พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 302 (เล่ม 44)

[๑๔๗๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๙
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๕
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๔๗๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๖
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๔๘๐] อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสมุฏฐานธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
จิตตสมุฏฐานธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๔๘๑] อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสมุฏฐานธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
จิตตสมุฏฐานธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

302
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 303 (เล่ม 44)

[๑๔๘๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๙
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๙
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย มี ” ๙
ในอาหารปัจจัย มี ” ๙
ธรรมที่เป็นจิตตสมุฏฐานธรรมเป็นมูล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม
พึงเติมกวฬิงการาหาร ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นจิตตสมุฏฐานธรรม
ก็เติมกวฬิงการาหาร คือเติมกวฬิงการาหารในปัจจัยสงเคราะห์ [ฆฏนา] ท่ามกลาง
ในอินทริยปัจจัย มีวาระ ๙ เป็นชีวิตินทรีย์ ๑
ในฌานปัจจัย มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๕
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๙
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๙
ในวิคตปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
จิตตสมุฏฐานทุกกุสลัตติกะ จบ

303
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 304 (เล่ม 44)

จิตตสหภูทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๔๘๓] กุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม เกิด
ขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรมเกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรมอาศัยกุศลธรรม
ที่เป็นจิตตสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรมเกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม และกุศลธรรม
ที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๘๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๔๘๕] อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม เกิด
ขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรมเกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม และอกุศล-
ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

304
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 305 (เล่ม 44)

[๑๔๘๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๔๘๗] อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสหภูธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๘๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
บาลี ๓ อย่างที่มีเจตสิกทุกะเป็นมูลฉันใด บาลี ๓ อย่างแม้เหล่านี้พึงทำฉันนั้น
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
จิตตสหภูทุกกุสลัตติกะ จบ
จิตตานุปริวัตติทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๔๘๙] กุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติ-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย

305
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 306 (เล่ม 44)

กุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม และ
กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๙๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๔๙๑] อกุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตต-
ิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม และ
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๙๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๔๙๓] อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตานุปริวัตติธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิตตานุ-
ปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๙๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙

306
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 307 (เล่ม 44)

ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
เหมือนเจตสิกทุกะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
จิตตานุปริวัตติทุกกุสลัตติกะ จบ
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๔๙๕] กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตต-
สังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐาน
ธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๙๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
เหมือนกับเจตสิกทุกกุศลในมหันตรทุกะ วาระก็มีเท่ากัน
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร

307
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 308 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๔๙๗] อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตต-
สังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๙๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
เหมือนกับเจตสิกทุกอกุศล
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๔๙๙] อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็น
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานธรรม และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
[๑๕๐๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๕
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๕

308
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 309 (เล่ม 44)

ในกัมมปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๕๐๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๓ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๕๐๒] อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม
ที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๕๐๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๙ เป็นสหชาตาธิปติ
ในที่นี้มีปัญหา ๖ ข้อ
ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๙
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๓

309
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 310 (เล่ม 44)

ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๓
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย มี ” ๙
ในอาหารปัจจัย มี ” ๙
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๙
ในฌานปัจจัย มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย มีวาระ ๕
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๕๐๔] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
[๑๕๐๕] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
[๑๕๐๖] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัยมีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกกุสลัตติกะ จบ
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๕๐๗] กุศลธรรม ที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรมอาศัยกุศลธรรม ที่เป็น
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

310
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 311 (เล่ม 44)

กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-
สมุฏฐานสหภูธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๑๕๐๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๕๐๙] อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตต-
สังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตต-
สังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๕๑๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๕๑๑] อัพยากตธรรม ที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม อาศัยอัพยากตธรรม
ที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

311