[๕๑] กตมญฺจ ภิกฺขเว ภาราทานํ ฯ ยายํ ตณฺหา โปโนพฺภวิกา
นนฺทิราคสหคตา ตตฺรตตฺราภินนฺทินี ฯ เสยฺยถีทํ ฯ กามตณฺหา
ภวตณฺหา วิภวตณฺหา ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ภาราทานํ ฯ

[๕๒] กตมญฺจ ภิกฺขเว ภารนิกฺเขปนํ ฯ โย ตสฺสา เยว ตณฺหาย
อเสสวิราคนิโรโธ จาโค ปฏินิสฺสคฺโค มุตฺติ อนาลโย ฯ อิทํ วุจฺจติ
ภิกฺขเว ภารนิกฺเขปนนฺติ ฯ อิทมโวจ ภควา อิทํ วตฺวาน สุคโต
อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา

[๕๓] ภารา หเว ปญฺจกฺขนฺธา ภารหาโร จ ปุคฺคโล
ภาราทานํ ทุกฺขํ โลเก ภารนิกฺเขปนํ สุขํ
#๑ โป. ม. ยุ. เอตฺถนฺตเร ภาราทานญฺจาติ ทิสฺสติ ฯ
นิกฺขิปิตฺวา ครุํ ภารํ อญฺญํ ภารํ อนาทิย
สมูลํ ตณฺหํ อพฺพุยฺห นิจฺฉาโต ปรินิพฺพุโตติ ฯ

[๕๔] สาวตฺถิยํ ฯ ตตฺร โข ฯ ปริญฺเญยฺเย จ ภิกฺขเว
ธมฺเม เทเสสฺสามิ ปริญฺญญฺจ ตํ สุณาถ ฯ กตเม จ ภิกฺขเว
ปริญฺเญยฺยา ธมฺมา ฯ รูปํ ภิกฺขเว ปริญฺเญยฺโย ๑ ธมฺโม เวทนา
ปริญฺเญยฺโย ธมฺโม สญฺญา ปริญฺเญยฺโย ธมฺโม สงฺขารา
ปริญฺเญยฺโย ธมฺโม วิญฺญาณํ ปริญฺเญยฺโย ธมฺโม ฯ อิเม
วุจฺจนฺติ ภิกฺขเว ปริญฺเญยฺยา ธมฺมา ฯ

[๕๕] กตมา จ ภิกฺขเว ปริญฺญา ฯ โย ภิกฺขเว ราคกฺขโย
โทสกฺขโย โมหกฺขโย ฯ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ปริญฺญาติ ฯ

[๕๖] สาวตฺถิยํ ฯ ตตฺร โข ฯ รูปํ ภิกฺขเว อนภิชานํ
อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย เวทนํ อนภิชานํ
อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย สญฺญํ อนภิชานํ
ฯเปฯ สงฺขาเร อนภิชานํ อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ อภพฺโพ
ทุกฺขกฺขยาย วิญฺญาณํ อนภิชานํ อปริชานํ อวิราชยํ อปฺปชหํ
อภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย ฯ

[๕๗] รูปญฺจ โข ภิกฺขเว อภิชานํ ปริชานํ วิราชยํ ปชหํ
ภพฺโพ ทุกฺขกฺขยาย เวทนํ อภิชานํ ฯ สญฺญํ ฯ สงฺขาเร ฯ
วิญฺญาณํ อภิชานํ ปริชานํ วิราชยํ ปชหํ ภพฺโพ ทุกฺขกฺขยายาติ ฯ

