พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 332 (เล่ม 44)

อุปาทานอุปาทานสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๘๖] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทานสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-
ธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทานสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นอุปาทานสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรมและอุปาทานสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทานสัมปยุตตธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตต-
ธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๕๘๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
บาลีนี้เหมือนกับอุปาทานทุกอกุศล
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๙ ทุกปัจจัย
อุปาทานอุปาทานสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ
อุปาทานวิปปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๘๘] กุศลธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น
อุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตอนุปาทานิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอุปาทาน-
วิปปยุตตอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

332
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 333 (เล่ม 44)

[๑๕๘๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกกุศล
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๕๙๐] อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็น
อุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๕๙๑] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรม
ที่เป็นอุปาทาวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตอนุปาทานิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น
อุปาทานวิปปยุตตอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น
อุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๙๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกอัพยากต
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
อุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยทุกกุสลัตติกะ จบ
อุปาทานโคจฉกทุกกุสลัตติกะ จบ

333
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 334 (เล่ม 44)

กิเลสทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๙๓] กุศลธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๙๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๕๙๕] อกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม และอกุศลธรรมที่
ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๕๙๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๕๙๗] อกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม เกิดขึ้น
ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยวิจิกิจฉา โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัย
อุทธัจจะ
อกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่
เพราะเหตุปัจจัย

334
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 335 (เล่ม 44)

คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา โมหะที่สหรคตด้วย
อุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ
อกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่
ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา โมหะที่สหรคต
ด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ
[๑๕๙๘] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๕๙๙] อกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นกิเลสธรรม โดย
เหตุปัจจัย
[๑๖๐๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในบทท่ามกลาง มีวาระ ๓ เป็นสหชาตาธิปติ
ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๙
ในสมนันตรปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙

335
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 336 (เล่ม 44)

ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓
ในอาหารปัจจัย มี ” ๓
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๓
ในฌานปัจจัย มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย มี ” ๙
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๙
ปฏิจจวาร
[๑๖๐๑] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๐๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
กิเลสทุกกุสลัตติกะ จบ
สังกิเลสิกทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๖๐๓] กุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย

336
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 337 (เล่ม 44)

[๑๖๐๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกกุศล
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๖๐๕] อกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม เกิด
ขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๐๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๖๐๗] อัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๐๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกอัพยากต
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
สังกิเลสิกทุกกุสลัตติกะ จบ

337
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 338 (เล่ม 44)

สังกิลิฏฐทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๖๐๙] กุศลธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐธรรม เกิด
ขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๑๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๖๑๑] อกุศลธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐธรรม เกิด
ขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๑๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๖๑๓] อัพยากตธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๑๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
สังกิลิฏฐทุกกุสลัตติกะ จบ

338
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 339 (เล่ม 44)

กิเลสสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๖๑๕] กุศลธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๑๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๖๑๗] อกุศลธรรมที่เป็นกิเลสสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นกิเลสสัมป-
ยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๑๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๖๑๙] อัพยากตธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นกิเลส
วิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๒๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
กิเลสสัมปปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ

339
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 340 (เล่ม 44)

กิเลสสังกิเลสิกทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๖๒๑] กุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น
สังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๖๒๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๖๒๓] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรม และสังกิเลสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
ทั้งกิเลสธรรม และสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ ปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
สังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุสลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรมและสังกิเลสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้ง
กิเลสธรรมและสังกิเลสิกธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๖๒๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
เหมือนกับกิเลสทุกอกุศล
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๖๒๕] อัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยอัพยากตธรรม
ที่เป็นสังกิเลสิกธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

340
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 341 (เล่ม 44)

[๑๖๒๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
กิเลสสังกิเลสิกทุกกุสลัตติกะ จบ
กิเลสสังกิลิฏฐทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๖๒๗] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรม และสังกิลิฏฐธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
ทั้งกิเลสธรรม และสังกิลิฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
สังกิลิฏฐธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรม และสังกิลิฏฐธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งกิเลส-
ธรรม และสังกิลิฏฐธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐธรรม แต่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๖๒๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
เหมือนกับกิเลสทุกอกุศล
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
กิเลสสังกิลิฏฐทุกกุสลัตติกะ จบ
กิเลสกิเลสสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๖๒๙] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งกิเลสธรรม และกิเลสสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นทั้งกิเลสธรรม และกิเลสสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

341