[๓๕๙] กถญฺจ ภิกฺขเว สนิทานํ อุปฺปชฺชติ เนกฺขมฺมวิตกฺโก
โน อนิทานํ สนิทานํ อุปฺปชฺชติ อพฺยาปาทวิตกฺโก โน อนิทานํ
สนิทานํ อุปฺปชฺชติ อวิหึสาวิตกฺโก โน อนิทานํ ฯ เนกฺขมฺมธาตุํ
ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ เนกฺขมฺมสญฺญา เนกฺขมฺมสญฺญํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ เนกฺขมฺมสงฺกปฺโป เนกฺขมฺมสงฺกปฺปํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
เนกฺขมฺมจฺฉนฺโท เนกฺขมฺมจฺฉนฺทํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ เนกฺขมฺม-
ปริฬาโห เนกฺขมฺมปริฬาหํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ เนกฺขมฺมปริเยสนา ฯ
เนกฺขมฺมปริเยสนํ ภิกฺขเว ปริเยสมาโน สุตวา อริยสาวโก ตีหิ
ฐาเนหิ สมฺมา ปฏิปชฺชติ กาเยน วาจาย มนสา ฯ อพฺยา-
ปาทธาตุํ ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ อพฺยาปาทสญฺญา ฯเปฯ อพฺยาปาท-
สงฺกปฺโป … อพฺยาปาทจฺฉนฺโท … อพฺยาปาทปริฬาโห … อพฺยา-
ปาทปริเยสนา ฯ อพฺยาปาทปริเยสนํ ภิกฺขเว ปริเยสมาโน สุตวา
อริยสาวโก ตีหิ ฐาเนหิ สมฺมา ปฏิปชฺชติ กาเยน วาจาย มนสา ฯ
อวิหึสาธาตุํ ภิกฺขเว ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ อวิหึสาสญฺญา อวิหึสาสญฺญํ
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ อวิหึสาสงฺกปฺโป อวิหึสาสงฺกปฺปํ ปฏิจฺจ
อุปฺปชฺชติ อวิหึสาฉนฺโท อวิหึสาฉนฺทํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ
อวิหึสาปริฬาโห อวิหึสาปริฬาหํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ อวิหึสา-
ปริเยสนา ฯ อวิหึสาปริเยสนํ ภิกฺขเว ปริเยสมาโน สุตวา อริยสาวโก
ตีหิ ฐาเนหิ สมฺมา ปฏิปชฺชติ กาเยน วาจาย มนสา ฯ

[๓๖๐] เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส อาทิตฺตํ ติณุกฺกํ สุกฺเข
ติณทาเย นิกฺขิเปยฺย ตเมนํ หตฺเถหิ จ ปาเทหิ จ ขิปฺปเมว
นิพฺพาเปยฺย เอวญฺหิ ภิกฺขเว เย ติณกฏฺฐนิสฺสิตา ปาณา เต
น อนยพฺยสนํ อาปชฺเชยฺยุํ เอวเมว โข ภิกฺขเว โย หิ โกจิ
สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อุปฺปนฺนํ วิสมคตํ อกุสลสญฺญํ
ขิปฺปเมว ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ โส
ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ กายสฺส
เภทา ปรํ มรณา สุคติ ปฏิกงฺขาติ ฯ ทุติยํ ฯ

[๓๖๑] เอกํ สมยํ ภควา ญาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ ฯ
ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ภิกฺขโวติ ฯ ภทนฺเตติ เต
ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ ธาตุํ ภิกฺขเว
ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สญฺญา อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ วิตกฺโกติ ฯ

[๓๖๒] เอวํ วุตฺเต อายสฺมา กจฺจาโน ๑ ภควนฺตํ เอตทโวจ
ยายํ ภนฺเต ทิฏฺฐิ อสมฺมาสมฺพุทฺเธสุ สมฺมาสมฺพุทฺธาติ ๒ อยํ
นุ โข ภนฺเต ทิฏฺฐิ กึ ปฏิจฺจ ปญฺญายตีติ ฯ

