พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 362 (เล่ม 44)

ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๓
ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๓
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๔
ในวิปากปัจจัย มี ” ๙
ในอาหารปัจจัย มีวาระ ๔
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๔
ในฌานปัจจัย มี ” ๙
ในมัคคปัจจัย มี ” ๔
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๖
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๙
สัปปีติกทุกกุสลัตติกะ จบ
ปีติสหคตทุกกุสลัตติกะ
[๑๗๑๙] อาศัยกุศลธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม ฯลฯ
กุศลก็ดี อกุศลก็ดี อัพยากฤตก็ดี เหมือนกับสัปปีติกทุกะ
สุขสหคตทุกกุสลัตติกะ
[๑๗๒๐] อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสุขสหคตธรรม ฯลฯ
กุศลก็ดี อกุศลก็ดี อัพยากฤตก็ดี เหมือนกับสัปปีติกทุกะ อาศัยอกุศลธรรม ฯลฯ
ในปัจจนียะ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑ อาศัยอัพยากตธรรม ฯลฯ
ในปัจจนียะ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในฌานปัจจัย พึงทำ
เป็นวาระ ๖

362
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 363 (เล่ม 44)

ในปัจจนียะ ในปัญหาวาร ในกุศล ในอกุศล ในอินทริยปัจจัย ในฌานปัจจัย
มีวาระ ๖
ในปัญหาวาร ในอัพยากตธรรม มีวาระ ๙
อุเปกขาสหคตทุกกุสลัตติกะ
[๑๗๒๑] อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม ฯลฯ มีวาระ ๖ เหมือนกับ
สัปปีติกทุกกุศล
คำว่าอุเบกขา ได้แก่อุเบกขาต่างๆ
ในปัจจนียะ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มีวาระ ๖
[๑๗๒๒] อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม ฯลฯ มีวาระ ๖
[๑๗๒๓] อกุศลธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคต-
ธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม
เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม
และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
[๑๗๒๔] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
อกุศลก็พึงให้พิสดารในปัจจัยทั้งปวงอย่างนี้ เหมือนกับสัปปีติกทุกะ
[๑๗๒๕] อัพยากตธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุเบกขา-
สหคตธรรม ฯลฯ มีวาระ ๙ เหมือนกับสัปปีติกทุกอัพยากตะ
[๑๗๒๖] ในปัญหาวาร ในกุศล อกุศล ในอินทริยปัจจัย ในฌานปัจจัย
มีวาระ ๖ ในอัพยากตะ มีวาระ ๙

363
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 364 (เล่ม 44)

กามาวจรทุกกุสลัตติกะ
[๑๗๒๗] กุศลธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๑๗๒๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
[๑๗๒๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๒ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒ ฯลฯ
สหชาตวารก็ดี พึงให้พิสดาร
[๑๗๓๐] กุศลธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๗๓๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๓
ในกามาวจรธรรม มี ” ๑
ในที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม มี ” ๒
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๓
ในกามาวจรธรรม มี ” ๒
ในที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม มี ” ๑ ฯลฯ
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๓

364
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 365 (เล่ม 44)

ในกัมมปัจจัย มีวาระ ๒
ในอาหารปัจจัย มี ” ๒ ฯลฯ
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
[๑๗๓๒] อกุศลธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๗๓๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๑๗๓๔] อัพยากตธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๗๓๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๖ ฯลฯ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๒
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๗๓๖] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มีวาระ ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๕

365
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 366 (เล่ม 44)

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
[๑๗๓๗] อัพยากตธรรมที่เป็นกามาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็น
กามาวจรธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๗๓๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๔
ในกามาวจรธรรม มี ” ๑
ในที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม มี ” ๓
ในกามาวจรธรรมมีสหชาตาธิปติเท่านั้น
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๔
ในสมนันตรปัจจัย มี ” ๔
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๗
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๖
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๗
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
ในปุเรชาตปัจจัย มีวาระ ๒
ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๒
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๓

366
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 367 (เล่ม 44)

ในกัมมปัจจัย มี ” ๔
ในวิปากปัจจัย มี ” ๔
ในอาหารปัจจัย มี ” ๔
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๗
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๔ ฯลฯ
กามาวจรทุกกุสลัตติกะ จบ
รูปาวจรทุกกุสลัตติกะ
[๑๗๓๙] กุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๑๗๔๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๒
[๑๗๔๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๑
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
[๑๗๔๒] กุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม
โดยเหตุปัจจัย

367
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 368 (เล่ม 44)

[๑๗๔๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๓
ในรูปาวจรธรรม มี ” ๑
เป็นสหชาตธิปติอย่างเดียว
ในที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม มี ” ๒
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๓
ในรูปาวจรธรรม มี ” ๑
ในที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม มี ” ๒
ในสมนันตรปัจจัย มี ” ๓
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๒ ฯลฯ
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๓
ในกัมมปัจจัย มี ” ๒ ฯลฯ
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๒
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๓ ฯลฯ
[๑๗๔๔] อกุศลที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในปัจจัยทั้งปวง มีวาระ ๑
[๑๗๔๕] อัพยากตธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๗๔๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
เหมือนกับกามาวจร และที่ไม่ใช่กามาวจรทุกอัพยากตะ

368
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 369 (เล่ม 44)

วาระเพียงเท่านี้ ย่อมเปลี่ยนแปลงในเบื้องต้นและเบื้องปลาย
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
รูปาวจรทุกกุสลัตติกะ จบ
อรูปาวจรทุกกุสลัตติกะ
[๑๗๔๗] กุศลธรรมที่เป็นอรูปาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๗๔๘] ในเหตุปัจจัย มี วาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
[๑๗๔๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๒ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
[๑๗๕๐] กุศลธรรมที่เป็นอรูปาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นอรูปาวจรธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๗๕๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๓
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๓
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๒
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๓

369
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 370 (เล่ม 44)

ในกัมมปัจจัย มี ” ๒
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๒
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๓
[๑๗๕๒] อกุศลธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
[๑๗๕๓] อัพยากตธรรมที่เป็นอรูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอรูปาวจรธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอรูปาวจรธรรม และ
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๗๕๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
[๑๗๕๕] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๑ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร

370
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 371 (เล่ม 44)

[๑๗๕๖] อัพยากตธรรมที่เป็นอรูปาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
อรูปาวจรธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๗๕๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอรูปาวจรมูล มี ” ๒
ในที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม มี ” ๑
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๔
ในอรูปาวจรมูล มี ” ๓
ในที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม มี ” ๑
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๔ ฯลฯ
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๕
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๒
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๗
ในอุปนิสสยปัจจัย มีวาระ ๔
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๒
ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๒
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๓
ในกัมมปัจจัย มี ” ๔
ในวิปากปัจจัย มี ” ๒ ฯลฯ
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๗
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๔ ฯลฯ
อรูปาวจรทุกกุสลัตติกะ จบ

371