พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 12 (เล่ม 45)

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๓๗] ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๖ นัย
[๓๘] ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม
และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๖ นัย
[๓๙] ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม
และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๖ นัย
[๔๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓๐
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓๐
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี ปัญหา
วารก็ดี ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
ปัจจนียติกปัฏฐาน จบ.
ปัจจนียทุกปัฏฐาน
นเหตุทุกะ
[๔๑] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ ตลอดถึงมหาภูตรูป

12
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 13 (เล่ม 45)

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่เหตุ ฯลฯ เหตุปฏิสนธิ
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุ
ปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรม
ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๔๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
[๔๓] ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดย
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรม
ที่ไม่ใช่เหตุ โดยเหตุปัจจัย
[๔๔] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย

13
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 14 (เล่ม 45)

ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ
โดยอารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณ
ปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรม
ที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ
โดยอารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่
ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ
และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย
[๔๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
ปัญหาวารในกุสลัตติกะมีอย่างไร พึงให้พิสดารอย่างนั้น
นสเหตุกทุกะ
[๔๖] ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา สหรคตด้วยอยุทธัจจะ เกิดขึ้น
มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น จิตต
สมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น
ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ
ปัจจัย

14
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 15 (เล่ม 45)

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา สหรคตด้วยอุทธัจจะ
เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ สเหตุกขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น
ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และ
ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๔๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๖
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
[๔๘] ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม โดยเหตุ
ปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม โดยเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่
อเหตุกธรรม โดยเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม โดยเหตุปัจจัยมี ๓ นัย
[๔๙] ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุกธรรม โดยอารัมมณ
ปัจจัย
[๕๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙

15
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 16 (เล่ม 45)

ปัญหาวารในกุสลัตติกะมีอย่างไร พึงให้พิสดารอย่างนั้น
นเหตุสัมปยุตตทุกะ
[๕๑] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ
สัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ
วิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๕๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๖
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาร
นเหตุสเหตุกทุกะ
[๕๓] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม
และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และ
ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุธรรม ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่
เหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

16
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 17 (เล่ม 45)

ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และ
ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุกธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และ
ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่
นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่
อเหตุกธรรม ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
[๕๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาร
นเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ
[๕๕] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม
และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และ
ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม
และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตต
ธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

17
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 18 (เล่ม 45)

ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตต
ธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม
และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๕๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
พึงให้พิสดารทุกวาร
นเหตุนสเหตุกทุกะ
[๕๗] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่
สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือมหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยหทัยวัตถุ
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

18
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 19 (เล่ม 45)

ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุสเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๕๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๕๙] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่
สเหตุกธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุก
ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม
โดยอารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่อเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ไม่ใช่สเหตุกธรรม
โดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย
[๖๐] ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๔
แม้ปัญหาวาร ก็พึงให้พิสดารเหมือนดังกล่าวแล้ว
นสัปปปัจจยทุกะ
[๖๑] ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๖๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
พึงให้พิสดารทุกวาร

19
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 20 (เล่ม 45)

[๖๓] ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม โดยเหตุ
ปัจจัย
[๖๔] ธรรมที่ไม่ใช่สัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม โดย
อารัมมณปัจจัย
[๖๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
พึงให้พิสดารทุกวาร
นสังขตทุกะ
[๖๖] ธรรมที่ไม่ใช่อสังขตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อสังขตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ
ปัจจัย
[๖๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ เหมือนกับสัปปัจจยทุกะ
นสนิทัสสนทุกะ
[๖๘] ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ใช่อนิทัสสนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม และไม่ใช่อนิทัสสนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
นสัปปฏิฆทุกะ
[๖๙] ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม และไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๗๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑

20
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ - หน้าที่ 21 (เล่ม 45)

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๗๑] ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม โดยเหตุ
ปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม โดยเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม และไม่ใช่อัปปฏิฆ
ธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๗๒] ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม โดย
อารัมมณปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
[๗๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
แม้ปัญหาวารก็พึงให้พิสดาร
นรูปีทุกะ
[๗๔] ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อรูปีธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม และไม่ใช่อรูปีธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่อรูปีธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อรูปีธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อรูปีธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม และไม่ใช่อรูปีธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อรูปีธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม และไม่ใช่อรูปีธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย

21