คณโภชเนติ คณสฺส โภชเน ฯ อิธ จ คโณ นาม
จตฺตาโร ภิกฺขู อาทึ กตฺวา ตทุตฺตรึ ภิกฺขู อธิปฺเปตา ฯ
เตเนว สพฺพนฺติมํ ปริจฺเฉทํ ทสฺเสนฺโต อาห ยตฺถ จตฺตาโร
ภิกฺขู ฯเปฯ เอตํ คณโภชนํ นามาติ ฯ ตํ ปเนตํ คณโภชนํ
ทฺวีหากาเรหิ ปสวติ นิมนฺตนโต วา วิญฺญตฺติโต วา ฯ กถํ
นิมนฺตนโต ปสวติ ฯ จตฺตาโร ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา ตุมฺเห
ภนฺเต โอทเนน นิมนฺเตมิ โอทนํ เม คณฺหาถ อากงฺขถ
โอโลเกถ อธิวาเสถ ปฏิมาเนถาติ เอวํ เยนเกนจิ เววจเนน
วา ภาสนฺตเรน วา ปญฺจนฺนํ โภชนานํ นามํ คเหตฺวา
นิมนฺเตติ ฯ เอวํ เอกโต นิมนฺติตา ปริจฺฉินฺนกาลวเสน
อชฺชตนาย วา สฺวาตนาย วา เอกโต คจฺฉนฺติ เอกโต
คณฺหนฺติ เอกโต ภุญฺชนฺติ คณโภชนํ โหติ สพฺเพสํ
อาปตฺติ ฯ เอกโต นิมนฺติตา เอกโต วา นานโต วา คจฺฉนฺติ
เอกโต คณฺหนฺติ นานโต ภุญฺชนฺติ อาปตฺติเยว ฯ ปฏิคฺคหณเมว
หิ เอตฺถ ปมาณํ ฯ เอกโต นิมนฺติตา เอกโต วา นานโต วา
คจฺฉนฺติ นานโต คณฺหนฺติ เอกโต วา นานโต วา ภุญฺชนฺติ
อนาปตฺติ ฯ จตฺตาริ ปริเวณานิ วา วิหาเร วา คนฺตฺวา
นานโต นิมนฺติตา เอกฏฺฐาเน ฐิเตสุเยว วา เอโก ปุตฺเตน
เอโก ปิตราติ เอวมฺปิ นานโต นิมนฺติตา เอกโต วา นานโต วา
คจฺฉนฺตุ เอกโต วา นานโต วา ภุญฺชนฺตุ สเจ เอกโต
คณฺหนฺติ คณโภชนํ โหติ สพฺเพสํ อาปตฺติ ฯ เอวํ ตาว
นิมนฺตนโต ปสวติ ฯ กถํ วิญฺญตฺติโต ปสวติ ฯ จตฺตาโร ภิกฺขู
เอกโต ฐิตา วา นิสินฺนา วา อุปาสกํ ทิสฺวา อมฺหากํ
จตุนฺนํปิ ภตฺตํ เทหีติ วา วิญฺญาเปยฺยย ปาเฏกฺกํ วา ปสฺสิตฺวา
มยฺหํ เทหิ มยฺหํ เทหีติ เอวํ เอกโต วา นานโต วา
วิญฺญาเปตฺวา เอกโต วา คจฺฉนฺตุ นานโต วา ภตฺตํ
คเหตฺวาปิ เอกโต วา ภุญฺชนฺตุ นานโต วา สเจ เอกโต
คณฺหนฺติ คณโภชนํ โหติ สพฺเพสํ อาปตฺติ ฯ เอวํ วิญฺญตฺติโต
ปสวติ ฯ

ปาทาปิ ผาลิตาติ ยถา มหาจมฺมสฺส ปรโต มํสํ ทิสฺสติ
เอวํ ผาลิตา วาลิกาย วา สกฺขราย วา ปหตมตฺตา ทุกฺขํ
อุปฺปาเทนฺติ น สกฺกา โหติ อนฺโตคาเม ปิณฺฑาย จริตุํ ฯ
ตาทิเส เคลญฺเญ คิลานสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ น เลสกปฺปิยํ
กาตพฺพํ ฯ จีวเร กริยมาเนติ ยทา สาฏกํ จ สุตฺตํ จ
ลภิตฺวา จีวรํ กโรนฺติ ตทา ฯ วิสุํ หิ จีวรการสมโย นาม
นตฺถิ ฯ ตสฺมา โย ตตฺถ จีวเร กตฺตพฺพํ ยงฺกิญฺจิ กมฺมํ
กโรติ มหาปจฺจริยํ หิ อนฺตมโส สูจิเวธนโกติปิ วุตฺตํ เตน
จีวรการสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ กุรุนฺทิยํ ปน วิตฺถาเรเนว วุตฺตํ
โย จีวรํ วิจาเรติ ฉินฺทติ โมฆสุตฺตํ ฐเปติ อาคนฺตุกปฏํ
ฐเปติ ปจฺจาคตํ สิพฺเพติ อาคนฺตุกปฏํ พนฺธติ อนุวาตํ ฉินฺทติ
ฆฏฺเฏติ อาโรเปติ ตตฺถ ปจฺจาคตํ สิพฺพติ สุตฺตํ กโรติ วเลติ
ปิปฺผลิกํ นิเสติ ปริวฏฺฏนํ กโรติ สพฺโพปิ จีวรํ กโรติเยวาติ
วุจฺจติ โย ปน สมีเป นิสินฺโน ชาตกํ วา ธมฺมปทํ วา
กเถติ อยํ น จีวรการโก เอตํ ฐเปตฺวา เสสานํ คณโภชเน
อนาปตฺตีติ ฯ อฑฺฒโยชนนฺติ เอตฺตกํปิ อทฺธานํ คนฺตุกาเมน ฯ
โย ปน ทูรํ คนฺตุกาโม ตตฺถ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ ฯ คจฺฉนฺเตนาติ
อทฺธานํ คจฺฉนฺเตน อฑฺฒโยชนพฺภนฺตเร คาวุเตปิ ภุญฺชิตุํ
วฏฺฏติ ฯ คเตน ภุญฺชิตพฺพนