[๔๘๙] ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน … อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ … เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ
มหากสฺสปํ ภควา เอตทโวจ โอวท กสฺสป ภิกฺขู กโรหิ
กสฺสป ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ อหํ วา กสฺสป ภิกฺขู โอวเทยฺยํ
ตฺวํ วา อหํ วา ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ กเรยฺยํ ตฺวํ วาติ ฯ

[๔๙๐] ทุพฺพจา โข ภนฺเต ภควา เอตรหิ ภิกฺขู
โทวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อกฺขมา อปฺปทกฺขิณคฺคาหิโน
อนุสาสนึ ฯ ยสฺสกสฺสจิ ภนฺเต สทฺธา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ หิริ
นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ โอตฺตปฺปํ นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ วิริยํ
นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ ปญฺญา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ ตสฺส
ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ หานิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ
ธมฺเมสุ โน วุฑฺฒิ ฯ เสยฺยถาปิ ภนฺเต กาฬปกฺเข จนฺทสฺส
ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ หายเตว จ ๑ วณฺเณน
หายติ มณฺฑเลน หายติ อาภาย หายติ อาโรหปริณาเหน เอวเมว
โข ภนฺเต ยสฺสกสฺสจิ สทฺธา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ หิริ นตฺถิ …
โอตฺตปฺปํ นตฺถิ … วิริยํ นตฺถิ … ปญฺญา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ
ตสฺส ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ หานิเยว ปาฏิกงฺขา
กุสเลสุ ธมฺเมสุ โน วุฑฺฒิ ฯ อสฺสทฺโธ ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต
ปริหานเมตํ อหิริโก ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต ปริหานเมตํ อโนตฺตาปี
ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต ปริหานเมตํ กุสีโต ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต
ปริหานเมตํ ทุปฺปญฺโญ ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต ปริหานเมตํ โกธโน
ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต ปริหานเมตํ อุปนาหี ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต
ปริหานเมตํ น สนฺติ ภิกฺขู โอวาทกาติ ภนฺเต ปริหานเมตํ ฯ

[๔๙๑] ยสฺสกสฺสจิ ภนฺเต สทฺธา อตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ หิริ
อตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ โอตฺตปฺปํ อตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ วิริยํ
อตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ ปญฺญา อตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ ตสฺส
ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ วุฑฺฒิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ
ธมฺเมสุ โน ปริหานิ ฯ เสยฺยถาปิ ภนฺเต ชุณฺหปกฺเข จนฺทสฺส
ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ วฑฺฒเตว จ ๑ วณฺเณน
วฑฺฒติ มณฺฑเลน วฑฺฒติ อาภาย วฑฺฒติ อาโรหปริณาเหน
#๑ ม. ยุ. จสทฺโท นตฺถิ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
เอวเมว โข ภนฺเต ยสฺสกสฺสจิ สทฺธา อตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ
หิริ อตฺถิ … โอตฺตปฺปํ อตฺถิ … วิริยํ อตฺถิ … ปญฺญา อตฺถิ
กุสเลสุ ธมฺเมสุ ตสฺส ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ
วุฑฺฒิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ โน ปริหานิ ฯ สทฺโธ
ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต อปริหานเมตํ หิริมา ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต
อปริหานเมตํ โอตฺตาปี ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต อปริหานเมตํ
อารทฺธวิริโย ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต อปริหานเมตํ ปญฺญวา
ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต อปริหานเมตํ อกฺโกธโน ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต
อปริหานเมตํ อนุปนาหี ปุริสปุคฺคโลติ ภนฺเต อปริหานเมตํ
สนฺติ ภิกฺขู โอวาทกาติ ภนฺเต อปริหานเมตนฺติ ฯ

[๔๙๒] สาธุ สาธุ กสฺสป ยสฺสกสฺสจิ [๑]- สทฺธา นตฺถิ กุสเลสุ
ธมฺเมสุ หิริ นตฺถิ … โอตฺตปฺปํ นตฺถิ … วิริยํ นตฺถิ … ปญฺญา
นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ ตสฺส ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ
หานิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ โน วุฑฺฒิ ฯ เสยฺยถาปิ
กสฺสป กาฬปกฺเข จนฺทสฺส ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ
หายเตว จ วณฺเณน หายติ มณฺฑเลน หายติ อาภาย หายติ
อาโรหปริณาเหน เอวเมว โข กสฺสป ยสฺสกสฺสจิ สทฺธา นตฺถิ
กุสเลสุ ธมฺเมสุ หิริ นตฺถิ … โอตฺตปฺปํ นตฺถิ … วิริยํ นตฺถิ …
ปญฺญา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ ตสฺส ยา รตฺติ วา ทิวโส วา
อาคจฺฉติ หานิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ โน วุฑฺฒิ ฯ
#๑ ม. ยุ. กสฺสป ฯ
อสฺสทฺโธ ปุริสปุคฺคโลติ กสฺสป ปริหานเมตํ อหิริโก ฯเปฯ
อโนตฺตาปี ฯเปฯ กุสีโต ฯเปฯ ทุปฺปญฺโญ ฯเปฯ โกธโน ฯเปฯ
อุปนาหี ปุริสปุคฺคโลติ กสฺสป ปริหานเมตํ น สนฺติ ภิกฺขู
โอวาทกาติ กสฺสป ปริหานเมตํ ฯ

