ฉฏฺฐสิกฺขาปเท ฯ ปฏิยาโลกนฺติ สุริยาโลกสฺส ปฏิมุขํ
ปจฺฉิมทิสนฺติ อตฺโถ ฯ กมฺมิกาติ สุงฺกฏฺฐาเน กมฺมิกา ฯ ราชานํ
วา เถยฺยํ คจฺฉนฺตีติ ราชานํ วา เถเนตฺวา วญฺเจตฺวา
รญฺโญ สนฺตกํ กิญฺจิ คเหตฺวา อิทานิ น ตสฺส ทสฺสามาติ
คจฺฉนฺติ ฯ วิสงฺเกเตนาติ กาลวิสงฺเกเตน ทิวสวิสงฺเกเตน จ
คจฺฉโต อนาปตฺติ ฯ มคฺควิสงฺเกเตน ปน อฏวีวิสงฺเกเตน วา
อาปตฺติเยว ฯ เสสเมตฺถ ภิกฺขุนีวคฺเค วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมว ฯ
เถยฺยสตฺถสมุฏฺฐานํ กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ
กิริยา สญฺญาวิโมกฺขํ สจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ
ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
เถยฺยสตฺถสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ ฯ

สตฺตมสิกฺขาปเท ฯ ปธูเปนฺโต นิสีทีติ ปชฺฌายนฺโต
อตฺตานํเยว ปริภาสนฺโต นิสีทติ ฯ นายฺโย โส ภิกฺขุ มํ
นิปฺปาเทสีติ อยฺโย อยํ ภิกฺขุ มํ น นิกฺขาเมสิ น มํ
คเหตฺวา อคมาสีติ อตฺโถ ฯ เสสเมตฺถ ภิกฺขุนิยา สทฺธึ
สํวิธานสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหิ ฯ
สํวิธานสิกฺขาปทํ สตฺตมํ ฯ

อฏฺฐมสิกฺขาปเท ฯ คทฺเธ พาธยึสูติ คทฺธพาธโน ฯ
คทฺธพาธิโน ปุพฺพปุริสา อสฺสาติ คนฺธพาธิปุพฺโพ (๑) ฯ ตสฺส คทฺธ-
พาธิปุพฺพสฺส คิชฺฌฆาฏกกุลปฺปสูตสฺสาติ อตฺโถ ฯ สคฺคโมกฺขานํ
อนฺตรายํ กโรนฺตีติ อนฺตรายิกา ฯ เต กมฺมกิเลสวิปากอุปวาท-
อาณาวีติกฺกมวเสน ปญฺจวิธา ฯ ตตฺถ ปญฺจานนฺตริกธมฺมา
กมฺมนฺตรายิกา นาม ฯ ตถา ภิกฺขุนีทูสกกมฺมํ ฯ ตํ ปน
โมกฺขสฺเสว อนฺตรายํ กโรติ น สคฺคสฺส ฯ นิยตมิจฺฉาทิฏฺฐิธมฺมา
กิเลสนฺตรายิกา นาม ฯ ปณฺฑกติรจฺฉานคตอุภโตพฺยญฺชนกานํ
# ๑. คทฺเธ คิชฺเฌ พาธติ วิชฺฌตีติ คทฺธพาธี คทฺธพาธิภูตปุพฺโพ คทฺธพาธิปุพฺโพติ
# อมฺหากํ มติ อญฺญติตฺถิยปุพฺโพติ สาธกํ โย หิ ปุพฺเพ อตฺตนา อญฺญติตฺถิโย
# อโหสิ โส อธิปฺเปโต น อญฺญติตฺถิยานํ อนุปุริโส ฯ
ปฏิสนฺธิธมฺมา วิปากนฺตรายิกา นาม ฯ อริยูปวาทา อุปวา-
ทนฺตรายิกา นาม ฯ เต ปน ยาว อริเย น ขมาเปนฺติ
ตาวเทว น ตโต ปรํ ฯ สญฺจิจฺจ อาปนฺนา อาปตฺติโย
อาณาวีติกฺกมนฺตรายิกา นาม ฯ ตาปิ ยาว ภิกฺขุภาวํ วา
ปฏิชานาติ น วุฏฺฐาติ วา น เทเสติ วา ตาวเทว น
