[๒๖๗] เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใดในภูมิใด สัญญาขันธ์ของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักดับไปหรือ?
เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ แต่
สัญญาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักดับไปก็หาไม่ เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์
เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งมีขันธ์ ๔ มีขันธ์ ๕ นอกนี้ และสัญญาขันธ์ก็จักดับไป.
หรือว่า สัญญาขันธ์ของสัตว์ใดในภูมิใด จักดับไป เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์นั้นในภูมินั้น.
สัญญาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส จักดับไป แต่
เวทนาขันธ์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นใน
ภูมินั้น ซึ่งมีขันธ์ ๔ มีขันธ์ ๕ นอกนี้ จักดับไป และเวทนาขันธ์ก็เคยเกิดขึ้นแล้ว.
[๒๖๘] รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด เวทนาขันธ์ของสัตว์นั้น จักไม่ดับ
ไปหรือ?
ไม่มี.
หรือว่า เวทนาขันธ์ของสัตว์ใด จักไม่ดับไป รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น.
เคยเกิดขึ้นแล้ว.
[๒๖๙] เวทนาขันธ์ไม่เกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด สัญญาขันธ์ของสัตว์นั้น จักไม่ดับไป
หรือ?
ไม่มี.
หรือว่า สัญญาขันธ์ของสัตว์ใด จักไม่ดับไป เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์
นั้น.
เคยเกิดขึ้นแล้ว.
[๒๗๐] รูปขันธ์ไม่เกิดขึ้นแล้วในภูมิใด.
[๒๗๑] รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใดในภูมิใด เวทนาขันธ์ของสัตว์นั้นใน
ภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส ซึ่ง
เป็นอรูปสัตว์ แต่เวทนาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้น

แล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในชั้นสุทธาวาส ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ใน
อรูปภูมิ และเวทนาขันธ์ก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า เวทนาขันธ์ของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์นั้นในภูมินั้น.
เวทนาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็น
อสัญญสัตว์ จักไม่ดับไป แต่รูปขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่
เวทนาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในชั้นสุทธาวาส ซึ่งจะปรินิพพานอยู่
ในอรูปภูมิ จักไม่ดับไป และรูปขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว.
[๒๗๒] เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใดในภูมิใด สัญญาขันธ์ของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส
แต่สัญญาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในชั้นสุทธาวาส ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ และสัญญาขันธ์
ก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า สัญญาขันธ์ของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป เวทนาขันธ์ไม่เคยเกิดขึ้น
แล้วแก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
สัญญาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ จักไม่ดับไป แต่เวทนาขันธ์
เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สัญญาขันธ์ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะ
ปรินิพพานอยู่ในชั้นสุทธาวาส ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ จักไม่ดับไป และเวทนาขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้น
แล้ว.
อุปปาทนิโรธวาร จบ
ปวัตติวาร จบ
ปริญญาวาร
[๒๗๓] บุคคลใดย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ?
ถูกแล้ว.

หรือว่า บุคคลใดย่อมกำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์.
ถูกแล้ว.
บุคคลใดไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์.
ถูกแล้ว.
[๒๗๔] บุคคลใดเคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว บุคคลนั้นเคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว
หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดเคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว บุคคลนั้นเคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว.
ถูกแล้ว.
บุคคลใดไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว บุคคลนั้นไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว
หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว บุคคลนั้นไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์
แล้ว.
ถูกแล้ว.
[๒๗๕] บุคคลใดจักกำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นจักกำหนดรู้รูปขันธ์.
ถูกแล้ว.
บุคคลใดจักไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นจักไม่กำหนดรู้รูปขันธ์.
ถูกแล้ว.

[๒๗๖] บุคคลใดย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นเคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว
หรือ?
หามิได้.
หรือว่า บุคคลใดเคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์.
หามิได้.
บุคคลใดย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วหรือ?
พระอรหันต์ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ แต่ไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วก็หาไม่ บุคคล
ที่เหลือนอกนั้น ยกเว้นบุคคลที่พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูง และพระอรหันต์เสียแล้ว ย่อมไม่
กำหนดรู้รูปขันธ์ด้วย ไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วด้วย.
หรือว่า บุคคลใดไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้
รูปขันธ์.
บุคคลที่พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูง ไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว แต่ย่อมไม่
กำหนดรู้รูปขันธ์ก็หาไม่ บุคคลที่เหลือนอกนั้น ยกเว้นบุคคลที่พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูง
และพระอรหันต์เสียแล้ว ไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วด้วย ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ด้วย.
[๒๗๗] บุคคลใดย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ?
หามิได้.
หรือว่า บุคคลใดจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์.
หามิได้.
บุคคลใดย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ?
บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งมรรค บุคคลเหล่านั้นย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ แต่จักไม่
กำหนดรู้เวทนาขันธ์ก็หาไม่ พระอรหันต์และปุถุชนเหล่าใด จักไม่ได้เฉพาะซึ่งมรรค พระอรหันต์
และปุถุชนเหล่านั้น ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ด้วย จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วย.
หรือว่า บุคคลใดจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์.
บุคคลที่พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูง จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ แต่ย่อมไม่กำหนด
รู้รูปขันธ์ก็หาไม่ พระอรหันต์และปุถุชนเหล่าใด จักไม่ได้เฉพาะซึ่งมรรค พระอรหันต์และปุถุชน
เหล่านั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วย ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ด้วย.