[๓๖๓] มหตี โข เอสา กจฺจาน ธาตุ ยทิทํ อวิชฺชาธาตุ ฯ
หีนํ กจฺจาน ธาตุํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ หีนา สญฺญา หีนา ทิฏฺฐิ
หีโน วิตกฺโก หีนา เจตนา หีนา ปตฺถนา หีนา ๓ ปณิธิ
หีโน ปุคฺคโล หีนา วาจา หีนํ อาจิกฺขติ เทเสติ ปญฺญเปติ
#๑ ยุ. สทฺโธ กจฺจาโน ฯ ๒ ยุ. สมฺมาสมฺพุทฺโธติ ฯ ๓ ม. ยุ. หีโน ฯ เอวมูปริปิ ฯ
ปฏฺฐเปติ วิวรติ วิภชติ อุตฺตานีกโรติ หีนา ตสฺส อุปปตฺตีติ
วทามิ ฯ มชฺฌิมํ กจฺจาน ธาตุํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ มชฺฌิมา
สญฺญา มชฺฌิมา ทิฏฺฐิ มชฺฌิโม วิตกฺโก มชฺฌิมา เจตนา
มชฺฌิมา ปตฺถนา มชฺฌิมา ๑ ปณิธิ มชฺฌิโม ปุคฺคโล มชฺฌิมา
วาจา มชฺฌิมํ อาจิกฺขติ เทเสติ ปญฺญเปติ ปฏฺฐเปติ วิวรติ
วิภชติ อุตฺตานีกโรติ มชฺฌิมา ตสฺส อุปปตฺตีติ วทามิ ฯ ปณีตํ
กจฺจาน ธาตุํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ ปณีตา สญฺญา ปณีตา ทิฏฺฐิ
ปณีโต วิตกฺโก ปณีตา เจตนา ปณีตา ปตฺถนา ปณีตา
ปณิธิ ปณีโต ปุคฺคโล ปณีตา วาจา ปณีตํ อาจิกฺขติ
เทเสติ ปญฺญเปติ ปฏฺฐเปติ วิวรติ วิภชติ อุตฺตานีกโรติ ปณีตา
ตสฺส อุปปตฺตีติ วทามีติ ฯ ตติยํ ฯ

[๓๖๔] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … ธาตุโสว ๒
ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ หีนาธิมุตฺติกา [๓]- หีนาธิมุตฺติเกหิ
สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ
สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ อตีตํปิ [๔]- ภิกฺขเว อทฺธานํ ธาตุโสว
สตฺตา สํสนฺทึสุ สมึสุ หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ
สํสนฺทึสุ สมึสุ กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ
สํสนฺทึสุ สมึสุ ฯ อนาคตํปิ [๔]- ภิกฺขเว อทฺธานํ ธาตุโสว สตฺตา
สํสนฺทิสฺสนฺติ สเมสฺสนฺติ หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ
#๑ ม. ยุ. มชฺฌิโม ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ อิมสฺมึ วคฺเค สพฺพวาเร ธาตุโส จาติ
#ปาโฐ ทิสฺสติ ฯ โป. ยุ. วสทฺโท นิตฺถิ ฯ ๓ ยุ. สตฺตา ฯ ๔ ม. โข ฯ
สํสนฺทิสฺสนฺติ สเมสฺสนฺติ กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ
สทฺธึ สํสนฺทิสฺสนฺติ สเมสฺสนฺติ ฯ เอตรหิปิ ๑ ภิกฺขเว ปจฺจุปฺปนฺนํ
อทฺธานํ ธาตุโสว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ หีนาธิมุตฺติกา
หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ กลฺยาณาธิมุตฺติกา
กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตีติ ฯ จตุตฺถํ ฯ

[๓๖๕] เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต ฯ
เตน โข ปน สมเยน อายสฺมาปิ โข สารีปุตฺโต ๒ สมฺพหุเลหิ
ภิกฺขูหิ สทฺธึ ภควโต อวิทูเร จงฺกมติ อายสฺมาปิ โข มหาโมคฺคลฺลาโน
สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ภควโต อวิทูเร จงฺกมติ
อายสฺมาปิ โข มหากสฺสโป สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ภควโต
อวิทูเร จงฺกมติ อายสฺมาปิ โข อนุรุทฺโธ สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ
สทฺธึ ภควโต อวิทูเร จงฺกมติ อายสฺมาปิ โข ปุณฺโณ
มนฺตานีปุตฺโต สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ภควโต อวิทูเร จงฺกมติ
อายสฺมาปิ โข อุปาลิ สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ภควโต อวิทูเร
จงฺกมติ อายสฺมาปิ โข อานนฺโท สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ
ภควโต อวิทูเร จงฺกมติ เทวทตฺโตปิ โข สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ
สทฺธึ ภควโต อวิทูเร จงฺกมติ ฯ