[๔๙๓] ยสฺสกสฺสจิ กสฺสป สทฺธา อตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ
หิริ อตฺถิ … โอตฺตปฺปํ อตฺถิ … วิริยํ อตฺถิ … ปญฺญา อตฺถิ
กุสเลสุ ธมฺเมสุ ตสฺส ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ
วุฑฺฒิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ โน ปริหานิ ฯ เสยฺยถาปิ
กสฺสป ชุณฺหปกฺเข จนฺทสฺส ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ
วฑฺฒเตว จ วณฺเณน วฑฺฒติ มณฺฑเลน วฑฺฒติ อาภาย วฑฺฒติ
อาโรหปริณาเหน เอวเมว โข กสฺสป ยสฺสกสฺสจิ สทฺธา อตฺถิ
กุสเลสุ ธมฺเมสุ หิริ อตฺถิ … โอตฺตปฺปํ อตฺถิ … วิริยํ อตฺถิ …
ปญฺญา อตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ ตสฺส ยา รตฺติ วา ทิวโส วา
อาคจฺฉติ วุฑฺฒิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ โน ปริหานิ ฯ
สทฺโธ ปุริสปุคฺคโลติ กสฺสป อปริหานเมตํ หิริมา ฯเปฯ
โอตฺตาปี ฯเปฯ อารทฺธวิริโย ฯเปฯ ปญฺญวา ฯเปฯ อกฺโกธโน ฯเปฯ
อนุปนาหี ปุริสปุคฺคโลติ กสฺสป อปริหานเมตํ สนฺติ ภิกฺขู
โอวาทกาติ กสฺสป อปริหานเมตนฺติ ฯ สตฺตมํ ฯ

[๔๙๔] ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป ฯ อถ โข
อายสฺมา มหากสฺสโป เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข
อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ ภควา เอตทโวจ โอวท กสฺสป ภิกฺขู
กโรหิ กสฺสป ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ อหํ วา กสฺสป ภิกฺขู โอวเทยฺยํ
ตฺวํ วา อหํ วา ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ กเรยฺยํ ตฺวํ วาติ ฯ ทุพฺพจา
โข ภนฺเต ภควา เอตรหิ ภิกฺขู โทวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ
สมนฺนาคตา อกฺขมา อปฺปทกฺขิณคฺคาหิโน อนุสาสนินฺติ ๑ ฯ

[๔๙๕] ตถา หิ ปน กสฺสป ปุพฺเพ เถรา ภิกฺขู อารญฺญิกา
เจว อเหสุํ อารญฺญิกตฺตสฺส จ วณฺณวาทิโน ปิณฺฑปาติกา
เจว อเหสุํ ปิณฺฑปาติกตฺตสฺส จ วณฺณวาทิโน ปํสุกูลิกา เจว
อเหสุํ ปํสุกูลิกตฺตสฺส จ วณฺณวาทิโน เตจีวริกา เจว อเหสุํ
เตจีวริกตฺตสฺส จ วณฺณวาทิโน อปฺปิจฺฉา เจว อเหสุํ
อปฺปิจฺฉตาย จ วณฺณวาทิโน สนฺตุฏฺฐา เจว อเหสุํ สนฺตุฏฺฐิยา จ
วณฺณวาทิโน ปวิวิตฺตา เจว อเหสุํ ปวิเวกสฺส จ วณฺณวาทิโน
อสํสฏฺฐา เจว อเหสุํ อสํสคฺคสฺส จ วณฺณวาทิโน อารทฺธวิริยา
เจว อเหสุํ วิริยารมฺภสฺส จ วณฺณวาทิโน ฯ ตตฺร โย โหติ ภิกฺขุ
อารญฺญิโก เจว อารญฺญิกตฺตสฺส จ วณฺณวาที ปิณฺฑปาติโก เจว
ปิณฺฑปาติกตฺตสฺส จ วณฺณวาที ปํสุกูลิโก เจว ปํสุกูลิกตฺตสฺส(
จ วณฺณวาที เตจีวริโก เจว เตจีวริกตฺตสฺส จ วณฺณวาที
อปฺปิจฺโฉ เจว อปฺปิจฺฉตาย จ วณฺณวาที สนฺตุฏฺโฐ เจว
สนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาที ปวิวิตฺโต เจว ปวิเวกสฺส จ วณฺณวาที
#๑ ยุ. อนุสาสนนฺติ ฯ
อสํสฏฺโฐ เจว อสํสคฺคสฺส จ วณฺณวาที อารทฺธวิริโย เจว
วิริยารมฺภสฺส จ วณฺณวาที ตํ เถรา ภิกฺขู อาสเนน
นิมนฺเตนฺติ เอหิ ภิกฺขุ โก นามายํ ภิกฺขุ ภทฺทโก วตายํ ภิกฺขุ
สิกฺขากาโม วตายํ ภิกฺขุ เอหิ ภิกฺขุ อิทํ อาสนํ นิสีทาหีติ ฯ
ตตฺร กสฺสป นวานํ ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ โย กิร โส โหติ ภิกฺขุ
อารญฺญิโก เจว อารญฺญิกตฺตสฺส จ วณฺณวาที ปิณฺฑปาติโก
เจว … ปํสุกูลิโก เจว … เตจีวริโก เจว … อปฺปิจฺโฉ เจว …
สนฺตุฏฺโฐ เจว … ปวิวิตฺโต เจว … อสํสฏฺโฐ เจว … อารทฺธวิริโย
เจว วิริยารมฺภสฺส จ วณฺณวาที ตํ เถรา ภิกฺขู อาสเนน
นิมนฺเตนฺติ เอหิ ภิกฺขุ โก นามายํ ภิกฺขุ ภทฺทโก วตายํ
ภิกฺขุ สิกฺขากาโม วตายํ ภิกฺขุ เอหิ ภิกฺขุ อิทํ อาสนํ นิสีทาหีติ
เต ตถตฺตาย ปฏิปชฺชนฺติ เตสนฺตํ โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ฯ