ตโต ปรํ ฯ ตตฺรายํ ภิกฺขุ พหุสฺสุโต ธมฺมกถิโก เสสนฺตรายิเก
ชานาติ วินเย ปน อโกวิทตฺตา ปณฺณตฺตีวีติกฺกมนฺตรายิเก
น ชานาติ ฯ ตสฺมา รโหคโตเอวํจินฺเตสิอิเม อาคาริกา
ปญฺจกามคุเณ ปริภุญฺชนฺตา โสตาปนฺนาปิ สกทาคามิโนปิ
อนาคามิโนปิ โหนฺติ ภิกฺขูปิ มนาปิกานิ จกฺขุวิญฺเญยฺยานิ
รูปานิ ปสฺสนฺติ ฯเปฯ กายวิญฺเญยฺเย โผฏฺฐพฺเพ ผุสนฺติ
มุทุกานิปิ อตฺถรณปาปุรณาทีนิ ปริภุญฺชนฺติ เอตํ สพฺพํ
วฏฺฏติ กสฺมา อิตฺถีรูปา ฯเปฯ อิตฺถีโผฏฺฐพฺพา เอวํ น
วฏฺฏนฺติ เอเตปิ วฏฺฏนฺตีติ ฯ เอวํ รเสน รสํ สํสนฺทิตฺวา
สจฺฉนฺทราคปริโภคญฺจ นิจฺฉนฺทราคปริโภคญฺจ เอกํ กตฺวา
ถูลวาเกหิ สทฺธึ อติสุขุมสุตฺตํ ฆเฏนฺโต วิย สาสเปน
สทฺธึ สิเนรุํ อุปสํหรนฺโต วิย ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปาเทตฺวา
กึ ภควตา มหาสมุทฺทํ พนฺธนฺเตน วิย มหตา อุสฺสาเหน
ปฐมปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ นตฺถิ เอตฺถ โทโสติ สพฺพญฺญุ-
ตญฺญาเญน สทฺธึ ปฏิวิรุชฺฌนฺโต ภพฺพปุคฺคลานํ อาสํ
ฉินฺทนฺโต ชินสฺส อาณาจกฺเก ปหารมทาสิ ฯ เตนาห ตถาหํ
ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามีติอาทึ ฯ อฏฺฐิกงฺกลูปมาติ-
อาทิมฺหิ อฏฺฐิกงฺกลูปมา อปฺปสฺสาทฏฺเฐน ฯ มํสเปสูปมา พหุ-
สาธารณฏฺเฐน ฯ ติณุกฺกูปมา อนุทหนฏฺเฐน ฯ องฺคารกาสูปมา
มหาภิตาปนฏฺเฐน ฯ สุปินกูปมา อิตฺตรปจฺจุปฏฺฐานฏฺเฐน ฯ
ยาจิตกูปมา ตาวกาลิกฏฺเฐน ฯ รุกฺขผลูปมา สพฺพงฺคปจฺจงฺค-
ปลิภญฺชนฏฺเฐน ฯ อสิสูนูปมา อธิกุฏฺฏนฏฺเฐน ฯ สตฺติสูลูปมา
วินิวิชฺฌนฏฺเฐน ฯ สปฺปสิรูปมา สาสงฺกสปฏิภยฏฺเฐนาติ ฯ
อยเมตฺถ สงฺเขโป ฯ วิตฺถาโร ปน ปปญฺจสูทนิยํ มชฺฌิมฏฺฐกถายํ
คเหตพฺโพ ฯ เอวํ พฺยา โขติ เอวํ วิย โข ฯ เสสเมตฺถ
ปุพฺเพ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมว ฯ สมนุภาสนสมุฏฺฐานํ
กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ อกิริยา สญฺญาวิโมกฺขํ สจิตฺตกํ
โลกวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ อกุสลจิตฺตํ ทุกฺขเวทนนฺติ ฯ
อริฏฺฐสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ ฯ

นวมสิกฺขาปเท ฯ อกฏานุธมฺเมนาติ อนุธมฺโม วุจฺจติ
อาปตฺติยา อทสฺสเน วา อปฏิกมฺเม วา ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา
อปฏินิสฺสคฺเค วา ธมฺเมน วินเยน สตฺถุสาสเนน อุกฺขิตฺตกสฺส
อนุโลมวตฺตํ ทิสฺวา กตา โอสารณา ฯ โส โอสารณสงฺขาโต
อนุธมฺโม ยสฺส น กโต อยํ อกฏานุธมฺโม นาม ฯ ตาทิเสน
สทฺธินฺติ อตฺโถ ฯ ฯ เตเนวสฺส ปทภาชเน อกฏานุธมฺโม
นาม อุกฺขิตฺโต อโนสาริโตติ วุตฺตํ ฯ เทติ วา ปฏิคฺคณฺหาติ
วาติ เอกปฺปโยเคน พหูปิ ททโต วา คณฺหโต วา เอกํ
ปาจิตฺติยํ ฯ วิจฺฉินฺทิตฺวา เทนฺตสฺส จ คณฺหนฺตสฺส จ ปโยค-
คณนาย ปาจิตฺติยานิ ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว ฯ ติสมุฏฺฐานํ
กิริยา สญฺญาวิโมกฺขํ สจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ
วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
อุกฺขิตฺตสํโภคสิกฺขาปทํ นวมํ ฯ

ทสมสิกฺขาปเท ฯ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนนฺติ อริฏฺฐสฺส วิย
เอตสฺสาปิ อโยนิโส อุมฺมชฺชนฺตสฺส อุปฺปนฺนํ ทิฏฺฐิคตํ ฯ นาเสตูติ
เอตฺถ ติวิธา นาสนา สํวาสนาสนา ลิงฺคนาสนา ทณฺฑ-
กมฺมนาสนาติ ฯ ตตฺถ อาปตฺติยา อทสฺสนาทีสุ อุกฺเขปนา
สํวาสนาสนา นาม ฯ ทูสโก นาเสตพฺโพ เมตฺติยํ ภิกฺขุนึ
นาเสถาติ อยํ ลิงฺคนาสนา นาม ฯ อชฺชตคฺเค เต อาวุโส
สมณุทฺเทส น เจว โส ภควา สตฺถา อปทิสิตพฺโพติ
อยํ ทณฺฑกมฺมนาสนา นาม ฯ อยํ อิธ อธิปฺเปตา ฯ
เตนาห เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว นาเสตพฺโพ ฯเปฯ จร ปิเร
วินสฺสาติ ฯ ตตฺถ จราติ คจฺฉ ฯ ปิเรติ ปร อมามก ฯ
วินสฺสาติ นสฺส ยตฺถ น เต ปสฺสาม ตตฺถ คจฺฉาติ ฯ
อุปลาเปยฺยาติ สงฺคณฺเหยฺย ฯ อุปฏฺฐาเปยฺยาติ เตน อตฺตโน
อุปฏฺฐานํ การาเปยฺย ฯ เสสํ อริฏฺฐสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว
เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ ฯ
กณฺฐกสิกฺขาปทํ (๑)ทสมํ ฯ

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน สปฺปาณกวคฺโค สตฺตโม ฯ
สหธมฺมิกวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท ฯ เอตสฺมึ สิกฺขาปเทติ
เอตสฺมึ สิกฺขาปเท ยํ วุตฺตํ ตํ น ตาว สิกฺขิสฺสามิ ฯ
อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ ปน วาจาย วาจาย อาปตฺติ
วทิตพฺพา ฯ สิกฺขมาเนน ภิกฺขเว ภิกฺขุนาติ โอวาทํ สิรสา
