[๑๕] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค
ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค
และมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
[๑๖] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดา-
ปัตติมรรค ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓
ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค
และมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
๑. เหตุทุกะ ๑๐๒๑. อาจยคามิติกะเป็นต้น
[๑๗] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุให้ถึงนิพพาน ฯลฯ (ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิ จุติ และ
นิพพาน ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)
[๑๘] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นของเสขบุคคล ฯลฯ (ทุก
ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นของอเสขบุคคล ฯลฯ (ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นของเสขบุคคลและอเสขบุคคล
ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)

[๑๙] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปริตตะ ฯลฯ (ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นมหัคคตะ ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัย
ละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัปปมาณะ ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัย
ละ ๙ วาระ)
[๒๐] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีปริตตะเป็นอารมณ์ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีมหัคคตะเป็นอารมณ์ ฯลฯ (ทุก
ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีอัปปมาณะเป็นอารมณ์ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
[๒๑] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นชั้นต่ำ ฯลฯ (ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นชั้นกลาง ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัย
ละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นชั้นประณีต ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัย
ละ ๙ วาระ)
[๒๒] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอน
ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอน ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้น ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ไม่มีวิบาก)

[๒๓] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นอารมณ์ ฯลฯ (ทุก
ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นเหตุ ฯลฯ (ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นอธิบดี ฯลฯ (ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๙ วาระ)
[๒๔] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ยังไม่เกิดขึ้น ฯลฯ (ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่จักเกิดขึ้นแน่นอน ฯลฯ (ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๙ วาระ)
[๒๕] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอดีต ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัย
ละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอนาคต ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัย
ละ ๙ วาระ)
[๒๖] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
[๒๗] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นภายในตน ฯลฯ (ทุกปัจจัย
มีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นภายนอกตน ฯลฯ (ทุกปัจจัยมี
ปัจจัยละ ๙ วาระ)

[๒๘] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์
ฯลฯ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
… อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
๑. เหตุทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
๑๗. ปฏิจจวารเป็นต้น
ปัจจยจตุกกนัย – เหตุปัจจัย
[๒๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่
ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่
เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่
ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่
เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่
ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
[๓๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่
เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่
ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่
เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่
เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย
[๓๑] สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เป็นปัจจัยแก่
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้โดยเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้โดยเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้โดยเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้โดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๙ วาระ
ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๙ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(พึงขยายปัญหาวารให้พิสดารอย่างนี้)
[๓๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
มัคคปัจจัย มี ๑ วาระ
วิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๒. สเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ
[๓๓] สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่ง
ไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโมหะที่สหรคต
ด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑
เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๒ ฯลฯ
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็น
กุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา
และที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่มีเหตุอาศัยหทัยวัตถุ
เกิดขึ้น

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่
มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็น
กุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่
ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๓๔] สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่ง
ไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่
เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่
ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๓๕] สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มี
เหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุ
และที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(เหตุสัมปยุตตทุกะเหมือนกับสเหตุกทุกะ)
๔. เหตุสเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ
[๓๖] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่ง
ไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่
มิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุมิใช่ไม่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุมิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

[๓๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๓๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
(ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ไม่มีวิบาก)
(เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะเหมือนกับเหตุสเหตุกทุกะ)
๖. นเหตุสเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ
[๓๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
[๔๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