[๑๕๑๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
เหมือนกับจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกอัพยากต
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกกุสลัตติกะ จบ
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๑๓] กุศลธรรม ที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตต-
สังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตต-
สังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๑๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๕๑๕] อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่
เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

[๑๕๑๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๕๑๗] อัพยากตธรรม ที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรมอาศัยอัพยากต-
ธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๑๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๙
เหมือนกับจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกอัพยากต
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกกุสลัตติกะ จบ
อัชฌัตติกทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๑๙] กุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย

กุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่
เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และกุศลธรรมที่
เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๒๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
เหมือนกับจิตตทุกะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๕๒๑] อกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และอกุศลธรรม
ที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๒๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
เหมือนกับจิตตทุกะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร

ปฏิจจวาร
[๑๕๒๓] อัพยากตธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๕๒๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๕
ในปุเรชาตปัจจัย มีวาระ ๕
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๕๒๕] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๕๒๖] อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๕๒๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
อัชฌัตติกธรรมเป็นสหชาตาธิปติ ในเมื่อร่วมกับพาหิรธรรม ในบทท่ามกลางก็เป็น
สหชาตาธิปติ แม้ในวาระทั้ง ๓
ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๙
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๙
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๕
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
จะเป็นอารัมมณปุเรชาตก็ดี วัตถุปุเรชาตก็ดี
ในปัจฉาชาตปัจจัย มีวาระ ๙
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม โดย
กัมมปัจจัย มี ๓ นัย
ในวิปากปัจจัย มีวาระ ๙
ในอาหารปัจจัย มี ” ๙
ได้กวฬิงการาหาร ทั้ง ๓ วาระ

ในอินทริยปัจจัย มีวาระ ๙ รูป
ชีวิตินทรีย์ได้วาระ ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย มีวาระ ๕
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
อัชฌัตติกทุกกุสลัตติกะ จบ
อุปาทาทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๒๘] กุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๒๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๕๓๐] อกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๓๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

ปฏิจจวาร
[๑๕๓๒] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมอาศัยอัพยากต-
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรมและอัพยากต-
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๓๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓ ฯลฯ
ในอัญญมัญญปัจจัย มีวาระ ๕ ฯลฯ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๑
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๑
ในกัมมปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
[๑๕๓๔] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาร
ปัญหาวาร
[๑๕๓๕] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทา-
ธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๕๓๖] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทา-
ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม
โดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย
[๑๕๓๗] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทา-
ธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๓ นัย
ในบทแรกได้อธิปติปัจจัยทั้ง ๒ อย่าง ในอีก ๒ บท ได้แต่สหชาตาธิปติปัจจัย
[๑๕๓๘] ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๑
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๕
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๕
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๕
[๑๕๓๙] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทา-
ธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม
โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ นัย

[๑๕๔๐] ในปุเรชาตปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๓
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๑
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย มี ” ๓
ในอาหารปัจจัย มี ” ๖
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๗
ในฌานปัจจัย มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๑
ในวิปปยุตตปัจจัย มีวาระ ๔
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๙
อุปาทาทุกกุสลัตติกะ จบ
อุปาทินนทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๔๑] กุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๔๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
เหมือนกับสัปปัจจยทุกกุศล

ปฏิจจวาร
[๑๕๔๓] อกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๔๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๕๔๕] อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยอุปาทินนขันธ์ และมหาภูตรูป
[๑๕๔๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๑ ฯลฯ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๒
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๑
ในกัมมปัจจัย มี ” ๕
ในวิปากปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