[๓๐๑] สาวตฺถี ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ
เอตทโวจ วิชฺชา วิชฺชาติ ภนฺเต วุจฺจติ กตมา นุ โข ภนฺเต
วิชฺชา กิตฺตาวตา จ วิชฺชาคโต โหตีติ ฯ อิธ ภิกฺขุ สุตวา
อริยสาวโก รูปํ ปชานาติ รูปสมุทยํ ฯเปฯ รูปนิโรธคามินีปฏิปทํ
ปชานาติ เวทนํ ฯ สญฺญํ ฯ สงฺขาเร ปชานาติ ฯเปฯ
วิญฺญาณนิโรธคามินีปฏิปทํ ปชานาติ ฯ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขุ วิชฺชา
เอตฺตาวตา จ วิชฺชาคโต โหตีติ ฯ

[๓๐๒] สาวตฺถี ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ
เอตทโวจ ธมฺมกถิโก ธมฺมกถิโกติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา
นุ โข ภนฺเต ธมฺมกถิโก โหติ กิตฺตาวตา ๑ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน
โหติ กิตฺตาวตา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปฺปตฺโต โหตีติ ฯ รูปสฺส เจ
ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก
ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ รูปสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย
นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน ภิกฺขูติ อลํ
วจนาย ฯ รูปสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทา วิราคา นิโรธา อนุปาทา
วิมุตฺโต โหติ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปฺปตฺโต ๒ ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ
เวทนาย เจ ภิกฺขุ ฯเปฯ สญฺญาย เจ ภิกฺขุ ฯ สงฺขารานํ เจ
ภิกฺขุ ฯ วิญฺญาณสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย
ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ วิญฺญาณสฺส
เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน
ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ วิญฺญาณสฺส เจ ภิกฺขุ
นิพฺพิทา วิราคา นิโรธา อนุปาทา วิมุตฺโต โหติ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปฺปตฺโต
ภิกฺขูติ อลํ วจนายาติ ฯ

[๓๐๓] สาวตฺถี ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ
เอตทโวจ ธมฺมกถิโก ธมฺมกถิโกติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา
นุ โข ภนฺเต ธมฺมกถิโก โหติ กิตฺตาวตา ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน
โหติ กิตฺตาวตา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปฺปตฺโต โหตีติ ฯ รูปสฺส เจ
ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก
ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ รูปสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย
#๑ ม. ยุ. กิตฺตาวตา … โหตีติ นตฺถิ ฯ ๒ ยุ. ทิฏฺฐธมฺเม นิพฺพานปตฺโต ฯ
ปฏิปนฺโน โหติ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ
รูปสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทา วิราคา นิโรธา อนุปาทา วิมุตฺโต โหติ
ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปฺปตฺโต ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ เวทนาย เจ ภิกฺขุ
ฯเปฯ สญฺญาย เจ ภิกฺขุ ฯ สงฺขารานํ เจ ภิกฺขุ ฯ วิญฺญาณสฺส
เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก
ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ วิญฺญาณสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย
นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน ภิกฺขูติ อลํ
วจนาย ฯ วิญฺญาณสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทา วิราคา นิโรธา
อนุปาทา วิมุตฺโต โหติ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปฺปตฺโต ภิกฺขูติ อลํ
วจนายาติ ฯ

[๓๐๔] สาวตฺถี ฯ อิธ ภิกฺขเว อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อริยานํ
อทสฺสาวี ฯเปฯ สปฺปุริสธมฺเม ๑ อวินีโต รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ
รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ อตฺตนิ วา รูปํ รูปสฺมึ วา อตฺตานํ ฯ
อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน รูปพนฺธนพนฺโธ
สานฺตรพาหิรพนฺธนพนฺโธ ๒ อตีรทสฺสี อปารทสฺสี พนฺโธ ชิยฺยติ ๓
พนฺโธ มิยฺยติ พนฺโธ อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ คจฺฉติ ฯ เวทนํ อตฺตโต
สมนุปสฺสติ ฯเปฯ เวทนาย วา อตฺตานํ ฯ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว
อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน เวทนาพนฺธนพนฺโธ สานฺตรพาหิรพนฺธนพนฺโธ
อตีรทสฺสี อปารทสฺสี พนฺโธ ชิยฺยติ พนฺโธ มิยฺยติ พนฺโธ อสฺมา
#๑ ยุ. สปฺปุริสธมฺเมสุ ฯ ๒ โป. อพฺภนฺตรพาหิรพนฺธน … ฯ
#๓ ยุ. ชายตีติปิ ปาโฐ ฯ โป. ชียติ ฯ
โลกา ปรํ โลกํ คจฺฉติ ฯ สญฺญํ ฯ สงฺขาเร ฯ วิญฺญาณํ
อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯเปฯ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน
วิญฺญาณพนฺธนพนฺโธ สานฺตรพาหิรพนฺธนพนฺโธ อตีรทสฺสี อปารทสฺสี
พนฺโธ ชิยฺยติ พนฺโธ มิยฺยติ พนฺโธ อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ คจฺฉติ ฯ

[๓๐๕] สุตวา จ โข ภิกฺขเว อริยสาวโก อริยานํ ทสฺสาวี
ฯเปฯ สปฺปุริสธมฺเม สุวินีโต น รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ น
รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ น อตฺตนิ วา รูปํ น รูปสฺมึ วา
อตฺตานํ ฯ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สุตวา อริยสาวโก นรูปพนฺธนพนฺโธ
นสานฺตรพาหิรพนฺธนพนฺโธ ตีรทสฺสี ปารทสฺสี ปริมุตฺโต
โส ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯเปฯ น สญฺญํ ฯ น สงฺขาเร ฯ น
วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯเปฯ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สุตวา
อริยสาวโก นวิญฺญาณพนฺธนพนฺโธ นสานฺตรพาหิรพนฺธนพนฺโธ ตีรทสฺสี
ปารทสฺสี ปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ วทามีติ ฯ

