สหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๕ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
อวิตักกบท – เหตุปัจจัย
[๑๖] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มี
วิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ
อวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ
(ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)
[๑๗] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีวิตกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศล
ซึ่งไม่มีวิตกโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีวิตกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต
ซึ่งไม่มีวิตกโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

[๑๘] เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ
สหชาตปัจจัย มี ๗ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๑๐ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๔ วาระ
ฌานปัจจัย มี ๕ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๕ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ
วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๐ วาระ
(ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
๑. กุสลติกะ ๘๘. สวิจารทุกะ
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๑๙] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีวิจารอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีวิจาร
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (เหมือนกับกุสลติกะและสวิตักกทุกะ)

๑. กุสลติกะ ๘๙. สัปปีติกทุกะ
๑ – ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น
ปัจจยจตุกกนัย
[๒๐] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปีติเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปีติเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปีติ
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๒๑] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
(ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)
[๒๒] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปีติเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปีติ
โดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปีติเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปีติ
โดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปีติเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต
ซึ่งมีปีติโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๒๓] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ

สมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๕ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
อัปปีติกบท – เหตุปัจจัย
[๒๔] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีปีติ
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่มีปีติเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่
มีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็น
อัพยากฤตซึ่งไม่มีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็น
อัพยากฤตซึ่งไม่มีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

[๒๕] เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)
[๒๖] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีปีติเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่ง
ไม่มีปีติโดยเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ
(ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
๑. กุสลติกะ ๙๐ – ๙๒. ปีติสหคตทุกะเป็นต้น
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๒๗] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสหรคตด้วยปีติอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่ง
สหรคตด้วยปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่สหรคตด้วยปีติ ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสหรคตด้วยสุข ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่สหรคตด้วยสุข ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสหรคตด้วยอุเบกขา ฯลฯ
… อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่สหรคตด้วยอุเบกขา (ย่อ)

๑. กุสลติกะ ๙๓. กามาวจรทุกะ
๑ – ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น
ปัจจยจตุกกนัย – เหตุปัจจัย
[๒๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็น
กามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่ง
เป็นกามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่
เป็นกุศลซึ่งเป็นกามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็น
กามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต
ซึ่งเป็นกามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็น
อัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและ
ที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๒๙] เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

[๓๐] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
กุศลซึ่งเป็นกามาวจรโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศล
ซึ่งเป็นกามาวจรโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
อัพยากฤตซึ่งเป็นกามาวจรโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๓๑] เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ
(ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
นกามาวจรบท
เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย
[๓๒] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล
ซึ่งไม่เป็นกามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นกามาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต
ซึ่งไม่เป็นกามาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
(ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

[๓๓] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่
เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นกามาวจรโดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
อัพยากฤตซึ่งไม่เป็นกามาวจรโดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศล
ซึ่งไม่เป็นกามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
อัพยากฤตซึ่งไม่เป็นกามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
อัพยากฤตซึ่งไม่เป็นกามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นกามาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
กุศลซึ่งไม่เป็นกามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย (๒)
[๓๔] เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

๑. กุสลติกะ ๙๔. รูปาวจรทุกะ
๑ – ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น
ปัจจยจตุกกนัย – เหตุปัจจัย
[๓๕] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่ง
เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต
ซึ่งเป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ให้พิสดาร)
[๓๖] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่ง
ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่
เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต
ซึ่งไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและ
ที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล
และที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

[๓๗] เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)
[๓๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นรูปาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
กุศลซึ่งไม่เป็นรูปาวจรโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นรูปาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศล
ซึ่งไม่เป็นรูปาวจรโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูปาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
อัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูปาวจรโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๓๙] เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ
(ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
๑. กุสลติกะ ๙๕. อรูปาวจรทุกะ
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๔๐] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นอรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็น
อรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นอรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต
ซึ่งเป็นอรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)