พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 191 (เล่ม 45)

๑. เหตุทุกะ ๖. จูฬันตรทุกะ
[๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่
เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็น
เหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ
และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
(ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ปัจจัยไม่ปรุงแต่ง (ย่อ ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ)

191
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 192 (เล่ม 45)

… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙
วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่กระทบได้ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ
๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่กระทบไม่ได้ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นรูป (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙
วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นรูป (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกิยะ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโลกุตตระ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ
๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้ (ย่อ ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ)
๑. เหตุทุกะ ๑๓๑๘. อาสวโคจฉกะเป็นต้น
[๙] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ
๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัย
ละ ๕ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ฯลฯ

192
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 193 (เล่ม 45)

… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ (ย่อ ทุก
ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของ
อาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะและมิใช่ไม่
เป็นอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะและไม่วิปปยุตจากอาสวะ (ย่อ
ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอาสวะ
(ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของ
อาสวะ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะแต่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์
ของอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
๑. เหตุทุกะ ๑๙๕๓. สัญโญชนทุกะเป็นต้น
[๑๐] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นสังโยชน์ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นคันถะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙
วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโอฆะ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโยคะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙
วาระ ไม่มีวิบาก)

193
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 194 (เล่ม 45)

… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นนิวรณ์ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙
วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปรามาส (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ
๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
๑. เหตุทุกะ ๕๔. มหันตรทุกะ
[๑๑] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นจิต (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙
วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเจตสิก (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยจิต ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิต ฯลฯ
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีจิตเป็นสมุฏฐาน (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิต ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เป็นไปตามจิต (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐาน ฯลฯ

194
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 195 (เล่ม 45)

… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและ
เกิดพร้อมกับจิต ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและ
เป็นไปตามจิต (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นภายใน (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙
วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นภายนอก (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอุปาทายรูป (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ
๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิ
ยึดถือ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิ
ไม่ยึดถือ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอุปาทาน ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกิเลส ฯลฯ (ย่อ ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ)
๑. เหตุทุกะ ๘๒. ปิฏฐิทุกะ
[๑๒] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค
(ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)

195
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 196 (เล่ม 45)

… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค (ย่อ
ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
[๑๓] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓
(ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓
(ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
[๑๔] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีวิตก ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีวิตก ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีวิจาร ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีวิจาร ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีปีติ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีปีติ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สหรคตด้วยปีติ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยปีติ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สหรคตด้วยสุข ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยสุข ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สหรคตด้วยอุเบกขา ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขา ฯลฯ (ย่อ
ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)

196
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 197 (เล่ม 45)

[๑๕] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกามาวจร ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นกามาวจร ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นรูปาวจร ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นรูปาวจร ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอรูปาวจร ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอรูปาวจร ฯลฯ (ย่อ ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๙ วาระ)
[๑๖] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ให้ผลแน่นอน ฯลฯ (ย่อ ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้น ฯลฯ
(ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ฯลฯ (ย่อ ทุก
ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
[๑๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่
เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙
วาระ)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่
เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

197
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 198 (เล่ม 45)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่
ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่
เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่
เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้อาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
๒. สเหตุกทุกะเป็นต้น ๑. เหตุทุกะ
[๑๘] สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่
เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มี
เหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)

198
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 199 (เล่ม 45)

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็น
เหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่
ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่
ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่
ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่
มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
[๑๙] สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุ
ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

199
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ หน้าที่ 200 (เล่ม 45)

[๒๐] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ (ย่อ ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๑ วาระ)
[๒๑] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ (ย่อ ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๑ วาระ)
[๒๒] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

200