[๓๖๖] อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ปสฺสถ โน
ตุเมฺห ภิกฺขเว สารีปุตฺตํ สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ จงฺกมนฺตนฺติ ฯ
เอวํ ภนฺเต ฯ สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู มหาปญฺญา
#๑ ม. เอตรหิปิ โข ฯ ยุ. เอตรหิ ฯ ๒ ม. อายสฺมา สาริปุตฺโต ฯ
ปสฺสถ โน ตุเมฺห ภิกฺขเว มหาโมคฺคลฺลานํ สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ
สทฺธึ จงฺกมนฺตนฺติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ สพฺเพ ๑ โข เอเต ภิกฺขเว
ภิกฺขู มหิทฺธิกา ปสฺสถ โน ตุเมฺห ภิกฺขเว มหากสฺสปํ ๒ สมฺพหุเลหิ
ภิกฺขูหิ สทฺธึ จงฺกมนฺตนฺติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ สพฺเพ ๑ โข เอเต
ภิกฺขเว ภิกฺขู ธุตวาทา ปสฺสถ โน ตุเมฺห ภิกฺขเว อนุรุทฺธํ
สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ จงฺกมนฺตนฺติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ สพฺเพ ๑
โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู ทิพฺพจกฺขุกา ปสฺสถ โน ตุเมฺห ภิกฺขเว
ปุณฺณํ มนฺตานีปุตฺตํ สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ จงฺกมนฺตนฺติ ฯ เอวํ
ภนฺเต ฯ สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู ธมฺมกถิกา ปสฺสถ
โน ตุเมฺห ภิกฺขเว อุปาลึ สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ จงฺกมนฺตนฺติ ฯ
เอวํ ภนฺเต ฯ สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู วินยธรา ปสฺสถ{
โน ตุเมฺห ภิกฺขเว อานนฺทํ สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ จงฺกมนฺตนฺติ ฯ
เอวํ ภนฺเต ฯ สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู พหุสฺสุตา ปสฺสถ
โน ตุเมฺห ภิกฺขเว เทวทตฺตํ สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ จงฺกมนฺตนฺติ ฯ
เอวํ ภนฺเต ฯ สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู ปาปิจฺฉา ฯ

[๓๖๗] ธาตุโสว ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ หีนาธิมุตฺติกา
หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ กลฺยาณาธิมุตฺติกา
กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ อตีตมฺปิ ๓
ภิกฺขเว อทฺธานํ ธาตุโสว สตฺตา สํสนฺทึสุ สมึสุ หีนาธิมุตฺติกา
หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทึสุ สมึสุ กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ
#๑ ยุ. สพฺเพปิ ฯ ๒ ม. ยุ. กสฺสปํ ฯ ๓ ม. อตีตมฺปิ โข ฯ
สทฺธึ สํสนฺทึสุ สมึสุ ฯ อนาคตมฺปิ [๑]- ภิกฺขเว อทฺธานํ
ธาตุโสว สตฺตา สํสนฺทิสฺสนฺติ สเมสฺสนฺติ หีนาธิมุตฺติกา
หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทิสฺสนฺติ สเมสฺสนฺติ กลฺยาณาธิมุตฺติกา
กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทิสฺสนฺติ สเมสฺสนฺติ ฯ เอตรหิปิ
ภิกฺขเว ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธานํ ธาตุโสว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ
หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ กลฺยาณาธิมุตฺติกา
กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตีติ ฯ ปญฺจมํ ฯ

[๓๖๘] สาวตฺถิยํ วิหรติ … ตตฺร โข ภควา … ธาตุโสว
ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ
สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ ฯ อตีตมฺปิ ภิกฺขเว อทฺธานํ ธาตุโสว
สตฺตา สํสนฺทึสุ สมึสุ หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทึสุ
สมึสุ ฯ อนาคตมฺปิ ภิกฺขเว อทฺธานํ ธาตุโสว สตฺตา สํสนฺทิสฺสนฺติ
สเมสฺสนฺติ หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทิสฺสนฺติ
สเมสฺสนฺติ ฯ เอตรหิปิ ภิกฺขเว ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธานํ ธาตุโสว
สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ
สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ ฯ