พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 252 (เล่ม 44)

สัญโญชนสัญโญชนิยทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๒๕๓] กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม แต่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัยกุศลธรรม
ที่เป็นสัญโญชนิยธรรม แต่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๒๕๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
[๑๒๕๕] อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนธรรม และสัญโญชนิยธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นสัญโญชนธรรม และสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๒๕๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๒๕๗] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนปฏิจจวาร

252
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 253 (เล่ม 44)

ปัญหาวาร
[๑๒๕๘] อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนธรรม และสัญโญชนิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศล-
ธรรมที่เป็นสัญโญชนธรรม และสัญโญชนิยธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๒๕๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๒๖๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
[๑๒๖๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
[๑๒๖๒] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
ปฏิจจวาร
[๑๒๖๓] อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม แต่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม แต่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๒๖๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
สัญโญชนสัญโญชนิยทุกกุสลัตติกะ จบ

253
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 254 (เล่ม 44)

สัญโญชนสัญโญชนสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๒๖๕] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งสัญโญชนธรรม และสัญโญชนสัมปยุตตธรรม อาศัย
อกุศลธรรมที่เป็นทั้งสัญโญชนธรรม และสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
[๑๒๖๖] อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัย
อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๒๖๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๒๖๘] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๒๖๙] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งสัญโญชนธรรม และสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เป็น
ปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นทั้งสัญโญชนธรรม และสัญโญชนสัมปยุตตโดยเหตุปัจจัย
[๑๒๗๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙

254
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 255 (เล่ม 44)

ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๒๗๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
[๑๒๗๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
[๑๒๗๓] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
สัญโญชนสัญโญชนสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ
สัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๒๗๔] กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น
สัญโญชนวิปปยุตตสัญโญช์นิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชน
วิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๒๗๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
ทุกะนี้เหมือนกับโลกิยะ โลกุตตรทุกะ ในจูฬันตรทุกะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาร

255
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 256 (เล่ม 44)

ปัญหาวาร
[๑๒๗๖] อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศล-
ธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
[๑๒๗๗] ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๑
ปฏิจจวาร
[๑๒๗๘] อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรม
ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็น
สัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็น
สัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม และอัพยากตธรรม ที่เป็น
สัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิย-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็น
สัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิย-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๒๗๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕
ในกัมมปัจจัย มีวาระ ๕
ในวิปากปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕

256
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 257 (เล่ม 44)

[๑๒๘๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๔
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๒๘๑] อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม เป็นปัจจัยแก่
อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๒๘๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๔
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๗
[๑๒๘๓] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๗
[๑๒๘๔] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
[๑๒๘๕] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย วาระ ๓

257
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 258 (เล่ม 44)

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
สัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยทุกกุสลัตติกะ จบ
สัญโญชนโคจฉกทุกกุสลัตติกะ จบ
คันถทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๒๘๖] กุศลธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๑๒๘๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๒๘๘] อกุศลธรรมที่เป็นคันถธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นคันถธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นคันถธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่เป็นคันถธรรม และอกุศลธรรม ที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นคันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๑๒๘๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙

258
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 259 (เล่ม 44)

[๑๒๙๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๒๙๑] อกุศลธรรมที่เป็นคันถธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นคันถธรรม โดย
เหตุปัจจัย
[๑๒๙๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๒๙๓] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
[๑๒๙๔] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
[๑๒๙๕] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

259
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 260 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๒๙๖] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๒๙๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
คันถทุกกุสสลัตติกะ จบ
คันถนิยทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๒๙๘] กุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรมเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๒๙๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
บาลีในที่นี้เหมือนกับบาลีแห่งโลกิยะ โลกุตตรทุกะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ปฏิจจวาร
[๑๓๐๐] อกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๐๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

260
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 261 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๓๐๒] อัพยากตธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อัพยากตธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๐๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
บาลีในที่นี้เหมือนกับบาลีแห่งโลกิยะ โลกุตตรทุกะ
สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
คันถนิยทุกกุสลัตติกะ จบ
คันถสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๓๐๔] กุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๓๐๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

261