สมฺปฏิจฺฉิตฺวา สิกฺขิตุกาเมเนว หุตฺวา อาชานิตพฺพญฺเจว
ปุจฺฉิตพฺพญฺจ อุปปริกฺขิตพฺพญฺจ ฯ เสสเมตฺถ ทุพฺพจสิกฺขาปเท
วุตฺตนเยเนว ปทตฺถโต เวทิตพฺพํ ฯ วินิจฺฉยโต อุตฺตานเมว ฯ
ติสมุฏฺฐานํ กิริยา สญฺญาวิโมกฺขํ สจิตฺตกํ โลกวชฺชํ กายกมฺมํ
วจีกมฺมํ อกุสลจิตฺตํ ทุกฺขเวทนนฺติ ฯ
สหธมฺมิกสิกฺขาปทํ ปฐมํ ฯ

ทุติยสิกฺขาปเท ฯ วินยกถํ กเถตีติ วินยกถา นาม
กปฺปิยากปฺปิยอาปตฺตานาปตฺติสํวราสํวรปฺปหานปฏิสํยุตฺตกถา ตํ
กเถติ ฯ วินยสฺส วณฺณํ ภาสตีติ วินยสฺส วณฺโณ นาม
ปญฺจนฺนํปิ สตฺตนฺนํปิ อาปตฺติกฺขนฺธานํ วเสน มาติกํ
นิกฺขิปิตฺวา ปทภาชเนน วณฺณนา ตํ ภาสติ ฯ วินยปริยตฺติยา
วณฺณํ ภาสตีติ วินยํ ปริยาปุณนฺตานํ วินยปริยตฺติมูลกํ
# ๑. กณฺฑก อิติปิ ฯ
วณฺณํ คุณํ อานิสํสํ ภาสติ ฯ วินยธโร หิ วินยปริยตฺติมูลเก
ปญฺจานิสํเส ฉ อานิสํเส สตฺตานิสํเส อฏฺฐานิสํเส
นวานิสํเส ทสานิสํเส เอกาทสานิสํเส ลภติ เต สพฺเพ
ภาสตีติ อตฺโถ ฯ
กตเม ปญฺจานิสํเส ลภติ ฯ อตฺตโน สีลกฺขนฺธคุตฺติ-
อาทิเก ฯ วุตฺตํ เหตํ ปญฺจิเม ภิกฺขเว อานิสํสา วินยธเร
ปุคฺคเล อตฺตโน สีลกฺขนฺโธ สุคุตฺโต โหติ สุรกฺขิโต
กุกฺกุจฺจปฺปกตานํ ปฏิสฺสรณํ โหติ วิสารโท สงฺฆมชฺเฌ โวหรติ
ปจฺจตฺถิเก สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคณฺหาติ สทฺธมฺมฏฺฐิติยา
ปฏิปนฺโน โหตีติ (๑) ฯ

กถมสฺส อตฺตโน สีลกฺขนฺโธ สุคุตฺโต โหติ
สุรกฺขิโต ฯ อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปชฺชนฺโต ฉหากาเรหิ
อาปชฺชติ อลชฺชิตา อญฺญาณตา กุกฺกุจฺจปฺปกตตา อกปฺปิเย
กปฺปิยสญฺญิตา กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญิตา สติสมฺโมสาติ ฯ กถํ
อลชฺชิตาย อาปชฺชติ ฯ อกปฺปิยภาวํ ชานนฺโตเยว มทฺทิตฺวา
วีติกฺกมํ กโรติ ฯ วุตฺตํปิ เจตํ
สญฺจิจฺจ อาปตฺตึ อาปชฺชติ
อาปตฺตึ ปริคูหติ
อคติคมนญฺจ คจฺฉติ
อีทิโส วุจฺจติ อลชฺชิปุคฺคโลติ (๒)
# ๑. วิ. ปริ. ๘/๑๑๖๘/๔๕๓ ฯ ๒. วิ. ปริ. ๘/๑๐๗๐/ ๓๙๓ ฯ
กถํ อญฺญาณตาย อาปชฺชติ ฯ อญฺญาณิปุคฺคโล หิ มนฺโท
โมมุโห กตฺตพฺพากตฺตพฺพํ อชานนฺโต อกตฺตพฺพํ กโรติ กตฺตพฺพํ
วิราเธติ เอวํ อญฺญาณตาย อาปชฺชติ ฯ กถํ กุกฺกุจฺจปฺปกตตาย
อาปชฺชติ ฯ กปฺปิยากปฺปิยํ นิสฺสาย กุกฺกุจฺเจ อุปฺปนฺเน วินยธรํ
ปุจฺฉิตฺวา กปฺปิยํ เจ กตฺตพฺพํ สิยา อกปฺปิยํ เจ น กตฺตพฺพํ
