[๖๘๑] สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล โดย
เหตุปัจจัย
สารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย
สารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดย
เหตุปัจจัย
[๖๘๒] สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สารัมมณธรรมที่เป็นกุศล โดย
อารัมมณปัจจัย
[๖๘๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๗
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๖๘๔] อนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๖๘๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
[๖๘๖] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๖๘๗] อนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนารัมมณธรรมที่เป็น
อัพยากฤต โดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย
เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัยเป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย เป็นปัจจัย
โดยอวิคตปัจจัย
มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
กุสลัตติกสารัมมณทุกะ จบ

กุสลัตติกจิตตทุกะ
[๖๘๘] จิตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่จิตตธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย
[๖๘๙] ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๗
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๗
[๖๙๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๖๙๑] ธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นกุศล และธรรม
ที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอกุศล และธรรมที่
ไม่ใช่จิตตะที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๖๙๒] ธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะอารัมมณปัจจัย
[๖๙๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

[๖๙๔] ธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตะที่เป็นกุศล
โดยเหตุปัจจัย
[๖๙๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๑๐
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๓
กุสลัตติกจิตตทุกะ จบ
กุสลัตติกเจตสิกทุกะ
[๖๙๖] เจตสิกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเจตสิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
เจตสิกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเจตสิกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เจตสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเจตสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๖๙๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในสหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๖๙๘] เจตสิกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เจตสิกธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
เจตสิกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เจตสิกธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย
เจตสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เจตสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดย
เหตุปัจจัย
[๖๙๙] เจตสิกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เจตสิกธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณ-
ปัจจัย มี ๓ นัย
เจตสิกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เจตสิกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย
มี ๓ นัย

เจตสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เจตสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ-
ปัจจัย มี ๓ นัย
[๗๐๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๗
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๗๐๑] อเจตสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเจตสิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๗๐๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
[๗๐๓] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารอย่างนี้
กุสลัตติกเจตสิกทุกะ จบ
กุสลัตติกจิตตสัมปยุตตาทิอัฏฐทุกะ
[๗๐๔] อาศัยจิตตสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล ฯลฯ อาศัยจิตตสังสัฏฐธรรมที่เป็นกุศล
ฯลฯ อาศัยจิตตสมุฏฐานธรรมที่เป็นกุศล ฯลฯ อาศัยจิตตสหภูธรรมที่เป็นกุศล ฯลฯ อาศัยจิตตา-
นุปริวัตติธรรมที่เป็นกุศล ฯลฯ อาศัยจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรมที่เป็นกุศล ฯลฯ อาศัยจิตตสัง-
สัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรมที่เป็นกุศล ฯลฯ
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรมที่เป็นกุศล อาศัยจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติ-
ธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

[๗๐๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารอย่างนี้
กุสลัตติกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะ จบ
กุสลัตติกอัชฒัตติกทุกะ
[๗๐๖] อัชฌัตติกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอัชฌัตติกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๗๐๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๗๐๘] อัชฌัตติกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อัชฌัตติกธรรมที่เป็นกุศล โดย
อารัมมณปัจจัย
อัชฌัตติกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อัชฌัตติกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณ-
ปัจจัย
อัชฌัตติกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อัชฌัตติกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ-
ปัจจัย
อัชฌัตติกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อัชฌัตติกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ-
ปัจจัย มี ๓ นัย
อัชฌัตติกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อัชฌัตติกธรรมที่เป็นอกุศล โดย
อารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
[๗๐๙] ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕

แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
[๗๑๐] พาหิรธรรมที่เป็นกุศล อาศัยพาหิรธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๗๑๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๗๑๒] พาหิรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่พาหิรธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย
[๗๑๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๓
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
กุสลัตติกอัชฌัตติกทุกะ จบ
กุสลัตติกอุปาทาทุกะ
[๗๑๔] อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดย
อาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย
[๗๑๕] ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยา-
กฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๗๑๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๗๑๗] ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม
ที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล
โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็น
อัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย
[๗๑๘] ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม
ที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล
โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็น
อัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
[๗๑๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๑๐
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๑
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
กุสลัตติกอุปาทาทุกะ จบ
กุสลัตติกอุปาทินนทุกะ
[๗๒๐] อุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๗๒๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๗๒๒] อนุปาทินนธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนุปาทินนธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อนุปาทินนธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอนุปาทินนธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุ-
ปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๗๒๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๗๒๔] อนุปาทินนธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรมที่เป็นกุศล โดย
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
อนุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดย
เหตุปัจจัย
[๗๒๕] อนุปาทินนธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรมที่เป็นกุศล โดย
อารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณ-
ปัจจัย มี ๓ นัย
อนุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดย
อารัมมณปัจจัย
อนุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนธรรมที่เป็นกุศล โดย
อารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
[๗๒๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๑๐
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๖
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๙

ในนิสสยปัจจัย มีวาระ ๙
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๑
กุสลัตติกอุปาทินนทุกะ จบ
กุสลัตติกอุปาทานโคจฉกทุกะ
[๗๒๗] อุปาทานธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอุปาทานธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๗๒๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
พึงจำแนกอุปาทานโคจฉกะให้พิสดาร
กุสลัตติกอุปาทานโคจฉกทุกะ จบ
กุสลัตติกกิเลสทุกะ
[๗๒๙] กิเลสธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยกิเลสธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุ-
ปัจจัย
[๗๓๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๗๓๑] ธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็นกุศล
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็นอัพยากฤต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๗๓๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
[๗๓๓] ธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม
ที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรมที่เป็น
อัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย
[๗๓๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑๓
แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
กุสลัตติกกิเลสทุกะ จบ
กุสลัตติกสังกิเลสิกทุกะ
[๗๓๕] สังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
สังกิเลสิกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุ-
ปัจจัย มี ๓ นัย
สังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๗๓๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