พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 232 (เล่ม 44)

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
อกุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรมก็ดี อัพยากตธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรมก็ดี
พึงให้พิสดารเช่นเดียวกับกุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยกุศลธรรม
เกนจิวิญเญยยทุกกุสลัตติกะ จบ
จูฬันตรทุกกุสลัตติกะ จบ
อาสวทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๑๔๙] กุศลธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๕๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในกัมมปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๑๕๑] อกุศลธรรมที่เป็นอาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอาสวธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๕๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๑๕๓] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑

232
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 233 (เล่ม 44)

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
ปัญหาวาร
[๑๑๕๔] อกุศลธรรมที่เป็นอาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นอาสวธรรม โดย
เหตุปัจจัย
[๑๑๕๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในบทเป็นท่ามกลางสหชาตาธิปติ ย่อมได้องคธรรมที่เป็นอธิบดี ๓
ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๙ ฯลฯ
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓ ฯลฯ
ในมัคคปัจจัย มี ” ๙
ปฏิจจวาร
[๑๑๕๖] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๕๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัจจวารก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
อาสวทุกกุสลัตติกะ จบ

233
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 234 (เล่ม 44)

สาสวทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๑๕๘] กุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นอนาสวธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
[๑๑๕๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
[๑๑๖๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในสหชาตวารก็ดี ในสัมปยุตตวารก็ดี มีวาระ ๒ ทุกปัจจัย
ปัญหาวาร
[๑๑๖๑] กุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม
โดยเหตุปัจจัย
กุศลธรรมที่เป็นอนาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นอนาสวธรรม โดย
เหตุปัจจัย
[๑๑๖๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๒
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๒
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัสติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

234
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 235 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๑๖๓] อกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๖๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๑๖๕] อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนาสวธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนาสวธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนาสวธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอนาสวธรรม อาศัยอัพยากต-
ธรรมที่เป็นอนาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม และอัพยากต-
ธรรมที่เป็นอนาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๖๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕
ในวิปากปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
[๑๑๖๗] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๒
สหชาตวารก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย

235
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 236 (เล่ม 44)

ปัญหาวาร
[๑๑๖๘] อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม
โดยเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนาสวธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๑๖๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๗
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ใน
กุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
สาสวทุกกุสลัตติกะ จบ
อาสวสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๑๗๐] กุศลธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๗๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ตัดกุสลทุกะออก เหลือแต่อกุสลทุกะ จะเป็นอย่างไร ?
[๑๑๗๒] อกุศลธรรมที่เป็นอาสวสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็น
อาสวสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นอาสวสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

236
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 237 (เล่ม 44)

[๑๑๗๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๕
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
ในสหชาตวารก็ดี ในสัมปยุตตวารก็ดี มีวาระ ๕ ทุกปัจจัย
[๑๑๗๔] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๕
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๕ ฯลฯ
ปัญหาวาร
[๑๑๗๕] อกุศลธรรมที่เป็นอาสวสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นอาสว-
สัมปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นอาสวสัมปยุตต-
ธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๑๗๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๕
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
ปฏิจจวาร
[๑๑๗๗] อัพยากตธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอาสว-
วิปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

237
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 238 (เล่ม 44)

[๑๑๗๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
[๑๑๗๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในสัมปยุตตวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปัญหาวาร
[๑๑๘๐] อัพยากตธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
อาสววิปปยุตตธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๑๘๑] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
อาสวสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ จบ
อาสวสาสวทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๑๘๒] กุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น
สาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๘๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย

238
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 239 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๑๘๔] อกุศลธรรมที่เป็นอาสวะและสาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะ
และสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม
แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและ
สาสวธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
มี ๓ นัย
[๑๑๘๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๑๘๖] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสาสว-
ธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๘๗] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี
พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร

239
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 240 (เล่ม 44)

ปัญหาวาร
[๑๑๘๘] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม เป็นปัจจัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้ง
อาสวะและสาสวธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๑๘๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๑๙๐] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและสาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็น
ทั้งอาสวะและสาสวธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย
อุปนิสสยปัจจัย
[๑๑๙๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๙
[๑๑๙๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๗
[๑๑๙๓] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารใน
กุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
ปฏิจจวาร
[๑๑๙๔] อัพยากตธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่
เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๙๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
อาสวสาสวทุกกุสลัตติกะ จบ

240
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 241 (เล่ม 44)

อาสวอาสวสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๑๙๖] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและอาสวสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่เป็นทั้งอาสวธรรมและอาสวสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นอาสวสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
อาสวสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรม และอาสวสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
อาสวะและอาสวสัมปยุตตธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นอาสวสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๑๙๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๑๙๘] อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอาสวะและอาสวสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น
ทั้งอาสวะและอาสวสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย
[๑๑๙๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๙
ในสหชาตวารก็ดี ในสัมปยุตตวารก็ดี มีวาระ ๙ ทุกปัจจัย

241