สิยา อยํ ปน วฏฺฏตีติ มทฺทิตฺวา วีติกฺกมติเยว เอวํ
กุกฺกุจฺจปฺปกตตาย อาปชฺชติ ฯ กถํ อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตาย
อาปชฺชติ ฯ อจฺฉมํสํ สูกรมํสนฺติ ขาทติ ทีปิมํสํ มิคมํสนฺติ
ขาทติ อกปฺปิยโภชนํ กปฺปิยโภชนนฺติ ภุญฺชติ วิกาเล
กาลสญฺญาย ภุญฺชติ อกปฺปิยปานกํ กปฺปิยปานกนฺติ ปิวติ
เอวํ อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตาย อาปชฺชติ ฯ กถํ กปฺปิเย
อกปฺปิยสญฺญิตาย อาปชฺชติ ฯ สูกรมํสํ อจฺฉมํสนฺติ ขาทติ
มิคมํสํ ทีปิมํสนฺติ ขาทติ กปฺปิยโภชนํ อกปฺปิยโภชนนฺติ
ภุญฺชติ กาเล วิกาลสญฺญาย ภุญฺชติ กปฺปิยปานกํ อกปฺปิย-
ปานกนฺติ ปิวติ เอวํ กปฺปิเยอกปฺปิยสญฺญิตาย อาปชฺชติ ฯ
กถํ สติสมฺโมสาย อาปชฺชติ ฯ สหเสยฺยาติจีวรวิปฺปวาสเภสชฺช-
จีวรกาลาติกฺกมนปจฺจยา อาปตฺตึ จ สติสมฺโมสาย อาปชฺชติ ฯ
เอวมิเธกจฺโจ ภิกฺขุ อิเมหิ ฉหิ อากาเรหิ อาปตฺตึ อาปชฺชติ ฯ

วินยธโร ปน อิเมหิ ฉหิ อากาเรหิ อาปตฺตึ น อาปชฺชติ ฯ
กถํ อลชฺชิตาย นาปชฺชติ ฯ โส หิ ปสฺสถ โภ อยํ
กปฺปิยากปฺปิยํ ชานนฺโตเยว ปณฺณตฺติวีติกฺกมํ กโรตีติ อิมํ
ปรูปวาทํ รกฺขนฺโตปิ นาปชฺชติ เอวํ อลชฺชิตาย นาปชฺชติ ฯ
สหสา อาปนฺนํปิ เทสนาคามินึ เทเสตฺวา วุฏฺฐานคามินิยา
วุฏฺฐหิตฺวา สุทฺธนฺเต ปติฏฺฐาติ ฯ ตโต ปฏฺฐาย
สญฺจิจฺจ อาปตฺตึ นาปชฺชติ
อาปตฺตึ น ปริคูหติ
อคติคมนญฺจ น คจฺฉติ
อีทิโส วุจฺจติ ลชฺชิปุคฺคโลติ (๑)
อิมสฺมึ ลชฺชิภาเว ปติฏฺฐิโตว โหติ ฯ กถํ อญฺญาณตาย
นาปชฺชติ ฯ โส หิ กปฺปิยากปฺปิยํ ชานาติ ตสฺมา กปฺปิยํเยว
กโรติ อกปฺปิยํ น กโรติ เอวํ อญฺญาณตาย นาปชฺชติ ฯ
กถํ กุกฺกุจฺจปฺปกตตาย นาปชฺชติ ฯ โส หิ กปฺปิยากปฺปิยํ
นิสฺสาย กุกฺกุจฺเจ อุปฺปนฺเน วตฺถุํ โอโลเกตฺวา มาติกํ ปทภาชนํ
อนฺตราปตฺตึ อนาปตฺตึ โอโลเกตฺวา กปฺปิยํ เจ กโรติ อกปฺปิยํ
เจ น กโรติ เอวํ กุกฺกุจฺจปฺปกตตาย นาปชฺชติ ฯ กถํ อกปฺปิเย
กปฺปิยสญฺญิตาทีหิ นาปชฺชติ ฯ โส หิ กปฺปิยากปฺปิยํ ชานาติ
ตสฺมา อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญี น โหติ กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญี
น โหติ สุปติฏฺฐิตา จสฺส สติ โหติ อธิฏฺฐาตพฺพํ อธิฏฺเฐติ
วิกปฺเปตพฺพํ วิกปฺเปติ ฯ อิติ อิเมหิ ฉหิ อากาเรหิ อาปตฺตึ
