[๔๐๙] ยาวกีวญฺจิเม ภิกฺขเว สตฺตา อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ
อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต
ยถาภูตํ น อพฺภญฺญํสุ เนว ตาวิเม ภิกฺขเว สตฺตา สเทวกา
โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา สสฺสมณพฺราหฺมณี ปชา สเทวมนุสฺสา ๑
นิสฺสฏา วิสํยุตฺตา วิปฺปมุตฺตา วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรึสุ ฯ
ยโต จ ขฺวิเม ๒ ภิกฺขเว สตฺตา อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ อสฺสาทญฺจ
อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ
อพฺภญฺญํสุ อถ ขฺวิเม ๒ ภิกฺขเว สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา
สพฺรหฺมกา สสฺสมณพฺราหฺมณี ปชา สเทวมนุสฺสา ๑ นิสฺสฏา วิสํยุตฺตา
วิปฺปมุตฺตา วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรนฺตีติ ฯ จตุตฺถํ ฯ

[๔๑๐] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … ปฐวีธาตุญฺจ ๓
หิทํ ภิกฺขเว เอกนฺตทุกฺขา อภวิสฺส ทุกฺขานุปติตา ทุกฺขาวกฺกนฺตา
อนวกฺกนฺตา สุเขน นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา สารชฺเชยฺยุํ ฯ
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว ปฐวีธาตุ สุขานุปติตา สุขาวกฺกนฺตา
อนวกฺกนฺตา ทุกฺเขน ตสฺมา สตฺตา ปฐวีธาตุยา สารชฺชนฺติ ฯ
อาโปธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว … เตโชธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว …
วาโยธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว เอกนฺตทุกฺขา อภวิสฺส ทุกฺขานุปติตา
ทุกฺขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา สุเขน นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา
สารชฺเชยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว วาโยธาตุ สุขานุปติตา
สุขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา ทุกฺเขน ตสฺมา สตฺตา วาโยธาตุยา
สารชฺชนฺติ ฯ

[๔๑๑] ปฐวีธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว เอกนฺตสุขา อภวิสฺส
สุขานุปติตา สุขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา ทุกฺเขน นยิทํ สตฺตา
#๑ ม. ยุ. สสฺสมณพฺราหฺมณียา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ฯ ๒ ม. ยุ. อิเมติ สทฺโท
#นตฺถิ ฯ ๓ โป. ม. ยุ. เจ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
ปฐวีธาตุยา นิพฺพินฺเทยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว ปฐวีธาตุ ทุกฺขา
ทุกฺขานุปติตา ทุกฺขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา สุเขน ตสฺมา สตฺตา
ปฐวีธาตุยา นิพฺพินฺทนฺติ ฯ อาโปธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว …
เตโชธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว … วาโยธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว เอกนฺตสุขา
อภวิสฺส สุขานุปติตา สุขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา ทุกฺเขน นยิทํ
สตฺตา วาโยธาตุยา นิพฺพินฺเทยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว วาโยธาตุ
ทุกฺขา ทุกฺขานุปติตา ทุกฺขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา สุเขน ตสฺมา
สตฺตา วาโยธาตุยา นิพฺพินฺทนฺตีติ ฯ ปญฺจมํ ฯ

[๔๑๒] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … โย ภิกฺขเว
ปฐวีธาตุํ อภินนฺทติ ทุกฺขํ โส อภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ อภินนฺทติ
อปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯ โย อาโปธาตุํ อภินนฺทติ …
โย เตโชธาตุํ อภินนฺทติ … โย วาโยธาตุํ อภินนฺทติ ทุกฺขํ โส
อภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ อภินนฺทติ อปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ
วทามิ ฯ

[๔๑๓] โย จ โข ภิกฺขเว ปฐวีธาตุํ น อภินนฺทติ ทุกฺขํ
โส น อภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ น อภินนฺทติ ปริมุตฺโต โส
ทุกฺขสฺมาติ วทามิ ฯ โย อาโปธาตุํ … โย เตโชธาตุํ … โย
วาโยธาตุํ น อภินนฺทติ ทุกฺขํ โส น อภินนฺทติ ฯ โย ทุกฺขํ
น อภินนฺทติ ปริมุตฺโต โส ทุกฺขสฺมาติ วทามีติ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ

[๔๑๔] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … โย ภิกฺขเว
ปฐวีธาตุยา อุปฺปาโท ฐิติ อภินิพฺพตฺติ ปาตุภาโว ทุกฺขสฺเสโส
อุปฺปาโท โรคานํ ฐิติ ชรามรณสฺส ปาตุภาโว ฯ โย อาโปธาตุยา …
โย เตโชธาตุยา … โย วาโยธาตุยา อุปฺปาโท ฐิติ อภินิพฺพตฺติ
ปาตุภาโว ทุกฺขสฺเสโส อุปฺปาโท โรคานํ ฐิติ ชรามรณสฺส
ปาตุภาโว ฯ

[๔๑๕] โย จ โข ภิกฺขเว ปฐวีธาตุยา นิโรโธ วูปสโม อตฺถงฺคโม
ทุกฺขสฺเสโส นิโรโธ โรคานํ วูปสโม ชรามรณสฺส อตฺถงฺคโม ฯ
โย อาโปธาตุยา นิโรโธ … โย เตโชธาตุยา นิโรโธ …
โย วาโยธาตุยา นิโรโธ วูปสโม อตฺถงฺคโม ทุกฺขสฺเสโส นิโรโธ
โรคานํ วูปสโม ชรามรณสฺส อตฺถงฺคโมติ ฯ สตฺตมํ ฯ

[๔๑๖] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … จตสฺโส อิมา
ภิกฺขเว ธาตุโย กตมา จตสฺโส ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ
วาโยธาตุ ฯ เย หิ เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา
อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ
นปฺปชานนฺติ น เมเต ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา
สมเณสุ วา สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ วา พฺราหฺมณสมฺมตา
น จ ปน เต อายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถํ วา พฺราหฺมญฺญตฺถํ วา
ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺติ ฯ

[๔๑๗] เย จ โข เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา
อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ
ปชานนฺติ เต จ โขเม ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ
เจว สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ จ พฺราหฺมณสมฺมตา เต จ
ปนายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถญฺจ พฺราหฺมญฺญตฺถญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม
สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตีติ ฯ อฏฺฐมํ ฯ

[๔๑๘] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … จตสฺโส อิมา
ภิกฺขเว ธาตุโย กตมา จตสฺโส ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ
วาโยธาตุ ฯ เย หิ เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา
อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ
อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ [วิตฺถาเรตพฺพํ]
ปชานนฺติ … สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตีติ ฯ
นวมํ ฯ