[๓๙๙] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … ธาตุโสว
ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิเกหิ
สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ มิจฺฉาสงฺกปฺปา … มิจฺฉาวาจา …
มิจฺฉากมฺมนฺตา … มิจฺฉาอาชีวา … มิจฺฉาวายามา …
มิจฺฉาสติโน … มิจฺฉาสมาธิโน มิจฺฉาสมาธีหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ ฯ

[๔๐๐] สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ
สมฺมาสงฺกปฺปา … สมฺมาวาจา … สมฺมากมฺมนฺตา … สมฺมา-
อาชีวา … สมฺมาวายามา … สมฺมาสติโน … สมฺมาสมาธิโน
สมฺมาสมาธีหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตีติ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ

[๔๐๑] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … ธาตุโสว
ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิเกหิ
สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ มิจฺฉาสงฺกปฺปา … มิจฺฉาวาจา …
มิจฺฉากมฺมนฺตา … มิจฺฉาอาชีวา … มิจฺฉาวายามา … มิจฺฉาสติโน …
มิจฺฉาสมาธิโน มิจฺฉาสมาธีหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ มิจฺฉาญาณิโน
มิจฺฉาญาณีหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ มิจฺฉาวิมุตฺติโน
มิจฺฉาวิมุตฺตีหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ ฯ

[๔๐๒] สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ
สมฺมาสงฺกปฺปา … สมฺมาวาจา … สมฺมากมฺมนฺตา … สมฺมา-
อาชีวา … สมฺมาวายามา … สมฺมาสติโน … สมฺมาสมาธิโน …
สมฺมาญาณิโน สมฺมาญาณีหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ สมฺมาวิมุตฺติโน
สมฺมาวิมุตฺตีหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตีติ ฯ สตฺตมํ ฯ [สพฺพตฺถ
อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ กาตพฺพํ] ฯ
สตฺตนฺนํ สุตฺตนฺตานํ อุทฺทานํ
อสมาหิตญฺจ ๑ ทุสฺสีลํ ๒ ปญฺจสิกฺขาปทานิ จ
สตฺตกมฺมปถา วุตฺตา ทสกมฺมปเถน จ
ฉฏฺฐํ อฏฺฐงฺคิโก วุตฺโต ทสหิ องฺเคหิ ๓ จ ๔ สตฺตมํ ฯ
ทสกมฺมปถวคฺโค ตติโย ฯ
______________________
#๑ ม. ยุ. จสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒ ยุ. ทุสฺสีลฺยํ ฯ ๓ ม. ยุ. ทสงฺเคน ฯ ๔ โป. ปน ฯ
จตุตฺถวคฺโค จตุตฺโถ

[๔๐๓] เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน
อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ จตสฺโส อิมา ภิกฺขเว ธาตุโย ฯ
กตมา จตสฺโส ฯ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ ฯ
อิมา โข ภิกฺขเว จตสฺโส ธาตุโยติ ฯ ปฐมํ ฯ

[๔๐๔] ปุพฺเพว เม ภิกฺขเว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส
โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ โก นุ โข ปฐวีธาตุยา อสฺสาโท
โก อาทีนโว กึ นิสฺสรณํ โก อาโปธาตุยา อสฺสาโท โก
อาทีนโว กึ นิสฺสรณํ โก เตโชธาตุยา อสฺสาโท โก อาทีนโว
กึ นิสฺสรณํ โก วาโยธาตุยา อสฺสาโท โก อาทีนโว กึ
นิสฺสรณนฺติ ฯ ตสฺส มยฺหํ ภิกฺขเว เอตทโหสิ ยํ โข ปฐวีธาตุํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ อยํ ปฐวีธาตุยา อสฺสาโท ยํ
ปฐวีธาตุ ๑ อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา อยํ ปฐวีธาตุยา อาทีนโว
โย ๒ ปฐวีธาตุยา ฉนฺทราควินโย ฉนฺทราคปฺปหานํ อิทํ ปฐวีธาตุยา
นิสฺสรณํ ฯ ยํ อาโปธาตุํ ปฏิจฺจ … ยํ เตโชธาตุํ ปฏิจฺจ … ยํ
วาโยธาตุํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ อยํ วาโยธาตุยา
อสฺสาโท ยํ วาโยธาตุ อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา อยํ
วาโยธาตุยา อาทีนโว โย ๒ วาโยธาตุยา ฉนฺทราควินโย
ฉนฺทราคปฺปหานํ อิทํ วาโยธาตุยา นิสฺสรณํ ๓ ฯ
#๑ ยุ. ปฐวีธาตุยา ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ ยุ. ยํ ฯ ๓ โป. อิติสทฺโท ทิสฺสติ ฯ

[๔๐๕] ยาวกีวญฺจาหํ ภิกฺขเว อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ เอวํ
อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต
ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสึ เนว ตาวาหํ ภิกฺขเว สเทวเก โลเก
สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย
อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ๑ ปจฺจญฺญาสึ ฯ ยโต จ ขฺวาหํ
ภิกฺขเว อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ เอวํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต
อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ
อถาหํ ภิกฺขเว สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก
สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ
อภิสมฺพุทฺโธ ๒ ปจฺจญฺญาสึ ฯ ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ
อกุปฺปา เม วิมุตฺติ ๓ อยมนฺติมา ชาติ นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ ทุติยํ ฯ