นาปชฺชติ ฯ อนาปชฺชนฺโต อขณฺฑสีโล โหติ ปริสุทฺธสีโล ฯ
เอวมสฺส อตฺตโน สีลกฺขนฺโธ สุคุตฺโต โหติ สุรกฺขิโต ฯ กถํ
กุกฺกุจฺจปฺปกตานํ ปฏิสฺสรณํ โหตีติ ฯ ติโรรฏฺเฐสุ ติโรชนปเทสุ
จ อุปฺปนฺนกุกฺกุจฺจา ภิกฺขู อมุกสฺมึ กิร วิหาเร วินยธโร
วสตีติ ทูรโตปิ ตสฺส สนฺติกํ อาคนฺตฺวา กุกฺกุจฺจํ ปุจฺฉนฺติ ฯ
โส เตหิ กตสฺส กมฺมสฺส วตฺถุํ โอโลเกตฺวา อาปตฺตานา-
ปตฺติครุกลหุกาทิเภทํ สลฺลกฺเขตฺวา เทสนาคามินึ เทสาเปตฺวา
วุฏฺฐานคามินิยา วุฏฺฐาเปตฺวา สุทฺธนฺเต ปติฏฺฐาเปติ เอวํ
กุกฺกุจฺจปฺปกตานํ ปฏิสฺสรณํ โหติ ฯ วิสารโท สงฺฆมชฺเฌ
โวหรตีติ อวินยธรสฺส หิ สงฺฆมชฺเฌ กเถนฺตสฺส ภยํ สารชฺชํ
โอกฺกมติ วินยธรสฺส ตํ น โหติ ฯ กสฺมา ฯ เอวํ กเถนฺตสฺส
โทโส โหติ เอวํ น โทโสติ ญตฺวา กถนโต ฯ ปจฺจตฺถิเก
สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคณฺหาตีติ เอตฺถ ทฺวิธา ปจฺจตฺถิกา
นาม อตฺตปจฺจตฺถิกา จ สาสนปจฺจตฺถิกา จ ฯ ตตฺถ เมตฺติย-
ภุมฺมชกา จ ภิกฺขู วฑฺโฒ จ ลิจฺฉวิ อมูลเกน อนฺติมวตฺถุนา
โจเทสุํอิเม อตฺตปจฺจตฺถิกา นาม ฯ เย วาปน อญฺเญปิ
ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา สพฺเพ เต อตฺตปจฺจตฺถิกา นาม ฯ
วิปรีตทสฺสนา ปน อริฏฺฐภิกฺขุกณฺฐกสามเณรเวสาลิวชฺชิปุตฺตกา
ปรูปหารอญฺญาณกงฺข- ปรวิตรณาทิวาทา มหาสงฺฆิกาทโย จ
อพุทฺธสาสนํ พุทฺธสาสนนฺติ วตฺวา กตปคฺคหา สาสน-
ปจฺจตฺถิกา นาม ฯ เต สพฺเพปิ สหธมฺเมน สหการเณน
วจเนน ยถาตํ อสทฺธมฺมํ ปติฏฺฐาเปตุํ น สกฺโกนฺติ เอวํ
สุนิคฺคหิตํ กตฺวา นิคฺคณฺหาติ ฯ

สทฺธมฺมฏฺฐิติยา ปฏิปนฺโน
โหตีติ เอตฺถ ปน ติวิโธ สทฺธมฺโม ปริยตฺติปฏิปตฺติอธิคม-
วเสน ฯ ตตฺถ เตปิฏกํ พุทฺธวจนํ ปริยตฺติสทฺธมฺโม นาม ฯ
เตรส ธุตงฺคคุณา จุทฺทส ขนฺธกวตฺตานิ เทฺวอสีติ มหาวตฺตานีติ
อยํ ปฏิปตฺติสทฺธมฺโม นาม ฯ จตฺตาโร มคฺคา จตฺตาริ ผลานิ
จ อยํ อธิคมสทฺธมฺโม นาม ฯ ตตฺถ เกจิ เถรา โย
โว อานนฺท มยา ธมฺโม จ วินโย จ เทสิโต ปญฺญตฺโต
โส โว มมจฺจเยน สตฺถาติ อิมินา สุตฺเตน สาสนสฺส ปริยตฺติ
มูลนฺติ วทนฺติ ฯ เกจิ เถรา อิเม จ สุภทฺท ภิกฺขู สมฺมา-
วิหเรยฺยยอสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสาติ อิมินา สุตฺเตน
