อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๔๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
(มีเพียง ๑ วาระเท่านั้นโดยอุบายนี้ กุสลากุสลทุกะและกุสลติกะเท่านั้น ควร
แสดงในที่นี้)
๗. จูฬันตรทุกะ ๑. กุสลติกะ
[๔๒] … อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ (ทุก
ปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ปัจจัยไม่ปรุงแต่งซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ (ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๑ วาระ)
[๔๓] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
[๔๔] … อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กระทบได้ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กระทบไม่ได้ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

[๔๕] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นรูปซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๔๖] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกิยะซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกุตตระซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๔๗] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
๑๔. อาสวโคจฉกะ ๑. กุสลติกะ
[๔๘] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

[๔๙] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นอารมณ์ของอาสวะซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะซึ่งเป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๕๐] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยอาสวะซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากอาสวะซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๕๑] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ
ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่ง
ไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๕๒] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะและที่ไม่วิปปยุตจากอาสวะซึ่งไม่เป็น
กุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นกุศล
(ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ไม่มีวิบาก)

[๕๓] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากอาสวะและที่ไม่เป็นอารมณ์ของ
อาสวะซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ
ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
๒๐๕๔. ฉโคจฉกะ ๑. กุสลติกะ
[๕๔] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสังโยชน์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นสังโยชน์ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๕๕] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นคันถะซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโอฆะ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโยคะ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิวรณ์ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

๕๕. มหันตรทุกะ ๑. กุสลติกะ
[๕๖] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๕๗] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นจิตซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ
๕ วาระ)
[๕๘] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๕๙] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิตซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

[๖๐] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๖๑] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีจิตเป็นสมุฏฐานซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๖๒] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๖๓] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นไปตามจิตซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิต
ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตซึ่ง
ไม่เป็นกุศล (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๖๔] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายในซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายนอกซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๖๕] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๖๖] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือ
ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

๖๙. อุปาทานโคจฉกะ ๑. กุสลติกะ
[๖๗] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทานซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
๗๕. กิเลสโคจฉกะ ๑. กุสลติกะ
[๖๘] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นกิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๖๙] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
[๗๐] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กิเลสทำให้เศร้าหมองซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๗๑] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยกิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากกิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

[๗๒] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกิเลสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่ง
ไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสและที่มิใช่ไม่เป็นกิเลสซึ่งไม่
เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๗๓] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกิเลสและที่มิใช่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมอง
ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและที่มิใช่ไม่เป็นกิเลสซึ่งไม่
เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกิเลสและที่ไม่วิปปยุตจากกิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล
ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากกิเลสและที่มิใช่ไม่เป็นกิเลสซึ่งไม่เป็นกุศล
ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากกิเลสและที่ไม่ใช่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่ง
ไม่เป็นกุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากกิเลสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่ง
ไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

๘๓. ปิฏฐิทุกะ ๑. กุสลติกะ
[๗๔] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่เป็นกุศล
ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค … (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๗๕] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็น
กุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ … (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๗๖] … อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่เป็น
กุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่เป็น
กุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็น
กุศล ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่
เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