[๔๐๖] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … ปฐวีธาตุยาหํ
ภิกฺขเว อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ โย ปฐวีธาตุยา อสฺสาโท
ตทชฺฌคมํ ยาวตา ปฐวีธาตุยา อสฺสาโท ปญฺญาย เม โส
สุทิฏฺโฐ ฯ ปฐวีธาตุยาหํ ภิกฺขเว อาทีนวปริเยสนํ อจรึ โย
ปฐวีธาตุยา อาทีนโว ตทชฺฌคมํ ยาวตา ปฐวีธาตุยา อาทีนโว
ปญฺญาย เม โส สุทิฏฺโฐ ฯ ปฐวีธาตุยาหํ ภิกฺขเว นิสฺสรณปริเยสนํ
อจรึ ยํ ปฐวีธาตุยา นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมนํ ยาวตา
ปฐวีธาตุยา นิสฺสรณํ ปญฺญาย เม ตํ สุทิฏฺฐํ ฯ อาโปธาตุยาหํ
ภิกฺขเว ฯเปฯ เตโชธาตุยาหํ ภิกฺขเว … วาโยธาตุยาหํ ภิกฺขเว
#๑-๒ โป. ม. ยุ. อภิสมฺพุทฺโธติ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๓ ยุ. เจโตวิมุตฺติ ฯ
อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ โย วาโยธาตุยา อสฺสาโท ตทชฺฌคมํ
ยาวตา วาโยธาตุยา อสฺสาโท ปญฺญาย เม โส สุทิฏฺโฐ ฯ
วาโยธาตุยาหํ ภิกฺขเว อาทีนวปริเยสนํ อจรึ โย วาโยธาตุยา
อาทีนโว ตทชฺฌคมํ ยาวตา วาโยธาตุยา อาทีนโว ปญฺญาย
เม โส สุทิฏฺโฐ ฯ วาโยธาตุยาหํ ภิกฺขเว นิสฺสรณปริเยสนํ อจรึ
ยํ วาโยธาตุยา นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมํ ยาวตา วาโยธาตุยา นิสฺสรณํ
ปญฺญาย เม ตํ สุทิฏฺฐํ ฯ

[๔๐๗] ยาวกีวญฺจาหํ ภิกฺขเว อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ อสฺสาทญฺจ
อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ
น อพฺภญฺญาสึ เนว ตาวาหํ ภิกฺขเว สเทวเก โลเก สมารเก
สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ
สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ปจฺจญฺญาสึ ฯ ยโต จ ขฺวาหํ ภิกฺขเว
อิมาสํ จตุนฺนํ ธาตูนํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต
นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ อถาหํ ภิกฺขเว
สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย
สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ปจฺจญฺญาสึ ฯ
ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ อกุปฺปา เม วิมุตฺติ อยมนฺติมา
ชาติ นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ ตติยํ ฯ

[๔๐๘] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … โน เจทํ
ภิกฺขเว ปฐวีธาตุยา อสฺสาโท อภวิสฺส นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา
สารชฺเชยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ปฐวีธาตุยา อสฺสาโท๙
ตสฺมา สตฺตา ปฐวีธาตุยา สารชฺชนฺติ ฯ โน เจทํ ภิกฺขเว ปฐวีธาตุยา
อาทีนโว อภวิสฺส นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา นิพฺพินฺเทยฺยุํ ฯ
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ปฐวีธาตุยา อาทีนโว ตสฺมา สตฺตา
ปฐวีธาตุยา นิพฺพินฺทนฺติ ฯ โน เจทํ ภิกฺขเว ปฐวีธาตุยา นิสฺสรณํ
อภวิสฺส นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา นิสฺสเรยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข
ภิกฺขเว อตฺถิ ปฐวีธาตุยา นิสฺสรณํ ตสฺมา สตฺตา ปฐวีธาตุยา
นิสฺสรนฺติ ฯ โน เจทํ ภิกฺขเว อาโปธาตุยา อสฺสาโท อภวิสฺส …
โน เจทํ ภิกฺขเว เตโชธาตุยา … โน เจทํ ภิกฺขเว วาโยธาตุยา
อสฺสาโท อภวิสฺส นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา สารชฺเชยฺยุํ ฯ ยสฺมา
จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ วาโยธาตุยา อสฺสาโท ตสฺมา สตฺตา
วาโยธาตุยา สารชฺชนฺติ ฯ โน เจทํ ภิกฺขเว วาโยธาตุยา อาทีนโว
อภวิสฺส นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา นิพฺพินฺเทยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข
ภิกฺขเว อตฺถิ วาโยธาตุยา อาทีนโว ตสฺมา สตฺตา วาโยธาตุยา
นิพฺพินฺทนฺติ ฯ โน เจทํ ภิกฺขเว วาโยธาตุยา นิสฺสรณํ อภวิสฺส
นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา นิสฺสเรยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ
วาโยธาตุยา นิสฺสรณํ ตสฺมา สตฺตา วาโยธาตุยา นิสฺสรนฺติ ฯ