[๔๙๖] เอตรหิ ปน กสฺสป เถรา ภิกฺขู น เจว อารญฺญิกา
น จ อารญฺญิกตฺตสฺส วณฺณวาทิโน น เจว ปิณฺฑปาติกา
น จ ปิณฺฑปาติกตฺตสฺส วณฺณวาทิโน น เจว ปํสุกูลิกา น จ
ปํสุกูลิกตฺตสฺส วณฺณวาทิโน น เจว เตจีวริกา น จ เตจีวริกตฺตสฺส
วณฺณวาทิโน น เจว อปฺปิจฺฉา น จ อปฺปิจฺฉตาย วณฺณวาทิโน
น เจว สนฺตุฏฺฐา น จ สนฺตุฏฺฐิยา วณฺณวาทิโน
น เจว ปวิวิตฺตา น จ ปวิเวกสฺส วณฺณวาทิโน น เจว
อสํสฏฺฐา น จ อสํสคฺคสฺส วณฺณวาทิโน น เจว อารทฺธวิริยา
น จ วิริยารมฺภสฺส วณฺณวาทิโน ฯ ตตฺร โย โหติ ภิกฺขุ
ญาโต ยสสฺสี ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺช-
ปริกฺขารานํ ตํ เถรา ภิกฺขู อาสเนน นิมนฺเตนฺติ เอหิ ภิกฺขุ
โก นามายํ ภิกฺขุ ภทฺทโก วตายํ ภิกฺขุ สพฺรหฺมจาริกาโม วตายํ
ภิกฺขุ เอหิ ภิกฺขุ อิทํ อาสนํ นิสีทาหีติ ฯ ตตฺร กสฺสป นวานํ
ภิกฺขูนํ เอวํ โหติ โย กิร โส โหติ ภิกฺขุ ญาโต ยสสฺสี
ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ ตํ
เถรา ภิกฺขู อาสเนน นิมนฺเตนฺติ เอหิ ภิกฺขุ โก นามายํ ภิกฺขุv
ภทฺทโก วตายํ ภิกฺขุ สพฺรหฺมจาริกาโม วตายํ ภิกฺขุ เอหิ ภิกฺขุ
อิทํ อาสนํ นิสีทาหีติ เต ตถตฺตาย ปฏิปชฺชนฺติ เตสนฺตํ โหติ
ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย ฯ ยญฺหิ ตํ กสฺสป สมฺมา วทมาโน
วเทยฺย อุปทฺทุตา พฺรหฺมจารี พฺรหฺมจารูปทฺทเวน อภิวานา ๑
พฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาราภิวาเนนาติ ๒ ฯ เอตรหิ ตํ กสฺสป สมฺมา
วทมาโน วเทยฺย อุปทฺทุตา พฺรหฺมจารี พฺรหฺมจารูปทฺทเวน
อภิวานา พฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาราภิวาเนนาติ ฯ อฏฺฐมํ ฯ

[๔๙๗] สาวตฺถิยํ วิหรติ … อหํ ภิกฺขเว ยาวเทว อากงฺขามิ
วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ
ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ ฯ กสฺสโปปิ ภิกฺขเว
ยาวเทว อากงฺขติ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ
สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ฯ
#๑ ม. อภิปตฺถนา ฯ ยุ. อภิภวนา ฯ ๒ ม. พฺรหฺมจาริอภิปตฺถเนนาติ ฯ
#ยุ. พฺรหฺมจาราภิภวเนนาติ ฯ

[๔๙๘] อหํ ภิกฺขเว ยาวเทว อากงฺขามิ วิตกฺกวิจารานํ
วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ
สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ ฯ กสฺสโปปิ
ภิกฺขเว ยาวเทว อากงฺขติ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา ฯเปฯ ทุติยํ
ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ฯ