[๒๗๘] บุคคลใดเคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว บุคคลนั้นจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ?
หามิได้.
หรือว่า บุคคลใดจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นเคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว.
หามิได้.
บุคคลใดไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว บุคคลนั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ.
บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งมรรค บุคคลเหล่านั้นไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว แต่จัก
ไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ก็หาไม่ บุคคลที่พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูง และปุถุชนเหล่าใด จักไม่ได้
เฉพาะซึ่งมรรค บุคคลที่พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูง และปุถุชนเหล่านั้น ไม่เคยกำหนดรู้
รูปขันธ์แล้วด้วย จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วย.
หรือว่า บุคคลใดจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว.
พระอรหันต์จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ แต่ไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้วก็หาไม่ บุคคลที่
พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและปุถุชนเหล่าใด จักไม่ได้เฉพาะซึ่งมรรค บุคคลที่พร้อมเพรียง
ด้วยมรรคเบื้องสูงและปุถุชนเหล่านั้น จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วย ไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์
แล้วด้วย.
ปริญญาวาร จบ.
ขันธยมก จบ.

อายตนยมก
ปัณณัตติวาร
[๒๗๙] อายตนะ ๑๒ คือ จักขายตนะ โสตายตนะ ฆานายตนะ ชิวหายตนะ
กายายตนะ รูปายตนะ สัททายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ มนายตนะ
ธัมมายตนะ.
อุทเทสวาร
[๒๘๐] จักขุคือจักขายตนะหรือ จักขายตนะคือจักขุหรือ.
โสตะคือโสตายตนะหรือ โสตายตนะคือโสตะหรือ.
ฆานะคือฆานายตนะหรือ ฆานายตนะคือฆานะหรือ.
ชิวหาคือชิวหายตนะหรือ ชิวหายตนะคือชิวหาหรือ.
กายคือกายายตนะหรือ กายายตนะคือกายหรือ
รูปคือรูปายตนะหรือ รูปายตนะคือรูปหรือ.
สัททะคือสัททายตนะหรือ สัททายตนะคือสัททะหรือ.
คันธะคือคันธายตนะหรือ คันธายตนะคือคันธะหรือ.
รสะคือรสายตนะหรือ รสายตนะคือรสะหรือ.
โผฏฐัพพะคือโผฏฐัพพายตนะหรือ โผฏฐัพพายตนะคือโผฏฐัพพะหรือ.
มโนคือมนายตนะหรือ มนายตนะคือมโนหรือ.
ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ธัมมายตนะคือธัมมะหรือ.
[๒๘๑] ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ไม่ใช่จักขายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.

ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ไม่ใช่โสตายตนะไม่ใช่โสตะหรือ.
ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ไม่ใช่ฆานายตนะไม่ใช่ฆานะหรือ.
ไม่ใช่ชิวหาไม่ใช่ชิวหายตนะหรือ ไม่ใช่ชิวหายตนะไม่ใช่ชิวหาหรือ.
ไม่ใช่กายไม่ใช่กายายตนะหรือ ไม่ใช่กายายตนะไม่ใช่กายหรือ.
ไม่ใช่รูปไม่ใช่รูปาตนะหรือ ไม่ใช่รูปายตนะไม่ใช่รูปหรือ.
ไม่ใช่สัททะไม่ใช่สัททายตนะหรือ ไม่ใช่สัททายตนะไม่ใช่สัททะหรือ.
ไม่ใช่คันธะไม่ใช่คันธายตนะหรือ ไม่ใช่คันธายตนะไม่ใช่คันธะหรือ.
ไม่ใช่รสะไม่ใช่รสายตนะหรือ ไม่ใช่รสายตนะไม่ใช่รสะหรือ.
ไม่ใช่โผฏฐัพพะไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะหรือ ไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะ
ไม่ใช่โผฏฐัพพะหรือ.
ไม่ใช่มโนไม่ใช่มนายตนะหรือ ไม่ใช่มนายตนะไม่ใช่มโนหรือ.
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ไม่ใช่ธัมมายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ.
[๒๘๒] จักขุคือจักขายตนะหรือ อายตนะคือโสตายตนะหรือ.
จักขุคือจักขายตนะหรือ อายตนะคือฆานายตนะหรือ.
จักขุคือจักขายตนะหรือ อายตนะคือชิวหายตนะหรือ ฯลฯ
อายตนะคือธัมมายตนะหรือ
โสตะคือโสตายตนะหรือ อายตนะคือจักขายตนะหรือ.
โสตะคือโสตายตนะหรือ อายตนะคือฆานายตนะหรือ ฯลฯ
อายตนะคือธัมมายตนะหรือ.
ฆานะคือฆานายตนะหรือ
อายตนะคือธัมมายตนะหรือ
ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ อายตนะคือจักขายตนะหรือ.
ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ อายตนะคือโสตายตนะหรือ
อายตนะคือมนายตนะหรือ (พึงผูกจักรนัย)

[๒๘๓] ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ.
ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ.
ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ชิวหายตนะหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ.
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ.
ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ฯลฯ
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ.
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มนายตนะหรือ. (พึงผูกจักรนัย)
[๒๘๔] จักขุคืออายตนะหรือ อายตนะคือจักขุหรือ.
โสตะคืออายตนะหรือ อายตนะคือโสตะหรือ.
ฆานะคืออายตนะหรือ อายตนะคือฆานะหรือ.
ชิวหาคืออายตนะหรือ อายตนะคือชิวหาหรือ.
กายคืออายตนะหรือ อายตนะคือกายหรือ.
รูปคืออายตนะหรือ อายตนะคือรูปหรือ.
สัททะคืออายตนะหรือ อายตนะคือสัททะหรือ.
คันธะคืออายตนะหรือ อายตนะคือคันธะหรือ.
รสะคืออายตนะหรือ อายตนะคือรสะหรือ.
โผฏฐัพพะคืออายตนะหรือ อายตนะคือโผฏฐัพพะหรือ.
มโนคืออายตนะหรือ อายตนะคือมโนหรือ.
ธัมมะคืออายตนะหรือ อายตนะคือธัมมะหรือ.

[๒๘๕] ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ.
ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานะหรือ.
ไม่ใช่ชิวหาไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ชิวหาหรือ.
ไม่ใช่กายไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่กายหรือ.
ไม่ใช่รูปไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่รูปหรือ.
ไม่ใช่สัททะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่สัททะหรือ.
ไม่ใช่คันธะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่คันธะหรือ.
ไม่ใช่รสะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่รสะหรือ.
ไม่ใช่โผฏฐัพพะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โผฏฐัพพะหรือ.
ไม่ใช่มโนไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มโนหรือ.
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ.
[๒๘๖] จักขุคืออายตนะหรือ อายตนะคือโสตะหรือ.
จักขุคืออายตนะหรือ อายตนะคือธัมมะหรือ.
โสตะคืออายตนะหรือ อายตนะคือจักขุหรือ.
โสตะคืออายตนะหรือ อายตนะคือธัมมะหรือ.
ฆานะคืออายตนะหรือ อายตนะคือจักขุหรือ.
อายตนะคือธัมมะหรือ.
ธัมมะคืออายตนะหรือ อายตนะคือจักขุหรือ.
ธัมมะคืออายตนะหรือ อายตนะคือโสตะหรือ.
อายตนะคือมโนหรือ (พึงผูกจักรนัย)
[๒๘๗] ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ.
ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ.
ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ.

ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ.
ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ ฯลฯ
ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มโนหรือ (พึงผูกจักรนัย).
อุทเทสวาร จบ.
นิทเทสวาร
ปทโสธนวาร
[๒๘๘] จักขุคือจักขายตนะหรือ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ เรียกว่าจักขุ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ จักขายตนะเป็นจักขุด้วย
เป็นจักขายตนะด้วย.
จักขายตนะคือจักขุหรือ?
ถูกแล้ว.
โสตะคือโสตายตนะหรือ?
ทิพพโสตะ ตัณหาโสตะ เรียกว่าโสตะ แต่ไม่ใช่โสตายตนะ โสตายตนะเป็นโสตะ
ด้วย เป็นโสตายตนะด้วย.
โสตายตนะคือโสตะหรือ?
ถูกแล้ว.
ฆานะคือฆานายตนะหรือ?
ถูกแล้ว.
ฆานายตนะคือฆานะหรือ?
ถูกแล้ว.