พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 262 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๓๐๖] อกุศลธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๓๐๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๖
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๖
[๑๓๐๘] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๖
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๖ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๖ ฯลฯ
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปัญหาวาร
[๑๓๐๙] อกุศลธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็น
คันถสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๓๑๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๙
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๖
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๔

262
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 263 (เล่ม 44)

ในมัคคปัจจัย มีวาระ ๔
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๖
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๖
ปฏิจจวาร
[๑๓๑๑] อัพยากตธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นคันถ-
วิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๑๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
คันถสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ
คันถคันถนิยทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๓๑๓] กุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น
คันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๑๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๓๑๕] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถนิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
ทั้งคันถธรรม และคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

263
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 264 (เล่ม 44)

อกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นคันถนิย-
ธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๑๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๓๑๗] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๓๑๘] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถนิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรม
ที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถนิยธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๓๑๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๓๒๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
[๑๓๒๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
[๑๓๒๒] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
ปฏิจจวาร
[๑๓๒๓] อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยอัพยากตธรรม
ที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

264
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 265 (เล่ม 44)

[๑๓๒๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
คันถคันถนิยทุกกุสลัตติกะ จบ
คันถคันถสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๓๒๕] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่
เป็นทั้งคันถธรรม และคันถสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๒๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๓๒๗] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๓๒๘] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่
อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถสัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๓๒๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙

265
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 266 (เล่ม 44)

[๑๓๓๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
[๑๓๓๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
[๑๓๓๒] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
คันถคันถสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ
คันถวิปปยุตตคันถนิยทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๓๓๓] กุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นคันถวิปป-
ยุตตคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตต-
อคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๓๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
สหชาตวารก็ดี ฯลฯ ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาร
ปฏิจจวาร
[๑๓๓๕] อกุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นคันถ-
วิปปยุตตคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๓๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

266
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 267 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๓๓๗] อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น
คันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นคันถ-
วิปปยุตตอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นคันถ-
วิปปยุตตคันถนิยธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๑๓๓๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในวิปากปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
สหชาตวารก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๓๓๙] อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม
ที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม โดยเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็น
คันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๓๔๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๗
[๑๓๔๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๗

267
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 268 (เล่ม 44)

[๑๓๔๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
[๑๓๔๓] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
คันถวิปปยุตตคันถนิยทุกกุสลัตติกะ จบ
คันถโคจฉกทุกกุสลัตติกะ จบ
โอฆโคจฉกะก็ดี โยคโคจฉกะก็ดี เหมือนอาสวโคจฉกทุกกุสลัตติกะ
นีวรณทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๓๔๔] กุศลธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๔๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๓๔๖] อกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๔๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙

268
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 269 (เล่ม 44)

[๑๓๔๘] อกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม เกิดขึ้น
ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานีวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานีวรณ์ อุทธัจจนีวรณ์
อกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่
เพราะเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานีวรณ์ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา สหรคตด้วยอุทธัจจะ
อกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม และอกุศลธรรม
ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานีวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานีวรณ์ และอุทธัจจานีวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์
ทั้งหลาย
[๑๓๔๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
ในสหชาตวารก็ดี ในสัมปยุตตวารก็ดี มีวาระ ๙ ทุกปัจจัย
ปัญหาวาร
[๑๓๕๐] อกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นนีวรณธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๓๕๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๓๕๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙

269
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 270 (เล่ม 44)

[๑๓๕๓] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
[๑๓๕๔] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
ปฏิจจวาร
[๑๓๕๕] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๕๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
นีวรณทุกกุสลัตติกะ จบ
นีวรณียทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๓๕๗] กุศลธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นอนีวรณียธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนีวรณียธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๑๓๕๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร

270
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 271 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๓๕๙] อกุศลธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๖๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๓๖๑] อัพยากตธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนีวรณียธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนีวรณียธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอนีวรณียธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๖๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในวิปากปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๕
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
นีวรณียทุกกุสลัตติกะ จบ

271