[๓๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
กุสลัตติกสังกิลิฏฐัตติกะ จบ
กุสลัตติกวิตักกัตติกะ
[๔๐] สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๔๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๔๒] สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นกุศล
โดยเหตุปัจจัย
สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอกุศล โดย
เหตุปัจจัย
สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต
โดยเหตุปัจจัย
[๔๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
ในปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

[๔๔] อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม ที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๔๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในสัมปยุตตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๔๖] อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอวิตักกวิจารธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๔๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
กุสลัตติกวิตักกัตติกะ จบ
กุสลัตติกปีติตติกะ
[๔๘] ปีติสหคตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยปีติสหคตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ปีติสหคตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยปีติสหคตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ปีติสหคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยปีติสหคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๔๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๕๐] ปีติสหคตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ปีติสหคตธรรมที่เป็นอกุศล โดย
เหตุปัจจัย
ปีติสหคตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ปีติสหคตธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
ปีติสหคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ปีติสหคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดย
เหตุปัจจัย
[๕๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๗
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๕๒] สุขสหคตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสุขสหคตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
สุขสหคตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสุขสหคตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
สุขสหคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสุขสหคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๕๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
[๕๔] อุเบกขาสหคตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอุเบกขาสหคตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อุเบกขาสหคตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอุเบกขาสหคตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย

อุเบกขาสหคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอุเบกขาสหคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๕๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
กุสลัตติกปีติตติกะ จบ
กุสลัตติกทัสสนัตติกะ
[๕๖] ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็น
อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๕๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๕๘] ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยภาวนายปหาตัพที่เป็นอกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๕๙] เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเนวทัสสเนนภาว-
นายปหาตัพพธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๖๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
กุสลัตติกทัสสนัตติกะ จบ
กุสลัตติกทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ
[๖๑] ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยทัสสเนนปหาตัพพ-
เหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

[๖๒] ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๖๓] เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเนวทัสสเนน-
นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุ
[๖๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๗
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
กุสลัตติกทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ จบ
กุสลัตติกอาจยคามิตติกะ
[๖๕] อาจยคามิธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอาจคามิธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อาจยคามิธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอาจยคามิธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๖๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๖๗] อปจยคามิธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอปจยคามิธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
ในปฏิจจวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๖๘] เนวาจยคามินาปจยคามิธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเนวาจยคามินาปจยคามิ-
ธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๖๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
กุสลัตติกอาจยคามิตติกะ จบ

กุสลัตติกเสกขัตติกะ
[๗๐] เสกขธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเสกขธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๗๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๗๒] อเสกขธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเสกขธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๗๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๗๔] เนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
เนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นอกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
เนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๗๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๗๖] เนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสกขธรรม
ที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
[๗๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๓
ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
กุสลัตติกเสกขัตติกะ จบ

กุสลัตติกปริตัตติกะ
[๗๘] ปริตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยปริตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ปริตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยปริตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ปริตตธรรมที่เป็นกุศล และปริตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยปริตตธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ปริตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยปริตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย-
มี ๓ นัย
ปริตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยปริตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ปริตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยปริตตธรรมที่เป็นกุศล และปริตตธรรมที่เป็น
อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ปริตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยปริตตธรรมที่เป็นอกุศล และปริตตธรรมที่เป็น
อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๗๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๘๐] ปริตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ปริตตธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย-
มี ๓ นัย
ปริตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ปริตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ปริตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ปริตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย
[๘๑] ปริตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ปริตตธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณ-
ปัจจัย
[๘๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๓
ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

[๘๓] มหัคคตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยมหัคคตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
มหัคคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมหัคคตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๘๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๘๕] อัปปมาณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอัปปมาณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
อัปปมาณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอัปปมาณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๘๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
กุสลัตติกปริตตัตติกะ จบ
กุสลัตติกปริตตารัมมณัตติกะ
[๘๗] ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย

[๘๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
[๘๙] มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยมหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยมหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๙๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๙๑] อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๙๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
กุสลัตติกปริตตารัมมณัตติกะ จบ
กุสลัตติกหีนัตติกะ
[๙๓] หีนธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยหีนธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๙๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
พึงให้พิสดารทุกวาร

[๙๕] มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล และมัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล และมัชฌิมธรรมที่เป็น
อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๙๖] มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-
ปัจจัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
อารัมมณปัจจัย
[๙๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๙๘] มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย
[๙๙] มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณ-
ปัจจัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ-
ปัจจัย
มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย