ในอนันตรปัจจัย มี ” ๒
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
กุสลัตติกปริยาปันนทุกะ จบ
กุสลัตติกนิยยานิกทุกะ
[๘๓๘] นิยยานิกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยนิยยานิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๘๓๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๘๔๐] อนิยยานิกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนิยยานิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อนิยยานิกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอนิยยานิกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุ-
ปัจจัย มี ๓ นัย
อนิยยานิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนิยยานิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๘๔๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๙
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารอย่างนี้
กุสลัตติกนิยยานิกทุกะ จบ

กุสลัตติกนิยตทุกะ
[๘๔๒] นิยตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยนิยตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นิยตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยนิยตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๔๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารอย่างนี้
[๘๔๔] อนิยตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนิยตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
[๘๔๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารอย่างนี้
กุสลัตติกนิยตทุกะ จบ
กุสลัตติกสอุตตรทุกะ
[๘๔๖] สอุตตรธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสอุตตรธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุ-
ปัจจัย มี ๓ นัย
สอุตตรธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสอุตตรธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
สอุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสอุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๘๔๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๘๔๘] สอุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สอุตตรธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
สอุตตรธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สอุตตรธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
สอุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สอุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุ-
ปัจจัย
[๘๔๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๓
[๘๕๐] อนุตตรธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนุตตรธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุ
ปัจจัย
อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๘๕๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๘๕๒] อนุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุตตรธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุ
ปัจจัย
[๘๕๓] อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดย
อารัมมณปัจจัย
อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุตตรธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

[๘๕๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๓
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
กุสลัตติกสอุตตรทุกะ จบ
กุสลัตติกสรณทุกะ
[๘๕๕] สรณธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสรณธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๕๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๘๕๗] อรณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอรณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอรณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอรณธรรมที่เป็นกุศล และอรณธรรมที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๕๘] อรณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอรณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-
ปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอรณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-
ปัจจัย
[๘๕๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

[๘๖๐] อรณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย
[๘๖๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๗
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
กุสลัตติกสรณทุกะ จบ
เวทนาตติกสรณทุกะ
[๘๖๒] สรณธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นสุขาย-
เวทนายสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นทุกขายเวทนาย-
สัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นอทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอทุกขม-
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๖๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๘๖๔] สรณธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมที่เป็น
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมที่เป็นทุกขาย-
เวทนายสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นอทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมที่เป็น
อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย

[๘๖๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๘๖๖] อรณธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นสุขาย-
เวทนายสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอทุกขม-
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๖๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๘๖๘] อรณธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็น
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็น
อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๘๖๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๖
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
เวทนาตติกสรณทุกะ จบ
วิปากัตติกสรณทุกะ
[๘๗๐] สรณธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย

[๘๗๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๘๗๒] อรณธรรมที่เป็นวิปากธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นวิปากธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปาก-
ธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นวิปากธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นวิปากธรรม และอรณธรรมที่เป็น
เนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นวิปากธรรม และ
อรณธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๗๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๘๗๔] อรณธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นวิปากธรรม โดย
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม โดย
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นเนววิปาก-
นวิปากธัมมธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๘๗๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓

แม้ปัญหาวารในสกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
วิปากัตติกสรณทุกะ จบ
อุปาทินนัตติกสรณทุกะ
[๘๗๖] สรณธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอนุปาทิน-
นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๗๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๘๗๘] อรณธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทา-
นิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิย-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทา-
นิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๘๗๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๘๘๐] อรณธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็น
อุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นอนุปาทินนุ-
ปาทานิยธรรม โดยเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นอนุปาทินน-
อนุปาทานิยธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

[๘๘๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๖
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๓
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
อุปาทินนัตติกสรณทุกะ จบ
สังกิลิฏฐัตติกสรณทุกะ
[๘๘๒] สรณธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐ-
สังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๘๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
สหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๘๘๔] อรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐ-
สังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเล-
สิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิก-
ธรรม และอรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๘๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๘๘๖] อรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็น
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม โดยเหตุปัจจัย
อรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐ-
อสังกิเลสิกธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

[๘๘๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๗
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
สังกิลิฏฐัตติกสรณทุกะ จบ
วิตักกัตติกสรณทุกะ
[๘๘๘] สรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจาร-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และสรณธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
อาศัยสรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ
สรณธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๘๘๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
[๘๙๐] อรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ นัย
อรณธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย
อรณธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย