พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 634 (เล่ม 40)

ที่เป็นนานาขณิก ได้แก่ เจตนาที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา เป็นปัจจัยแก่วิบากทั้งหลาย
แก่ขันธ์ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา โดยกัมมปัจจัย
[๑๑๘๕] ธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุตด้วย
อทุกขมสุขเวทนา โดยกัมมปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ นานาขณิก ได้แก่เจตนาที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ขันธ์
ทั้งหลาย ที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาซึ่งเป็นวิบาก โดยกัมมปัจจัย
[๑๑๘๖] ธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุต
ด้วยอทุกขมสุขเวทนา โดยกัมมปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต นานาขณิก
ที่เป็น สหชาต ได้แก่ เจตนาที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สัมปยุต
ขันธ์ โดยกัมมปัจจัย
ที่เป็น นานาขณิก ได้แก่ เจตนาที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ขันธ์
ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาซึ่งเป็นวิบาก โดยกัมมปัจจัย
[๑๑๘๗] ธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุต
ด้วยสุขเวทนา โดยกัมมปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ นานาขณิก ได้แก่เจตนาที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัย
แก่ขันธ์ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา ซึ่งเป็นวิปาก โดยกัมมปัจจัย
[๑๑๘๘] ธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุต
ด้วยทุกขเวทนา โดยกัมมปัจจัย
มีอย่างเดียว คือ นานาขณิก ได้แก่เจตนาที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัย
แก่ขันธ์ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา ซึ่งเป็นวิบากโดยกัมมปัจจัย
[๑๑๘๙] ธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุตด้วย
สุขเวทนา โดยวิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา ซึ่งเป็นวิบาก เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ โดย
วิปากปัจจัย ขันธ์ ๒ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๑ โดยวิปากปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๑ ที่
สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ โดยวิปากปัจจัย ขันธ์ ๒ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๑ ฯลฯ

634
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 635 (เล่ม 40)

[๑๑๙๐] ธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุตด้วย
ทุกขเวทนา โดยวิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา ซึ่งเป็นวิบาก เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ โดย
วิปากปัจจัย ฯลฯ
ธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุตด้วย
อทุกขมสุขเวทนา โดยวิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา ซึ่งเป็นวิปาก เป็นปัจจัยแก่ขันธ์
ทั้งหลาย ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
[๑๑๙๑] ธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุตด้วย
สุขเวทนา โดยอาหารปัจจัย ฯลฯ เป็นปัจจัยโดย อินทริยปัจจัย เป็นปัจจัยโดย ฌาน
ปัจจัย เป็นปัจจัย โดยมัคคปัจจัย เป็นปัจจัยโดย สัมปยุตตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย
อัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดย นัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดย วิคตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อวิคต
ปัจจัย
เหตุมูลกนัย
[๑๑๙๒] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ในอารัมมณปัจจัย มี ” ๙
ในอธิปติปัจจัย มี ” ๕
ในอนันตรปัจจัย มี ” ๗
ในสมนันตรปัจจัย มี ” ๗
ในสหชาตปัจจัย มี ” ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย มี ” ๓
ในนิสสยปัจจัย มี ” ๓
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ” ๙
ในอาเสวนปัจจัย มี ” ๓
ในกัมมปัจจัย มี ” ๘

635
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 636 (เล่ม 40)

ในวิปากปัจจัย มีวาระ ๓
ในอาหารปัจจัย มี ” ๓
ในอินทริยปัจจัย มี ” ๓
ในฌานปัจจัย มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย มี ” ๓
ในนัตถิปัจจัย มี ” ๗
ในวิคตปัจจัย มี ” ๗
ในอวิคตปัจจัย มี ” ๓
[๑๑๙๓] ในอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย ฯลฯ มีวาระ ๒
ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๒
ในอินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๒
ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๒
ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
[๑๑๙๔] ปัจจัย ๗ คือ เหตุ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๙ คือ เหตุ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก มัคค สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
ปัจจัย ๙ คือ เหตุ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย อินทริย มัคค สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ

636
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 637 (เล่ม 40)

ปัจจัย ๑๐ คือ เหตุ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก อินทริย มัคค สัมปยุตต
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
ปัจจัย ๑๐ คือ เหตุ อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย อินทริย มัคค สัมปยุตต
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
ปัจจัย ๑๑ คือ เหตุ อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก อินทริย มัคค
สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
อารัมมณมูลกนัย
[๑๑๙๕] ในอธิปติปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๔
ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๔
ปัจจัย ๓ คือ อารัมมณ อธิปติ อุปนิสสยปัจจัย มีวาระ ๔
อธิปติมูลกนัย
[๑๑๙๖] ในเหตุปัจจัย กับอธิปติปัจจัย มีวาระ ๒
ในอารัมมณปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๔
ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๔
ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๒
ในอาหารปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓

637
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 638 (เล่ม 40)

ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓
ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
[๑๑๙๗] ปัจจัย ๓ คือ อธิปติ อารัมมณ อุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ
ปัจจัย ๗ คือ อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๘ คือ อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
ปัจจัย ๙ คือ อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย อาหาร อินทริย สัมปยุตต
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๑๐ คือ อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก อาหาร อินทริย
สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
ปัจจัย ๙ คือ อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย อินทริย มัคค สัมปยุตต
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๑๐ คือ อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก อินทริย มัคค สัมปยุตต
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
[๑๑๙๘] ปัจจัย ๑๐ คือ อธิปติ เหตุ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย อินทริย
มัคค สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
ปัจจัย ๑๑ คือ อธิปติ เหตุ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก อินทริย มัคค
สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
อนันตรสมนันตรมูลกนัย
[๑๑๙๙] ในสมนันตรปัจจัย กับอนันตรปัจจัย มีวาระ ๗
ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗
ในอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๒

638
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 639 (เล่ม 40)

ในนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗
ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๗
[๑๒๐๐] ปัจจัย ๕ คือ อนันตร สมนันตร อุปนิสสย นัตถิ วิคตปัจจัย มี ๗ วาระ
ปัจจัย ๖ คือ อนันตร สมนันตร อุปนิสสย อาเสวน นัตถิ วิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๖ คือ อนันตร สมนันตร อุปนิสสย กัมม นัตถิ วิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
สมนันตรปัจจัย เหมือนกับอนันตรปัจจัย
สหชาต อัญญมัญญ นิสสยมูลกนัย
[๑๒๐๑] ในเหตุปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัย กับนิสสยปัจจัย
มีวาระ ๓
ในอธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓
ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอาหารปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในฌานปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
[๑๒๐๒] ปัจจัย ๖ คือ นิสสย สหชาต อัญญมัญญ สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๗ คือ นิสสย สหชาต อัญญมัญญ วิปาก สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ

639
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 640 (เล่ม 40)

อุปนิสสยมูลกนัย
[๑๒๐๓] ในอารัมมณปัจจัย กับอุปนิสสยปัจจัย มีวาระ ๔
ในอธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๔
ในอนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๗
ในสมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๗
ในอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๘
ในนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๗
ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๗
[๑๒๐๔] ปัจจัย ๓ คือ อุปนิสสย อารัมมณ อธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ
ปัจจัย ๕ คือ อุปนิสสย อนันตร สมนันตร นัตถิ วิคตปัจจัย มี ๗ วาระ
ปัจจัย ๖ คือ อุปนิสสย อนันตร สมนันตร อาเสวน นัตถิ วิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๒ คือ อุปนิสสย กัมมปัจจัย มี ๘ วาระ
ปัจจัย ๖ คือ อุปนิสสย อนันตร สมนันตร กัมม นัตถิ วิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนมูลกนัย
[๑๒๐๕] ในอนันตรปัจจัย กับอาเสวนปัจจัย มีวาระ ๓
ในสมนันตรปัจจัย กับอนันตรปัจจัย มีวาระ ๓
ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ปัจจัย ๖ คือ อาเสวน อนันตร สมนันตร อุปนิสสย นัตถิ วิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

640
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 641 (เล่ม 40)

กัมมมูลกนัย
[๑๒๐๖] ในอนันตรปัจจัย กับกัมมปัจจัย มีวาระ ๒
ในสมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๒
ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๘
ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอาหารปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๒
ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๒
ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
[๑๒๐๗] ปัจจัย ๒ คือ กัมม อุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ
ปัจจัย ๖ คือ กัมม อนันตร สมนันตร อุปนิสสย นัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๘ คือ กัมม สหชาต อัญญมัญญ นิสสย อาหาร สัมปยุตต อัตถิ อวิคต
ปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๙ คือ กัมม สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก อาหาร สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
วิปากมูลกนัย
[๑๒๐๘] ในเหตุปัจจัย กับวิปากปัจจัย มีวาระ ๒
ในอธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๒

641
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 642 (เล่ม 40)

ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓
ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ปัจจัย ๗ คือ วิปาก สหชาต อัญญมัญญ นิสสย สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ
อาหารมูลกนัย
[๑๒๐๙] ในอธิปติปัจจัย กับอาหารปัจจัย มีวาระ ๓
ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
[๑๒๑๐] ปัจจัย ๗ คือ อาหาร สหชาต อัญญมัญญ นิสสย สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๘ คือ อาหาร สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๘ คือ อาหาร สหชาต อัญญมัญญ นิสสย กัมม สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๙ คือ อาหาร สหชาต อัญญมัญญ นิสสย กัมม วิปาก สัมปยุตต
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

642
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 643 (เล่ม 40)

ปัจจัย ๘ คือ อาหาร สหชาต อัญญมัญญ นิสสย อินทริย สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๘ คือ อาหาร สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก อินทริย สัมปยุตต
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๙ คือ อาหาร อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย อินทริย สัมปยุตต
อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๑๐ คือ อาหาร อธิปติ สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก อินทริย
สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
อินทริยมูลกนัย
[๑๒๑๑] ในเหตุปัจจัย กับอินทริยปัจจัย มีวาระ ๒
ในอธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓
ในสหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอาหารปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในฌานปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ” ๓
[๑๒๑๒] ปัจจัย ๗ คือ อินทริย สหชาต อัญญมัญญ นิสสย สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจจัย ๘ คือ อินทริย สหชาต อัญญมัญญ นิสสย วิปาก สัมปยุตต อัตถิ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

643