พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 322 (เล่ม 44)

[๑๕๔๗] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มีวาระ ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี ” ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๔
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๕๔๘] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
อุปาทินนธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๕๔๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๔
ในอุปาทินนมูลกะ มี ” ๒
ในอนุปาทินนมูลกะ มี ” ๒
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม
โดยอธิปติปัจจัย

322
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 323 (เล่ม 44)

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๑ นัย
ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๔
ในสมนันตรปัจจัย มี ” ๔
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๕
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๒
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๕
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
[๑๕๕๐] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
อุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต มีวาระ ๒
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม
โดยปุเรชาตปัจจัย
มีวาระ ๒ เป็นอารัมมณปุเรชาตอย่างเดียว ปัจจัยสงเคราะห์ (ฆฏนา) มี ๒
อารัมมณปุเรชาตก็ดี วัตถุปุเรชาตก็ดี มีวาระ ๖
[๑๕๕๑] ในปัจฉาชาตปัจจัย มีวาระ ๖
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๑
ในกัมมปัจจัย มี ” ๔
ในวิปากปัจจัย มี ” ๔
ในอาหารปัจจัย มี ” ๙
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๔
ในฌานปัจจัย มี ” ๔
ในมัคคปัจจัย มี ” ๔
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๖
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๙
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๔

323
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 324 (เล่ม 44)

ในวิคตปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
[๑๕๕๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
[๑๕๕๓] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
[๑๕๕๔] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔
อนุปาทินนทุกกุสลัตติกะ จบ
มหันตรทุกกุสลัตติกะ จบ
อุปาทานทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๕๕] กุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๕๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๕๕๗] อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นอุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

324
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 325 (เล่ม 44)

อกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม และอกุศลธรรม
ที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๕๕๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๕๕๙] อกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม
เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๖๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๕๖๑] อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๕๖๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙

325
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 326 (เล่ม 44)

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปาทานมูลกะ มีวาระ ๓ เป็นสหชาตาธิปติ
ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๙ ฯลฯ
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอาเสวนปัจจัย มีวาระ ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปาทานมูลกะ ที่เป็นอาหารปัจจัย มีวาระ ๓
ในอินทริยปัจจัย มีวาระ ๓
ในฌานปัจจัย มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย มี ” ๙
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๙
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๙
[๑๕๖๓] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๖๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
อุปาทานทุกกุสลัตติกะ จบ
อุปาทานิยทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๖๕] กุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย

326
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 327 (เล่ม 44)

[๑๕๖๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๒
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกกุศล
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๕๖๗] อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๖๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๕๖๙] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

327
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 328 (เล่ม 44)

[๑๕๗๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกอัพยากตะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
อุปาทานิยทุกกุสลัตติกะ จบ
อุปาทานสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๗๑] กุศลธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอุปาทาน-
วิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๗๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๕๗๓] อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทาน-
สัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตต-
ธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

328
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 329 (เล่ม 44)

[๑๕๗๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๖
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๖
[๑๕๗๕] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๖
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๕๗๖] อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็น
อุปาทานสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๕๗๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอุปาทานสัมปยุตตมูลกะ มีวาระ ๓
เป็นสหชาตาธิปติ
ในอุปาทานวิปปยุตตะ มีวาระ ๑
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๙
ในสมนันตรปัจจัย มี ” ๙
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๖
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๖
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๖
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙

329
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 330 (เล่ม 44)

ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๔
ในอาหารปัจจัย มี ” ๔
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๔
ในฌานปัจจัย มีวาระ ๔
ในมัคคปัจจัย มี ” ๔
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๖
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๖
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๙
ในวิคตปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๖
ปฏิจจวาร
[๑๕๗๘] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานวิปปยุตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น
อุปาทานวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๗๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
อุปาทานสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ
อุปาทานอุปาทานิยทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๘๐] กุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยกุสลธรรม
ที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

330
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 331 (เล่ม 44)

[๑๕๘๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๕๘๒] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทานิยธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นทั้งอุปาทานธรรมและอุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
อุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรมและอุปาทานิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้ง
อุปาทานธรรมและอุปาทานิยธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๕๘๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
บาลีนี้เหมือนกับอุปาทานทุกอกุศล
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๕๘๔] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอัพยากต-
ธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๘๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
อุปาทานอุปาทานิยทุกกุสลัตติกะ จบ

331