[๙๔๒] อรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันน-
ธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๙๔๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
อตีตัตติกสรณทุกะ จบ
อตีตารัมมณัตติกสรณทุกะ
[๙๔๔] สรณธรรมที่เป็นอตีตารัมมณธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอตีตารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นอนาคตารัมมณธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอนาคตารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนารัมมณธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๙๔๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๙๔๖] อรณธรรมที่เป็นอตีตารัมมณธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอตีตารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอนาคตารัมมณธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอนาคตารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนารัมมณธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๙๔๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๙๔๘] อรณธรรมที่เป็นอตีตารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นอตีตารัมมณ-
ธรรม โดยเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอนาคตารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นอนาคตารัมมณธรรม
โดยเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนา-
รัมมณธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๙๔๙] อรณธรรมที่เป็นอตีตารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นอตีตารัมมณ-
ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
[๙๕๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
อตีตารัมมณัตติกสรณทุกะ จบ
อัชฌัตติกสรณทุกะ
[๙๕๑] สรณธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เกิดขึ้น เพราะ-
เหตุปัจจัย
[๙๕๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย

[๙๕๓] อรณธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๙๕๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
อัชฌัตตัตติกสรณทุกะ จบ
อัชฌัตตารัมมณัตติกสรณทุกะ
[๙๕๕] สรณธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณ-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๙๕๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๙๕๗] อรณธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณ-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๙๕๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
อัชฌัตตารัมมณัตติกสรณทุกะ จบ

สนิทัสสนัตติกสรณทุกะ
[๙๕๙] สรณธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอนิทัสสน-
อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย
[๙๖๐] อรณธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอนิทัสสน-
อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ นัย
[๙๖๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒๑
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๙๖๒] อรณธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็น
อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๙๖๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒๕
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
สนิทัสสนัตติกสรณทุกะ จบ
อนุโลมติกทุกปัฏฐาน จบ
—————
กุสลัตติกเวทนาตติกะ
[๑] สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม
ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็น
อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็น
อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

[๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๓] สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สุขายเวทนายสัมป-
ยุตตธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม
ที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สุขายเวทนายสัมปยุตต-
ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย
[๔] สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สุขายเวทนายสัมป-
ยุตตธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย
[๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๖] ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยทุกขายเวทนายสัมปยุตต-
ธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๗] ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยทุกขายเวทนายสัมปยุตต-
ธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม
ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
[๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

[๙] ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรคที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ทุกขายเวทนาย-
สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย
[๑๐] ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ทุกขายเวทนาย-
สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย
ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ทุกขายเวทนายสัมปยุตต-
ธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย
[๑๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๑๒] อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอทุกขมสุขายเวทนาย-
สัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตต-
ธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอทุกขมสุขายเวทนายสัมป-
ยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๑๔] อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อทุกขมสุขาย-
เวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อทุกขมสุขายเวทนาย-
สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย
อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อทุกขมสุขาย-
เวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

[๑๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๗
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๗
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
กุสลัตติกเวทนาตติกะ จบ
กุสลัตติกวิปากัตติกะ
[๑๖] วิปากธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยวิปากธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๑๘] วิปากธัมมธรรมที่เป็นกุศล อาศัยวิปากธัมมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
วิปากธัมมธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยวิปากธัมมธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๒๐] วิปากธัมมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่วิปากธัมมธรรมที่เป็นกุศล โดย
เหตุปัจจัย
วิปากธัมมธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่วิปากธัมมธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย

[๒๑] วิปากธัมมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่วิปากธัมมธรรม ที่เป็นกุศล โดย
อารัมมณปัจจัย
วิปากธัมมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่วิปากธัมมธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย
วิปากธัมมธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่วิปากธัมมธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณ-
ปัจจัย
วิปากธัมมธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่วิปากธัมมธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย
[๒๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๓
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๒
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๒๓] เนววิปากนวิปากธัมมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเนววิปากนวิปากธัมมธรรม
ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๒๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
กุสลัตติกวิปากัตติกะ จบ
กุสลัตติกอุปาทินนัตติกะ
[๒๕] อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอุปาทินนุปานิยธรรมที่เป็น
อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

[๒๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๒๗] อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็น
อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๒๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๒๙] อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรม
ที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็น
อกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็น
อัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย
[๓๐] อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรม
ที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็น
อกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็น
อัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
[๓๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๑

ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๓๒] อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม
ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็น
อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๓๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
กุสลัตติกอุปาทินนัตติกะ จบ
กุสลัตติกสังกิลิฏฐัตติกะ
[๓๔] สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็น
อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๓๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๓๖] อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็น
กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็น
อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๓๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๓๘] อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็น
กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย