พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 245 (เล่ม 39)

[๑๗๗] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุเบกขา ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นอุเบกขาแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นอุเบกขา แต่เป็นอินทรีย์ เว้น
อุเบกขาและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นอุเบกขาก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ฯลฯ
อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุเบกขา ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นอุเบกขาแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นอุเบกขา แต่เป็นอินทรีย์ เว้น
อุเบกขาและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นอุเบกขาก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญาตาวินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
[๑๗๘] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นสัทธา ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นสัทธาแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นสัทธา แต่เป็นอินทรีย์ เว้น
สัทธาและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นสัทธาก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ฯลฯ
อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นสัทธา ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นสัทธาแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นสัทธา แต่เป็นอินทรีย์ เว้นสัทธา
และอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นสัทธาก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญาตาวินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
[๑๗๙] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิริยะ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นวิริยะแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นวิริยะ แต่เป็นอินทรีย์ เว้นวิริยะ
และอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นวิริยะก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่

245
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 246 (เล่ม 39)

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ฯลฯ
อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นวิริยะ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นวิริยะแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นวิริยะ แต่เป็นอินทรีย์ เว้นวิริยะ
และอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นวิริยะก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญาตาวินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
[๑๘๐] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นสติ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นสติแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นสติ แต่เป็นอินทรีย์ เว้นสติและ
อินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นสติก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ฯลฯ
อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นสติ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นสติแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นสติ แต่เป็นอินทรีย์ เว้นสติและ
อินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นสติก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญาตาวินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
[๑๘๑] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นสมาธิ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นสมาธิแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นสมาธิ แต่เป็นอินทรีย์ เว้นสมาธิ
และอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นสมาธิก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ฯลฯ

246
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 247 (เล่ม 39)

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นสมาธิ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นสมาธิแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นสมาธิ แต่เป็นอินทรีย์ เว้นสมาธิ
และอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นสมาธิก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญาตาวินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
[๑๘๒] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นปัญญา ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นปัญญาแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นปัญญา แต่เป็นอินทรีย์ เว้นปัญญา
และอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นปัญญาก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่ ฯลฯ
อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นปัญญา ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นปัญญาแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นปัญญา แต่เป็นอินทรีย์ เว้น
ปัญญาและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นปัญญาก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญาตาวินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
[๑๘๓] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอนัญญาตัญญัสสามีติ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นอนัญญาตัญญัสสามีติแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นอนัญญาตัญ-
ญัสสามีติ แต่เป็นอินทรีย์ เว้นอนัญญาตัญญัสสามีติและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรม
ที่เหลือไม่เป็นอนัญญาตัญญัสสามีติก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ฯลฯ
อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอนัญญาตัญญัสสามีติ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นอนัญญาตัญญัสสามีติแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นอนัญญาตัญ-
ญัสสามีติ แต่เป็นอินทรีย์ เว้นอนัญญาตัญญัสสามีติและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรม
ที่เหลือไม่เป็นอนัญญาตัญญัสสามีติก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่

247
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 248 (เล่ม 39)

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญาตาวินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
[๑๘๔] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัญญะ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นอัญญะแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นอัญญะ แต่เป็นอินทรีย์ เว้น
อัญญะและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นอัญญะก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ฯลฯ
อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัญญะ ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นอัญญะแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นอัญญะ แต่เป็นอินทรีย์ เว้น
อัญญะและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นอัญญะก็ใช่ ไม่เป็นอินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญาตาวินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
[๑๘๕] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัญญาตาวี ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นอัญญาตาวีแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นอัญญาตาวี แต่เป็นอินทรีย์ เว้น
อัญญาตาวีและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นอัญญาตาวีก็ใช่ ไม่เป็น
อินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นจักขุนทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ฯลฯ
อนุ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัญญาตาวี ไม่เป็นอินทรีย์ใช่ไหม
วิ. เว้นอัญญาตาวีแล้ว อินทรีย์ที่เหลือไม่เป็นอัญญาตาวี แต่เป็นอินทรีย์
เว้นอัญญาตาวีและอินทรีย์แล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่เป็นอัญญาตาวีก็ใช่ ไม่เป็น
อินทรีย์ก็ใช่
ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่เป็นอินทรีย์ ไม่เป็นอัญญินทรีย์ใช่ไหม
วิ. ใช่
ปัณณัตติวารนิทเทส จบ

248
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 249 (เล่ม 39)

๒. ปวัตติวาร ๑. อุปปาทวาร
๑. ปัจจุปปันนวาร
อนุโลมบุคคล
จักขุนทรียมูลกนัย
[๑๘๖] อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด โสตินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลัง
เกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้โสตะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่า
นั้นกำลังเกิด แต่โสตินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุและโสตะเกิดได้กำลังอุบัติ
จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและโสตินทรีย์ก็กำลังเกิด
ปฏิ. โสตินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีโสตะเกิดได้จักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ โสตินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีโสตะและจักขุเกิดได้กำลังอุบัติ
โสตินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์ก็กำลังเกิด
อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ฆานินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้ฆานะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุและฆานะเกิดได้กำลังอุบัติ
จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและฆานินทรีย์ก็กำลังเกิด
ปฏิ. ฆานินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีฆานะเกิดได้จักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีฆานะและจักขุเกิดได้กำลังอุบัติ
ฆานินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์ก็กำลังเกิด

249
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 250 (เล่ม 39)

อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด อิตถินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้อิตถีเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่อิตถินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุและอิตถีเกิดได้กำลัง
อุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและอิตถินทรีย์ก็กำลังเกิด
ปฏิ. อิตถินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีอิตถีเกิดได้จักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีอิตถีและจักขุเกิดได้กำลัง
อุบัติ อิตถินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์ก็กำลังเกิด
อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ปุริสินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้ปุริสะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่ปุริสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุและปุริสะเกิดได้กำลังอุบัติ
จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิด
ปฏิ. ปุริสินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีปุริสะเกิดได้จักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีปุริสะและจักขุเกิดได้กำลังอุบัติ
ปุริสินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์ก็กำลังเกิด
อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ชีวิตินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. ใช่
ปฏิ. ชีวิตินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด
แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้กำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์ก็กำลังเกิด

250
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 251 (เล่ม 39)

อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด โสมนัสสินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิด
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้แต่มีจิตปราศจากโสมนัสกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่โสมนัสสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้และมีจิต
เป็นโสมนัสกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและโสมนัสสินทรีย์ก็
กำลังเกิด
ปฏิ. โสมนัสสินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิด
ใช่ไหม
วิ. ใช่
อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด อุเปกขินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้แต่มีจิตปราศจากอุเบกขากำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้และ
มีจิตเป็นอุเบกขากำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและอุเปกขินทรีย์
ก็กำลังเกิด
ปฏิ. อุเปกขินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิด
ใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจิตเป็นอุเบกขาแต่จักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจิตเป็นอุเบกขาและมี
จักขุเกิดได้กำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์ก็กำลังเกิด
อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด สัทธินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้แต่เป็นอเหตุกะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่สัทธินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้และเป็น
สเหตุกะกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและสัทธินทรีย์ก็กำลังเกิด

251
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 252 (เล่ม 39)

ปฏิ. สัทธินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้เป็นสเหตุกะ แต่มีจักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้เป็นสเหตุกะและมีจักขุเกิด
ได้กำลังอุบัติ สัทธินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์ก็กำลังเกิด
อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ปัญญินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้ แต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่ปัญญินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้และเป็น
ญาณสัมปยุตกำลังอุบัติ จักขุนทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและปัญญินทรีย์ก็
กำลังเกิด
ปฏิ. ปัญญินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุต แต่มีจักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์
ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้เป็นญาณสัมปยุต
และมีจักขุเกิดได้กำลังอุบัติ ปัญญินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์
ก็กำลังเกิด
อนุ. จักขุนทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด มนินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. ใช่
ปฏิ. มนินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด จักขุนทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจิตเกิดได้ จักขุเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ มนินทรีย์ของบุคคลเหล่า
นั้นกำลังเกิด แต่จักขุนทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีจักขุเกิดได้กำลังอุบัติ
มนินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและจักขุนทรีย์ก็กำลังเกิด
จักขุนทรียมูลกนัย จบ

252
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 253 (เล่ม 39)

ฆานินทรียมูลกนัย
[๑๘๗] อนุ. ฆานินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด อิตถินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิด
ใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีฆานะเกิดได้อิตถีเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่อิตถินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีฆานะและอิตถีเกิดได้กำลัง
อุบัติ ฆานินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและอิตถินทรีย์ก็กำลังเกิด
ปฏิ. อิตถินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ฆานินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีอิตถีเกิดได้ฆานะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ อิตถินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีอิตถีและฆานะเกิดได้กำลัง
อุบัติ อิตถินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและฆานินทรีย์ก็กำลังเกิด
อนุ. ฆานินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ปุริสินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีฆานะเกิดได้ปุริสะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่ปุริสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีฆานะและปุริสะเกิดได้
กำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิด
ปฏิ. ปุริสินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ฆานินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีปุริสะเกิดได้ฆานะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ ปุริสินทรีย์ของบุคคล
เหล่านั้นกำลังเกิด แต่ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีปุริสะและฆานะเกิดได้กำลัง
อุบัติ ปุริสินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและฆานินทรีย์ก็กำลังเกิด
อนุ. ฆานินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ชีวิตินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. ใช่

253
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ หน้าที่ 254 (เล่ม 39)

ปฏิ. ชีวิตินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ฆานินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีฆานะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลัง
เกิด แต่ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีฆานะเกิดได้กำลังอุบัติ ชีวิตินทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและฆานินทรีย์ก็กำลังเกิด
อนุ. ฆานินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด โสมนัสสินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลัง
เกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีฆานะเกิดได้แต่มีจิตปราศจากโสมนัสกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่โสมนัสสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีฆานะเกิดได้
และมีจิตเป็นโสมนัสกำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและโสมนัส-
สินทรีย์ก็กำลังเกิด
ปฏิ. โสมนัสสินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ฆานินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลัง
เกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีจิตเป็นโสมนัสแต่ฆานะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ โสมนัสสินทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลมีจิตเป็นโสมนัสและมี
ฆานะเกิดได้กำลังอุบัติ โสมนัสสินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและฆานินทรีย์ก็
กำลังเกิด
อนุ. ฆานินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด อุเปกขินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลัง
เกิดใช่ไหม
วิ. บุคคลผู้มีฆานะเกิดได้ แต่มีจิตปราศจากอุเบกขากำลังอุบัติ ฆานินทรีย์
ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลผู้มีฆานะเกิดได้
และมีจิตเป็นอุเบกขากำลังอุบัติ ฆานินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและ
อุเปกขินทรีย์ก็กำลังเกิด
ปฏิ. อุเปกขินทรีย์ของบุคคลใดกำลังเกิด ฆานินทรีย์ของบุคคลนั้นก็กำลังเกิด
ใช่ไหม
วิ. บุคคลมีจิตเป็นอุเบกขาและฆานะเกิดไม่ได้กำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ของ
บุคคลเหล่านั้นกำลังเกิด แต่ฆานินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด บุคคลมีจิตเป็นอุเบกขาและมี
ฆานะเกิดได้กำลังอุบัติ อุเปกขินทรีย์ของบุคคลเหล่านั้นกำลังเกิดและฆานินทรีย์ก็
กำลังเกิด

254