พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 212 (เล่ม 44)

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๓
[๑๐๕๗] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
[๑๐๕๘] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี
พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๐๕๙] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
[๑๐๖๐] ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๔
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๔
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๔
ในสมนันตรปัจจัย มี ” ๔
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๗
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๖
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๗
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๔
ในปุเรชาตปัจจัย มี ” ๒
ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๒

212
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 213 (เล่ม 44)

ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๒
ในกัมมปัจจัย มี ” ๔
ในวิปากปัจจัย มี ” ๔
ในอาหารปัจจัย มี ” ๔
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๔
ในฌานปัจจัย มี ” ๔
ในมัคคปัจจัย มีวาระ ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๒
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๔
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๔
ในวิคตปัจจัย มี ” ๔
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๗
[๑๐๖๑] อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต-
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย
เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
[๑๐๖๒] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๗
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๗
[๑๐๖๓] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๔
[๑๐๖๔] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔
อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร
ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น
นเหตุสเหตุกทุกกุสลัตติกะ จบ
เหตุโคจฉกทุกติกะ จบ

213
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 214 (เล่ม 44)

สัปปัจจยทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๐๖๕] กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๐๖๖] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๑
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
[๑๐๖๗] กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น
ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย
[๑๐๖๘] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี ” ๑
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้
พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๐๖๙] กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม
โดยเหตุปัจจัย
[๑๐๗๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑

214
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 215 (เล่ม 44)

ปฏิจจวาร
[๑๐๗๑] อกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๐๗๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
แม้ในปัญหาวาร ก็มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๐๗๓] อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๐๗๔] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
[๑๐๗๕] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๑
ปัญหาวาร
[๑๐๗๖] อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
สัปปัจจยธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๐๗๗] อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
สัปปัจจยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม
โดยอารัมมณปัจจัย

215
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 216 (เล่ม 44)

[๑๐๗๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๒
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๑
อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม
โดยอุปนิสสยปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม
โดยอุปนิสสยปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ อารัมมณูปนิสสยะ
ในปุเรชาตปัจจัย มีวาระ ๑
ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๑
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
[๑๐๗๙] อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
สัปปัจจยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม
โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
[๑๐๘๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี ” ๑
[๑๐๘๑] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
[๑๐๘๒] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒
สัปปัจจยทุกกุสลัตติกะ จบ

216
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 217 (เล่ม 44)

สังขตทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๐๘๓] กุศลธรรมที่เป็นสังขตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสังขตธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย เหมือน สัปปัจจยทุกะ
สังขตทุกกุสลัตติกะ จบ
สนิทัสสนทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๐๘๔] กุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๐๘๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
แม้ในปัญหาวาร ก็มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๐๘๖] อกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
[๑๐๘๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
แม้ในปัญหาวาร ก็มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๐๘๘] อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็น
อนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

217
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 218 (เล่ม 44)

[๑๐๘๙] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
[๑๐๙๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๓
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๓
สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้
พิสดารเหมือนปฏิจจวาร
ปัญหาวาร
[๑๐๙๑] อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็น
อนิทัสสนธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
[๑๐๙๒] อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็น
อนิทัสสนธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม
โดยอารัมมณปัจจัย
[๑๐๙๓] อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็น
อนิทัสสนธรรม โดยอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ
อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม
และอัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม โดยอธิปติปัจจัย

218
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 219 (เล่ม 44)

มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย
[๑๐๙๔] ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๑
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๓
[๑๐๙๕] อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็น
อนิทัสสนธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ ปกตูปนิสสยะ
อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม
โดยอุปนิสสยปัจจัย
มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ ฯลฯ
[๑๐๙๖] ในปุเรชาตปัจจัย มีวาระ ๓
ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ” ๓
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๑
ในกัมมปัจจัย มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย มี ” ๓
ในปัจจัยทั้งปวง มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๑
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย มีวาระ ๕
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๑
สนิทัสสนทุกกุสลัตติกะ จบ
อัปปัจจยะก็ดี อสังขตะก็ดี สนิทัสสนะก็ดี ย่อมไม่ได้

219
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 220 (เล่ม 44)

สัปปฏิฆทุกกุสลัตติกะ
ปฏิจจวาร
[๑๐๙๗] กุศลธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๐๙๘] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ” ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
แม้ในปัญหาวาร ก็มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๐๙๙] อกุศลธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๐๐] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๑
แม้ในปัญหาวาร ก็มีวาระ ๑ ทุกปัจจัย
ปฏิจจวาร
[๑๑๐๑] อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัย
[๑๑๐๒] อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม
เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

220
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ - หน้าที่ 221 (เล่ม 44)

[๑๑๐๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๑
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๙
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๖
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๑
ในกัมมปัจจัย มี ” ๙
ในวิปากปัจจัย มี ” ๙
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๙
[๑๑๐๔] อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม-
เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
[๑๑๐๕] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในปัจจัยทั่วไป มี ” ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี ” ๙
ปัญหาวาร
[๑๑๐๖] อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็น
อัปปฏิฆธรรม โดยเหตุปัจจัย
[๑๑๐๗] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๒
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๓
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๑
ในสมนันตรปัจจัย มี ” ๑
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๙
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๖
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๙

221