พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 811 (เล่ม 44)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งกระทบไม่ได้
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ
ซึ่งกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งกระทบ
ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)
๑. เหตุทุกะ ๑๐. รูปีทุกะ
[๒๖] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็น
รูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
[๒๗] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นรูป
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นรูป
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ
ซึ่งไม่เป็นรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

811
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 812 (เล่ม 44)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)
๑. เหตุทุกะ ๑๑. โลกิยทุกะ
[๒๘] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็น
โลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็น
โลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดารอย่างนี้)
[๒๙] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่ง
เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่ง
เป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

812
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 813 (เล่ม 44)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายสหชาตวาร สัมปยุตตวาร และปัญหาวารให้พิสดารเหมือนกับ
ปฏิจจวาร)
๑. เหตุทุกะ ๑๒. เกนจิวิญเญยยทุกะ
[๓๐] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งจิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งจิต
บางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)
[๓๑] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ
ซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
จูฬันตรทุกะ จบ
๑. เหตุทุกะ ๑๓. อาสวทุกะ
[๓๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็น
อาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

813
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 814 (เล่ม 44)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะ
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ
ซึ่งเป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะ
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ
ซึ่งเป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
[๓๓] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่
เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่
เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๑. เหตุทุกะ ๑๔. สาสวทุกะ
[๓๔] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็น
เหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

814
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 815 (เล่ม 44)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ
ซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและ
ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
[๓๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่
เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ
และที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๑. เหตุทุกะ ๑๕. อาสวสัมปยุตตทุกะ
[๓๖] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ
ซึ่งสัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

815
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 816 (เล่ม 44)

[๓๗] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ
ซึ่งวิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๑. เหตุทุกะ ๑๖. อาสวสาสวทุกะ
[๓๘] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะและเป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัย
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะและเป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
(ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
[๓๙] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะอาศัย
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
(ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๑. เหตุทุกะ ๑๗. อาสวอาสวสัมปยุตตทุกะ
[๔๐] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะอาศัย
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

816
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 817 (เล่ม 44)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
[๔๑] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะอาศัย
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๑. เหตุทุกะ ๑๘. อาสววิปปยุตตสาสวทุกะ
[๔๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะแต่เป็นอารมณ์ของอาสวะ
อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะแต่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัย
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
เหตุทุกะและอาสวโคจฉกะ จบ

817
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 818 (เล่ม 44)

๑. เหตุทุกะ
๑๙ – ๕๓. สัญโญชนทุกะเป็นต้น
[๔๓] … อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นสังโยชน์ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นคันถะ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโอฆะ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโยคะ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์ ฯลฯ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็น
ปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(พึงขยายโคจฉกะให้พิสดารทุกปัจจัย)
เหตุทุกะและปรามาสโคจฉกะ จบ
๑. เหตุทุกะ ๕๔. สารัมมณทุกะ
[๔๔] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งรับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งรับรู้
อารมณ์ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งรับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งรับรู้
อารมณ์ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งรับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็น
เหตุซึ่งรับรู้อารมณ์ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

818
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 819 (เล่ม 44)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งรับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่ง
รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
๑. เหตุทุกะ ๕๕. จิตตทุกะ
[๔๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็น
จิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
๑. เหตุทุกะ ๕๖. เจตสิกทุกะ
[๔๖] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็น
เจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่
เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

819
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 820 (เล่ม 44)

๑. เหตุทุกะ ๕๗. จิตตสัมปยุตตทุกะ
[๔๗] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่ง
สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่ง
วิปปยุตจากจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
๑. เหตุทุกะ ๕๘. จิตตสังสัฏฐทุกะ
[๔๘] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งระคน
กับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่ง
ไม่ระคนกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
๑. เหตุทุกะ ๕๙. จิตตสมุฏฐานทุกะ
[๔๙] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ
ซึ่งมีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

820