อภินนฺทติ ฯ
โย ทุกฺขํ อภินนฺทติ อปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯเปฯ
โย สทฺเท คนฺเธ รเส โผฏฺฐพฺเพ ธมฺเม อภินนฺทติ ทุกฺขํ โส
อภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ อภินนฺทติ อปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ
วทามิ ฯ โย จ โข ภิกฺขเว รูเป นาภินนฺทติ ทุกฺขํ โส
นาภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ นาภินนฺทติ ปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ
วทามิ ฯ โย สทฺเท คนฺเธ รเส โผฏฺฐพฺเพ ธมฺเม นาภินนฺทติ
ทุกฺขํ โส นาภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ นาภินนฺทติ ปริมุตฺโต โส
ทุกฺขสฺมาติ วทามีติ ฯ อฏฺฐมํ ฯ

[๒๑] โย ภิกฺขเว จกฺขุสฺส อุปฺปาโท ฐิติ อภินิพฺพตฺติ ปาตุภาโว
ทุกฺขสฺเสโส อุปฺปาโท โรคานํ ฐิติ ชรามรณสฺส ปาตุภาโว โย
โสตสฺส ฯเปฯ โย ฆานสฺส ฯ โย ชิวฺหาย ฯ โย กายสฺส ฯ
โย มนสฺส อุปฺปาโท ฐิติ อภินิพฺพตฺติ ปาตุภาโว ทุกฺขสฺเสโส
อุปฺปาโท โรคานํ ฐิติ ชรามรณสฺส ปาตุภาโว ฯ โย จ โข
ภิกฺขเว จกฺขุสฺส นิโรโธ วูปสโม อตฺถงฺคโม ทุกฺขสฺเสโส
นิโรโธ โรคานํ วูปสโม ชรามรณสฺส อตฺถงฺคโม ฯ โย โสตสฺส ฯ
โย ฆานสฺส ฯ โย ชิวฺหาย ฯ โย กายสฺส ฯ โย มนสฺส
นิโรโธ วูปสโม อตฺถงฺคโม ทุกฺขสฺเสโส นิโรโธ โรคานํ วูปสโม
ชรามรณสฺส อตฺถงฺคโมติ ฯ นวมํ ฯ

[๒๒] โย ภิกฺขเว รูปานํ อุปฺปาโท ฐิติ อภินิพฺพตฺติ ปาตุภาโว
ทุกฺขสฺเสโส อุปฺปาโท โรคานํ ฐิติ ชรามรณสฺส ปาตุภาโว ฯ
โย สทฺทานํ ฯเปฯ โย ธมฺมานํ อุปฺปาโท ฐิติ
อภินิพฺพตฺติ ปาตุภาโว ทุกฺขสฺเสโส อุปฺปาโท โรคานํ ฐิติ
ชรามรณสฺส ปาตุภาโว ฯ

[๒๓] โย จ โข ภิกฺขเว รูปานํ นิโรโธ วูปสโม อตฺถงฺคโม
ทุกฺขสฺเสโส นิโรโธ โรคานํ วูปสโม ชรามรณสฺส อตฺถงฺคโม ฯ
โย สทฺทานํ ฯ โย คนฺธานํ ฯ โย รสานํ ฯ โย โผฏฺฐพฺพานํ ฯ
โย ธมฺมานํ นิโรโธ วูปสโม อตฺถงฺคโม ทุกฺขสฺเสโส นิโรโธ
โรคานํ วูปสโม ชรามรณสฺส อตฺถงฺคโมติ ฯ ทสมํ ฯ
ยมกวคฺโค ทุติโย ฯ
ตสฺสุทฺทานํ
สมฺโพเธน ทุเว วุตฺตา อสฺสาเทน อปเร เทฺว
โน เจเตน เทฺว วุตฺตา อภินนฺเทน อปเร เทฺว
อุปฺปาเทน ทุเว วุตฺตา วคฺโค เตน ปวุจฺจตีติ ฯ
_______________
สพฺพวคฺโค ตติโย

[๒๔] สพฺพํ โว ภิกฺขว เทสิสฺสามิ ตํ สุณาถ ฯ กิญฺจ
ภิกฺขเว สพฺพํ จกฺขุญฺเจว รูปา จ โสตญฺจ สทฺทา จ ฆานญฺจ
คนฺธา จ ชิวฺหา จ รสา จ กาโย จ โผฏฺฐพฺพา จ มโน
จ ธมฺมา จ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สพฺพํ ฯ โย ภิกฺขเว เอวํ
วเทยฺย อหเมตํ สพฺพํ ปจฺจกฺขาย อญฺญํ [๑] ปญฺญเปสฺสามีติ ฯ
ตสฺส วาจา วตฺถุเทวสฺส ๒ ฯ ปุฏฺโฐ จ น สมฺปาเยยฺย ๓ อุตฺตรึ
จ วิฆาตํ อาปชฺเชยฺย ฯ ตํ กิสฺส เหตุ ฯ ยถา ตํ ภิกฺขเว
อวิสยสฺมินฺติ ฯ ปฐมํ ฯ

