เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
คันถะโคจฉกะ จบ
๓๒๔๙. โอฆทุกะเป็นต้น
[๔๖] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโอฆะ ฯลฯ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโยคะ
ฯลฯ (การระบุข้อความในโอฆโคจฉกะและโยคโคจฉกะเหมือนกับการระบุข้อความ
ในอาสวโคจฉกะ)
[๔๗] … อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิวรณ์ ฯลฯ (การระบุข้อความใน
นีวรณโคจฉกะเหมือนกับการระบุข้อความในสัญโญชนโคจฉกะ)
นีวรณโคจฉกะ จบ
๕๐๕๔. ปรามาสทุกะเป็นต้น
[๔๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๔๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์
ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ)
[๕๐] สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วย
ปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๕๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นปรามาสอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็น
อารมณ์ของปรามาสมิใช่ไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่
ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์
ของปรามาสมิใช่ไม่เป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
[๕๒] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาส ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาส และที่วิปปยุต
จากปรามาสมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาส
และไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสอาศัย
สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาส ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาส และที่วิปปยุตจาก
ปรามาสมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
ปรามาสโคจฉกะ จบ
๕๕. สารัมมณทุกะ
[๕๓] สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่
ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิด
ขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่
มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิ
ใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และ
ที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่
ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้และที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๕๖. จิตตทุกะ
[๕๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตและที่มิใช่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตและที่มิใช่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ)
๕๗. เจตสิกทุกะ
[๕๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็น
เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็น
เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็น
เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิก
และที่มิใช่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๕๘. จิตตสัมปยุตตทุกะ
[๕๖] สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นจิตเกิดขึ้น
สภาวธรรมที่ไม่วิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นจิตเกิดขึ้น
(จงทำเพียงปัจจนียทุกะให้เป็นอย่างละ ๙ วาระ เพื่อเพิ่มธรรมที่ยังไม่ได้กล่าว
ถึงไว้ให้บริบูรณ์)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
๕๙. จิตตสังสัฏฐทุกะ
[๕๗] สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๖๐. จิตตสมุฏฐานทุกะ
[๕๘] สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีจิตเป็น
สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
๖๑. จิตตสหภูทุกะ
[๕๙] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เกิดพร้อมกับ
จิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
๖๒. จิตตานุปริวัตติทุกะ
[๖๐] สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นไปตามจิต
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๖๓. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกะ
[๖๑] สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่
ไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
๖๔. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะ
[๖๒] สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
๖๕. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะ
[๖๓] สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๖๖. อัชฌัตติกทุกะ
[๖๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายในเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายนอกเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย ได้แก่ ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เป็นภายในอาศัยจิตเกิดขึ้น (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๖๗. อุปาทาทุกะ
[๖๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูป
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปและที่มิใช่ไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปและที่มิใช่
ไม่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

๖๘. อุปาทินนทุกะ
[๖๖] สภาวธรรมที่ไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถืออาศัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถืออาศัยสภาวธรรม
ที่มิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถืออาศัยสภาวธรรม
ที่มิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและที่มิใช่กรรม
อันประกอบด้วยตัณหาทิฏฐิไม่ยึดถืออาศัยสภาวธรรมที่มิใช่กรรมอันประกอบด้วย
ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถืออาศัยสภาวธรรม
ที่ไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและที่มิใช่กรรมอันประกอบด้วย
ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
มหันตรทุกะ จบ
๖๙๗๔. อุปาทานโคจฉกะ
[๖๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)