[๑๔๑๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ จบ
ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๔๑๓] กุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น
ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นปรามาส
วิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๑๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกติกะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๔๑๕] อกุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในปัจจัยทั้งปวง มีวาระ ๑

ปฏิจจวาร
[๑๔๑๖] อัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม อาศัยอัพยากตธรรม
ที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น
ปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น
ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๑๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกติกะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ จบ
ปรามาสโคจฉกทุกกุสลัตติกะ จบ
สารัมมณทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๔๑๘] กุศลธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น ฉันใด
พึงให้พิสดารฉันนั้น

ปฏิจจวาร
[๑๔๑๙] อกุศลธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น
ฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
ปฏิจจวาร
[๑๔๒๐] อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๔๒๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๖
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๑
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๑ ฯลฯ
[๑๔๒๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มีวาระ ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๒
ปัญหาวาร
[๑๔๒๓] อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
สารัมมณธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๔๒๔] อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
สารัมมณธรรมโดยอารัมมณปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม
โดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย
[๑๔๒๕] อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
สารัมมณธรรม โดยอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสารัมมณธรรม
โดยอธิปติปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ
[๑๔๒๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๔
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๑ ฯลฯ
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๗
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๖

ในนิสสยปัจจัย มี ” ๗
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๒
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๑
ในปัจฉาชาตปัจจัย มีวาระ ๑
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๑
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย มี ” ๓ ฯลฯ
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๑
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
สารัมมณทุกกุสลัตติกะ จบ
จิตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๔๒๗] กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิต อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นจิต และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิต และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๒๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕

[๑๔๒๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีวาระ ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๔๓๐] กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต โดยเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นจิต โดยเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นจิต และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต
โดยเหตุปัจจัย
[๑๔๓๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
[๑๔๓๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
[๑๔๓๓] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
[๑๔๓๔] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ใน
กุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

ปฏิจจวาร
[๑๔๓๕] อกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิต อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นจิต และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิต และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๓๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
พึงกระทำให้เหมือนจิตตทุกกุศล แม้ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๔๓๗] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นจิต อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นจิต และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิต และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๓๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในวิปากปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕

[๑๔๓๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๔๔๐] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต โดย
เหตุปัจจัย มี ๓ นัย
พึงให้พิสดารเหมือนจิตตทุกกุศล
[๑๔๔๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในสหชาตปัจจัย มีวาระ ๕
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๓
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓

ในวิปากปัจจัย มี ” ๕
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๕
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๙
จิตตทุกกุสลัตติกะ จบ
เจตสิกทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๔๔๒] กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม
ที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และกุศลธรรม
ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๔๔๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
[๑๔๔๔] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๔๔๕] กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๔๔๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในเบื้องต้นมีวาระ ๓ เป็นสหชาตาธิปติ
ในท่ามกลาง ๓ มีวาระเฉพาะท่ามกลางเท่านั้นเป็นสหชาตาธิปติ
ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๙ ฯลฯ
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๕
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓
ในอาหารปัจจัย มี ” ๕
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๕
ในฌานปัจจัย มีวาระ ๓
ในมัคคปัจจัย มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๕
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๕
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๙