สาสนสฺส ปฏิปตฺติ มูลนฺติ วตฺวา ยาว ปญฺจ ภิกฺขู สมฺมา-
ปฏิปนฺนา สํวิชฺชนฺติ ตาว สาสนํ ฐิตํ โหตีติ อาหํสุ ฯ
อิตเร ปน เถรา ปริยตฺติยา อนฺตรหิตาย สุปฏิปนฺนสฺสาปิ
ธมฺมาภิสมโย นตฺถีติ วตฺวา อาหํสุ สเจปิ ปญฺจ ภิกฺขู
จตฺตาริ ปาราชิกานิ รกฺขณกา โหนฺติ เต สทฺเธ กุลปุตฺเต
ปพฺพาเชตฺวา ปจฺจนฺติเม ชนปเท อุปสมฺปาเทตฺวา ทสวคฺคํ
คณํ ปูเรตฺวา มชฺฌิเม ชนปเทปิ อุปสมฺปทํ กริสฺสนฺติ
เอเตนูปาเยน วีสติวคฺคํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปูเรตฺวา อตฺตโนปิ อพฺภาน-
กมฺมํ กตฺวา สาสนํ วุฑฺฒึ วิรุฬฺหึ เวปุลฺลํ คมยิสฺสนฺติ (๑) ฯ
เอวมยํ วินยธโร ติวิธสฺสาปิ สทฺธมฺมสฺส จิรฏฺฐิติยา ปฏิปนฺโน
โหตีติ ฯ เอวมยํ วินยธโร อิเม ตาว ปญฺจานิสํเส ลภตีติ
เวทิตพฺโพ ฯ กตเม ฉ อานิสํเส ลภตีติ ฯ ตสฺสาเธยฺโย
อุโปสโถ ปวารณา สงฺฆกมฺมํ ปพฺพชฺชา อุปสมฺปทา นิสฺสยํ
เทติ สามเณรํ อุปฏฺฐาเปติ ฯ เย หิ อิเม จาตุทฺทสิโก
ปณฺณรสิโก สามคฺคีอุโปสโถ สงฺเฆ อุโปสโถ คเณ อุโปสโถ
ปุคฺคเล อุโปสโถ สุตฺตุทฺเทโส อุโปสโถ ปาริสุทฺธิอุโปสโถ
อธิฏฺฐานูโปสโถติ นว อุโปสถา สพฺเพ เต วินยธรายตฺตา ฯ
ยาปิ จ อิมา จาตุทฺทสิกา ปณฺณรสิกา สามคฺคีปวารณา
สงฺเฆ ปวารณา คเณ ปวารณา ปุคฺคเล ปวารณา เตวาจิกา
เทฺววาจิกา สมานวสฺสิกา ปวารณาติ นว ปวารณาโย ตาปิ
วินยธรายตฺตา เอวํ ตสฺส สนฺตกตฺตา โส ตาสํ สามิ ฯ
ยานิปิ อิมานิ อปโลกนกมฺมํ ญตฺติกมฺมํ ญตฺติทุติยกมฺมํ ญตฺติ-
จตุตฺถกมฺมนฺติ จตฺตาริ สงฺฆกมฺมานิ ยาปิ จายํ อุปชฺฌาเยน
หุตฺวา กุลปุตฺตานํ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ กาตพฺพา
อยํปิ วินยธรายตฺตาว ฯ น หิ อญฺโญ ทฺวิปิฏกธโรปิ เอตํ
กาตุํ ลภติ ฯ โสเอว นิสฺสยํ เทติ สามเณรํ อุปฏฺฐาเปติ ฯ
อญฺโญ เนว นิสฺสยํ ทาตุํ ลภติ น สามเณรํ อุปฏฺฐาเปตุํ ฯ
สามเณรูปฏฺฐานํ ปจฺจาสึสนฺโต ปน วินยธรสฺส สนฺติเก
อุปชฺฌํ คาหาเปตฺวา วตฺตปฏิปตฺตึ สาทิตุํ ลภติ ฯ เอตฺถ จ
นิสฺสยทานญฺเจว สามเณรูปฏฺฐาปนญฺจ เอกมงฺคํ ฯ อิติ อิเมสุ
ฉสุ อานิสํเสสุ เอเกน สทฺธึ ปุริมานิ ปญฺจ ฉ โหนฺติ ฯ
ทฺวีหิ สทฺธึ สตฺต ตีหิ สทฺธึ อฏฺฐ จตูหิ สทฺธึ นว ปญฺจหิ
สทฺธึ ทส สพฺเพหิเปเตหิ สทฺธึ เอกาทสาติ เอวํ วินยธโร
ปุคฺคโล ปญฺจ ฉ สตฺต อฏฺฐ นว ทส เอกาทส จ อานิสํเส
ลภตีติ เวทิตพฺโพ ฯ