[๕๘] สาวตฺถิยํ ฯ ตตฺร โข ฯ โย ภิกฺขเว รูปสฺมึ ฉนฺทราโค
#๑ โป. สพฺพตฺถ ปริญฺเญยฺยา ธมฺมาติ ทิสฺสติ ฯ
ตํ ปชหถ เอวํ ตํ รูปํ ปหีนํ ภวิสฺสติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ
อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ ฯ โย เวทนาย ฉนฺทราโค ตํ
ปชหถ เอวํ สา เวทนา ปหีนา ภวิสฺสติ อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา
อนภาวงฺกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา ฯ โย สญฺญาย
ฉนฺทราโค ตํ ปชหถ เอวํ สา สญฺญา ปหีนา ภวิสฺสติ อุจฺฉินฺนมูลา
ตาลาวตฺถุกตา อนภาวงฺกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา ฯ โย
สงฺขาเรสุ ฉนฺทราโค ตํ ปชหถ เอวํ เต สงฺขารา ปหีนา ภวิสฺสนฺติ
อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวงฺกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา ฯ
โย วิญฺญาณสฺมึ ฉนฺทราโค ตํ ปชหถ เอวํ ตํ วิญฺญาณํ ปหีนํ
ภวิสฺสติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ
อนุปฺปาทธมฺมนฺติ ฯ

[๕๙] สาวตฺถิยํ ฯ ตตฺร โข ฯ ปุพฺเพว เม ภิกฺขเว สมฺโพธา
อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ โก นุ โข
รูปสฺส อสฺสาโท โก อาทีนโว กึ นิสฺสรณํ ฯ โก เวทนาย
อสฺสาโท โก อาทีนโว กึ นิสฺสรณํ ฯ โก สญฺญาย อสฺสาโท
โก อาทีนโว กึ นิสฺสรณํ ฯ โก สงฺขารานํ อสฺสาโท โก อาทีนโว
กึ นิสฺสรณํ ฯ โก วิญฺญาณสฺส อสฺสาโท โก อาทีนโว กึ
นิสฺสรณนฺติ ฯ ตสฺส มยฺหํ ภิกฺขเว เอตทโหสิ ยํ โข รูปํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ อยํ รูปสฺส อสฺสาโท ยํ รูปํ อนิจฺจํ
ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ อยํ รูปสฺส อาทีนโว โย รูปสฺมึ ฉนฺท-
ราควินโย ฉนฺทราคปฺปหานํ อิทํ รูปสฺส นิสฺสรณํ ฯ ยํ เวทนํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ อยํ เวทนาย อสฺสาโท ยา ๑
เวทนา อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา อยํ เวทนาย อาทีนโว โย
เวทนาย ฉนฺทราควินโย ฉนฺทราคปฺปหานํ อิทํ เวทนาย นิสฺสรณํ ฯ
ยํ สญฺญํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ฯ ยํ สงฺขาเร ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ
โสมนสฺสํ อยํ สงฺขารานํ อสฺสาโท เย สงฺขารา อนิจฺจา ทุกฺขา
วิปริณามธมฺมา อยํ สงฺขารานํ อาทีนโว โย สงฺขาเรสุ
ฉนฺทราควินโย ฉนฺทราคปฺปหานํ อิทํ สงฺขารานํ นิสฺสรณํ ฯ ยํ
วิญฺญาณํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ อยํ วิญฺญาณสฺส
อสฺสาโท ยํ วิญฺญาณํ อนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ อยํ
วิญฺญาณสฺส อาทีนโว โย วิญฺญาณสฺมึ ฉนฺทราควินโย
ฉนฺทราคปฺปหานํ อิทํ วิญฺญาณสฺส นิสฺสรณํ ฯ

[๖๐] ยาวกีวญฺจาหํ ภิกฺขเว อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อุปาทานกฺขนฺธานํ
เอวํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ
นิสฺสรณโต ยถาภูตํ น อพฺภญฺญาสึ เนว ตาวาหํ ภิกฺขเว สเทวเก
โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย
อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ๒ ปจฺจญฺญาสึ ฯ
ยโต จ โขหํ ภิกฺขเว อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อุปาทานกฺขนฺธานํ เอวํ
อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ
นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ อถาหํ ภิกฺขเว สเทวเก โลเก
#๑ โป ม. ยํ ฯ ๒ ม. ยุ. อภิสมฺพุทฺโธติ ฯ
สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย
อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ปจฺจญฺญาสึ ฯ ญาณญฺจ ปน
เม ทสฺสนํ อุทปาทิ อกุปฺปา เม วิมุตฺติ อยมนฺติมา ชาติ
นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