[๓๐๖] สาวตฺถี ฯ ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว รูปํ เอตํ
มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ สมนุปสฺสถาติ ฯ โน
เหตํ ภนฺเต ฯ สาธุ ภิกฺขเว รูปํ ภิกฺขเว เนตํ มม เนโสหมสฺมิ
น เมโส อตฺตาติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย
ทฏฺฐพฺพํ ฯ เวทนํ ฯ สญฺญํ ฯ สงฺขาเร ฯ วิญฺญาณํ เอตํ
มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ สมนุปสฺสถาติ ฯ โน
เหตํ ภนฺเต ฯ สาธุ ภิกฺขเว วิญฺญาณํ ภิกฺขเว เนตํ มม
เนโสหมสฺมิ น เมโส อตฺตาติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย
ทฏฺฐพฺพํ ฯเปฯ เอวํ ปสฺสํ ฯเปฯ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ
ปชานาตีติ ฯ

[๓๐๗] สาวตฺถี ฯ ตตฺร โข ฯ ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว รูปํ
เนตํ มม เนโสหมสฺมิ น เมโส อตฺตาติ สมนุปสฺสถาติ ฯ
เอวํ ภนฺเต ฯ สาธุ ภิกฺขเว รูปํ ภิกฺขเว เนตํ มม เนโสหมสฺมิ
น เมโส อตฺตาติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย
ทฏฺฐพฺพํ ฯ เวทนํ ฯ สญฺญํ ฯ สงฺขาเร ฯ วิญฺญาณํ เนตํ มม
เนโสหมสฺมิ น เมโส อตฺตาติ สมนุปสฺสถาติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ
สาธุ ภิกฺขเว วิญฺญาณํ เนตํ มม เนโสหมสฺมิ น เมโส
อตฺตาติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทฏฺฐพฺพํ ฯ เอวํ
ปสฺสํ ฯเปฯ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาตีติ ฯ

[๓๐๘] สาวตฺถี ฯ สญฺโญชนิเย จ ภิกฺขเว ธมฺเม เทสิสฺสามิ
สญฺโญชนญฺจ ตํ สุณาถ ฯ กตเม จ ภิกฺขเว สญฺโญชนิยา
ธมฺมา กตมํ ๑ สญฺโญชนํ ฯ รูปํ ภิกฺขเว สญฺโญชนิโย ธมฺโม
โย ตตฺถ ฉนฺทราโค ตํ ตตฺถ สญฺโญชนํ เวทนา ฯเปฯ
สญฺญา ฯ สงฺขารา ฯ วิญฺญาณํ สญฺโญชนิโย ธมฺโม โย
ตตฺถ ฉนฺทราโค ตํ ตตฺถ สญฺโญชนํ ฯ อิเม วุจฺจนฺติ ภิกฺขเว
สญฺโญชนิยา ธมฺมา อิทํ สญฺโญชนนฺติ ฯ

[๓๐๙] สาวตฺถี ฯ อุปาทานิเย จ ภิกฺขเว ธมฺเม เทสิสฺสามิ
#๑ ยุ. กตญฺจ ฯ
อุปาทานญฺจ ตํ สุณาถ ฯ กตเม จ ภิกฺขเว อุปาทานิยา ธมฺมา
กตมํ อุปาทานํ ฯ รูปํ ภิกฺขเว อุปาทานิโย ธมฺโม โย ตตฺถ
ฉนฺทราโค ตํ ตตฺถ อุปาทานํ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯ
สงฺขารา ฯ วิญฺญาณํ อุปาทานิโย ธมฺโม โย ตตฺถ ฉนฺทราโค
ตํ ตตฺถ อุปาทานํ ฯ อิเม วุจฺจนฺติ ภิกฺขเว อุปาทานิยา ธมฺมา
อิทํ อุปาทานนฺติ ฯ

[๓๑๐] เอกํ สมยํ อายสฺมา จ สารีปุตฺโต อายสฺมา จ
มหาโกฏฺฐิโต ๑ พาราณสิยํ วิหรนฺติ อิสิปตเน มิคทาเย ฯ อถ
โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโต สายณฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต
เยนายสฺมา สารีปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ ฯเปฯ เอตทโวจ สีลวตาวุโส
สารีปุตฺต ภิกฺขุนา กตเม ธมฺมา โยนิโส มนสิกาตพฺพาติ ฯ สีลวตาวุโส
โกฏฺฐิต ภิกฺขุนา ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา อนิจฺจโต ทุกฺขโต
โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต
สุญฺญโต อนตฺตโต โยนิโส มนสิกาตพฺพา ฯ กตเม ปญฺจ ฯ
เสยฺยถีทํ ฯ รูปูปาทานกฺขนฺโธ เวทนูปาทานกฺขนฺโธ สญฺญูปาทานกฺขนฺโธ
สงฺขารูปาทานกฺขนฺโธ วิญฺญาณูปาทานกฺขนฺโธ ฯ สีลวตาวุโส
โกฏฺฐิต ภิกฺขุนา อิเม ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา อนิจฺจโต
ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต
ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต โยนิโส มนสิกาตพฺพา ฯ ฐานํ
#๑ ม. มหาโกฏฺฐิโก ฯ
โข ปเนตํ อาวุโส วิชฺชติ ยํ สีลวา ภิกฺขุ อิเม ปญฺจุปาทานกฺขนฺเธ
อนิจฺจโต ฯเปฯ อนตฺตโต โยนิโส มนสิกโรนฺโต
โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกเรยฺยาติ ฯ