[๑๙๘] เหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ (ย่อ)
ปัจจนียะ – นเหตุปัจจัย
[๑๙๙] สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มี
มรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
นอธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ
นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
นกัมมปัจจัย มี ๑๗ วาระ
นวิปากปัจจัย มี ๑๗ วาระ
นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระ (ย่อ)
นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)
นเหตุบท ๗. ปัญหาวาร
ปัจจยจตุกกนัย – อารัมมณปัจจัยเป็นต้น
[๒๐๐] สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่
มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย
แก่สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
[๒๐๑] สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม
ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๕)

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็น
ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย
แก่สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ
อนันตรปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย
[๒๐๒] สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม
ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย
แก่สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
[๒๐๓] สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม
ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีมรรค
เป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัย
แก่สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุและที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่
สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ)
[๒๐๔] อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๒๑ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๑๗ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๑๗ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๒๑ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๑๗ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๑๗ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๑๗ วาระ
ฌานปัจจัย มี ๑๗ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๑๗ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
๑๗. อุปปันนติกะ ๑. เหตุทุกะ
๗. ปัญหาวาร
ปัจจยจตุกกนัย – เหตุปัจจัยเป็นต้น
[๒๐๕] สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่ง
เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย ได้แก่ เหตุที่เกิดขึ้นเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตเหตุโดยเหตุปัจจัย
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)
สภาวธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้นซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งเป็น
เหตุโดยอารัมมณปัจจัย ได้แก่ เหตุที่ยังไม่เกิดขึ้นเป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณและ
อนาคตังสญาณโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่จักเกิดขึ้นแน่นอนซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งเป็น
เหตุโดยอารัมมณปัจจัย ได้แก่ เหตุที่จักเกิดขึ้นแน่นอนเป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ
และอนาคตังสญาณโดยอารัมมณปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งเป็นเหตุ
โดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
… เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย
… เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย
… เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย

… เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
… เป็นปัจจัยโดยวิปากปัจจัย
… เป็นปัจจัยโดยอินทรียปัจจัย
… เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย
… เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย
… เป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย ฯลฯ
… เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย
[๒๐๖] เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
นเหตุบท – อารัมมณปัจจัยเป็นต้น
[๒๐๗] สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่ง
ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งไม่
เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่จักเกิดขึ้นแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้น
ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๑)
[๒๐๘] สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจั ยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่ง
ไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งไม่
เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่จักเกิดขึ้นแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้น
ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็น
เหตุโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย
เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
สภาวธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้นซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้นซึ่งไม่
เป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย
สภาวธรรมที่จักเกิดขึ้นแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เกิดขึ้น
ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)
[๒๐๙] อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
๑๘. อตีตติกะ ๑. เหตุทุกะ
๗. ปัญหาวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๒๑๐] สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบันซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
ปัจจุบันซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอดีตซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบันซึ่งเป็น
เหตุโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่เป็นอนาคตซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบันซึ่ง
เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒) (ย่อ)
[๒๑๑] เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
สหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๑ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)
นเหตุบท – อารัมมณปัจจัย
[๒๑๒] สภาวธรรมที่เป็นอดีตซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น
ปัจจุบันซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นอนาคตซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบัน
ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบันซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบัน
ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๒๑๓] อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
สหชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๒ วาระ

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๑ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
๑๙. อตีตารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ
๑ – ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น
ปัจจยจตุกกนัย – เหตุปัจจัย
[๒๑๔] สภาวธรรมที่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มี
อดีตธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยแก่สภาวธรรมที่มี
อนาคตธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มี
ปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๒๑๕] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)