[๒๕] สพฺพํ ปหานาย ๔ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ ตํ
สุณาถ ฯ กตโม จ ภิกฺขเว สพฺพํ ปหานาย ธมฺโม ฯ
จกฺขุํ ภิกฺขเว ปหาตพฺพํ รูปา ปหาตพฺพา จกฺขุวิญฺญาณํ
ปหาตพฺพํ จกฺขุสมฺผสฺโส ปหาตพฺโพ ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา
อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา
ตมฺปิ ปหาตพฺพํ ฯ โสตํ ปหาตพฺพํ ฯ ฆานํ ปหาตพฺพํ ฯ
ชิวฺหา ปหาตพฺพา รสา ปหาตพฺพา ชิวฺหาวิญฺญาณํ ปหาตพฺพํ
ชิวฺหาสมฺผสฺโส ปหาตพฺโพ ยมฺปิทํ ชิวฺหาสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ
เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ ปหาตพฺพํ ฯ
กาโย ปหาตพฺโพ ฯ มโน ปหาตพฺโพ ธมฺมา ปหาตพฺพา
#๑ ม. ยุ. สพฺพํ ฯ ๒ ม. วตฺถุกเมวสฺส ฯ ยุ. วตฺถุเรวสฺส ฯ ๓ ยุ. สมฺปาเปยฺย ฯ
#๔ ม. ยุ. สพฺพปฺปหานาย ฯ เอวมุปริปิ ฯ
มโนวิญฺญาณํ ปหาตพฺพํ มโนสมฺผสฺโส ปหาตพฺโพ ยมฺปิทํ
มโนสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ
วา ตมฺปิ ปหาตพฺพํ ฯ อยํ โข ภิกฺขเว สพฺพํ ปหานาย
ธมฺโมติ ฯ ทุติยํ ฯ

[๒๖] สพฺพํ อภิญฺญาปริญฺญา ปหานาย โว ภิกฺขเว ธมฺมํ
เทสิสฺสามิ ๑ ตํ สุณาถ ฯ กตโม จ ภิกฺขเว สพฺพํ อภิญฺญาปริญฺญา
ปหานาย ธมฺโม ฯ จกฺขุํ ภิกฺขเว อภิญฺญาปริญฺญา
ปหาตพฺพํ รูปา อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพา จกฺขุวิญฺญาณํ อภิญฺญาปริญฺญา
ปหาตพฺพํ จกฺขุสมฺผสฺโส อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ
ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ
วา อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ ฯเปฯ
ชิวฺหา อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพา รสา อภิญฺญาปริญฺญา
ปหาตพฺพา ชิวฺหาวิญฺญาณํ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ ชิวฺหาสมฺผสฺโส
อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ ยมฺปิทํ ชิวฺหาสมฺผสฺสปจฺจยา
อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา
ตมฺปิ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ ฯ กาโย อภิญฺญาปริญฺญา
ปหาตพฺโพ ฯ มโน อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ ธมฺมา
อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพา มโนวิญฺญาณํ อภิญฺญาปริญฺญา
ปหาตพฺพํ มโนสมฺผสฺโส อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ ยมฺปิทํ
มโนสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ
#๑ ม. สพฺพตฺถ เทเสสฺสามิ ฯ
วา ตมฺปิ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ ฯ อยํ โข ภิกฺขเว สพฺพํ
อภิญฺญาปริญฺญา ปหานาย ธมฺโมติ ฯ ตติยํ ฯ

[๒๗] สพฺพํ ภิกฺขเว อนภิชานํ อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ
อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย ฯ กิญฺจ ภิกฺขเว สพฺพํ ๑ อนภิชานํ อปริชานํ
อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย ฯ จกฺขุํ ภิกฺขเว อนภิชานํ
อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย รูเป อนภิชานํ
อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย จกฺขุวิญฺญาณํ
ฯเปฯ จกฺขุสมฺผสฺสํ ฯเปฯ ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา ฯเปฯ
ทุกฺขกฺขยาย ฯ ชิวฺหา อนภิชานํ อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ
อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย รเส ฯเปฯ ชิวฺหาวิญฺญาณํ ฯเปฯ
ชิวฺหาสมฺผสฺสํ ฯเปฯ ยมฺปิทํ ชิวฺหาสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ
เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ อนภิชานํ
อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย ฯ กายํ มนํ
อนภิชานํ อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย
ธมฺเม ฯเปฯ มโนวิญฺญาณํ ฯเปฯ มโนสมฺผสฺสํ ฯเปฯ ยมฺปิทํ
มโนสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ
วา ตมฺปิ อนภิชานํ อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ
ทุกฺขกฺขยาย ฯ อิทํ โข ภิกฺขเว สพฺพํ อนภิชานํ อปริชานํ
อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย ฯ