พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 600 (เล่ม 38)

วิจิกิจฉานุสัย ในเวทนา ๒ ในกามธาตุ ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ละมานานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ในทุกขเวทนา ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
วิจิกิจฉานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ
เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้นหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละภวราคานุสัย ในทุกขเวทนา บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย
จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น
ก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ในเวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น ย่อมไม่
ละภวราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะไม่ละกามราคานุสัย
จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ ในอปริยา
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย
จากที่นั้น บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละภวราคานุสัย ในเวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย กามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย
จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ในทุกขเวทนา ในอปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น
บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละภวราคานุสัย
ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.

600
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 601 (เล่ม 38)

บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้นหรือ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคานุสัย ในทุกขเวทนา บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย
จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น
ก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละไม่ละกามราคานุสัย ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลาย
ที่เหลือเว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคา
นุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละอวิชชานุสัยในทุกขเวทนา บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย กามราคานุสัย และมานา
นุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ละปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัยในเวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้นย่อม
ไม่ละอวิชชานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะไม่ละกามราคานุสัย
จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัยในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ ในอปริยาปันน
ธรรมบุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จาก
ที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
[๑๔๑๗] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐา
นุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้นหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคา
นุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น?

601
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 602 (เล่ม 38)

บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละวิจิกิจฉานุสัยในทุกขเวทนา บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย
และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ละปฏิฆา
นุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ในเวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคล
นั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น
จะไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ในรูปธาตุ
ในอรูปธาตุ ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
ไม่ละวิจิกิจฉานุสัยในเวทนา ๒ ในกามธาตุ ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ละมานานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัยในทุกขเวทนา ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลาย
ที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉา
นุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย ในที่ทั้งปวง ฯลฯ.
[๑๔๑๘] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้นหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคา
นุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละภวราคานุสัยในเวทนา ๓ ในกามธาตุ ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ บุคคล
ที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ละทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ
ไม่ละภวราคานุสัยในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง

602
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 603 (เล่ม 38)

ด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละภวราคานุสัยในทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิ
มรรคนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉา
นุสัย แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัยในเวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้นย่อมไม่ละภวราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะไม่ละ
กามราคานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัยในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ
ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต
มรรค ไม่ละภวราคานุสัยในเวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
นั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จาก
ที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ละมานานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัยในทุกขเวทนา ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อม
ไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย
จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก และ
บุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย ในที่ทั้งปวง.
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจ
ฉานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้นหรือ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคานุสัยในทุกขเวทนา บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น
จะไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัยในอปริยาปันน-
ธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉา-
นุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง

603
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 604 (เล่ม 38)

ด้วยมรรค ๒ จำพวก และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐา
นุสัย และวิจิกิจฉานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคา
นุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละอวิชชานุสัยในเวทนา ๓ ในกามธาตุ ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ บุคคล
ที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ละทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ
ไม่ละอวิชชานุสัยในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละอวิชชานุสัยในทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค
นั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จาก
ที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้นก็หา
ไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัยในเวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น
จะไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัยในรูปธาตุ ใน
อรูปธาตุ ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆา
นุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละ
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย ในที่ทั้งปวง.
[๑๔๑๙] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น
หรือ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคานุสัยในทุกขเวทนา บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย

604
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 605 (เล่ม 38)

อรหัตมรรคนั้น จะไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละไม่ละกามราคานุสัย
ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้นย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้น
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละกามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย ภวราคานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย
ในที่ทั้งปวง.
หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย
จากที่นั้น?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละอวิชชานุสัยในเวทนา ๓ ในกามธาตุ ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ
บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และภวราคานุสัย
จากที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ละทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้น
นั่นแหละไม่ละอวิชชานุสัย ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละ
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละในทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย
และภวราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ละ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัยในเวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และ
ภวราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้นก็หาไม่ บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัย ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย
และภวราคานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค
๒ จำพวก และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ปชหนวาร จบ.

605
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 606 (เล่ม 38)

ปริญญาวาร
อนุโลม
[๑๔๒๐] บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ปฏิฆานุสัย
หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้ปฏิฆานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย?
ถูกแล้ว.
บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้มานานุสัยหรือ?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้มานานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย?
หามิได้.
บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ทิฏฐานุสัย ฯลฯ
วิจิกิจฉานุสัยหรือ?
หามิได้.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ภวราคานุสัย ฯลฯ
อวิชชานุสัยหรือ?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย?
หามิได้.
[๑๔๒๑] บุคคลใด กำหนดรู้ปฏิฆานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย?
กำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู้ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.

606
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 607 (เล่ม 38)

หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้มานานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ปฏิฆานุสัย?
หามิได้.
บุคคลใด กำหนดรู้ปฏิฆานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ทิฏฐานุสัย ฯลฯ
วิจิกิจฉานุสัยหรือ?
หามิได้.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ปฏิฆานุสัย?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
บุคคลใด กำหนดรู้ปฏิฆานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ภวราคานุสัย ฯลฯ
อวิชชานุสัยหรือ?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ปฏิฆานุสัย?
หามิได้.
[๑๔๒๒] บุคคลใด กำหนดรู้มานานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ทิฏฐานุสัย ฯลฯ
วิจิกิจฉานุสัยหรือ?
หามิได้.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้มานานุสัย?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
บุคคลใด กำหนดรู้มานานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ภวราคานุสัย ฯลฯ
อวิชชานุสัยหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้มานานุสัย?
ถูกแล้ว.
[๑๔๒๓] บุคคลใด กำหนดรู้ทิฏฐานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย
หรือ?
ถูกแล้ว.

607
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 608 (เล่ม 38)

หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ทิฏฐานุสัย?
ถูกแล้ว ฯลฯ.
[๑๔๒๔] บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ภวราคานุสัย
ฯลฯ อวิชชานุสัยหรือ?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย?
หามิได้.
[๑๔๒๕] บุคคลใด กำหนดรู้ภวราคานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้อวิชชานุสัย
หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ภวราคานุสัย?
ถูกแล้ว.
[๑๔๒๖] บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย บุคคลนั้น
ย่อมกำหนดรู้มานานุสัยหรือ?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้มานานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย?
หามิได้.
บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้
ทิฏฐานุสัย ฯลฯ วิจิกิจฉานุสัยหรือ?
หามิได้.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น กำหนดรู้กามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้
ภวราคานุสัย ฯลฯ อวิชชานุสัยหรือ?

608
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 609 (เล่ม 38)

กำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัย.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย?
หามิได้.
[๑๔๒๗] บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย บุคคลนั้น
ย่อมกำหนดรู้ทิฏฐานุสัย ฯลฯ วิจิกิจฉานุสัยหรือ?
ไม่มี.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น กำหนดรู้กามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย?
ย่อมกำหนดรู้กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น.
บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย บุคคลนั้น ย่อม
กำหนดรู้ภวราคานุสัย ฯลฯ อวิชชานุสัยหรือ?
ไม่มี.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย?
ย่อมกำหนดรู้มานานุสัย.
[๑๔๒๘] บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และ
ทิฏฐานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัยหรือ?
ไม่มี.
หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย?
ย่อมกำหนดรู้ทิฏฐานุสัย ย่อมกำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และ
กิเลสอันตั้งอยู่ในที่เดียวกันกับอนุสัยนั้น ฯลฯ.
[๑๔๒๙] บุคคลใด กำหนดรู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย และ
วิจิกิจฉานุสัย บุคคลนั้น ย่อมกำหนดรู้ภวราคานุสัย ฯลฯ อวิชชานุสัยหรือ?

609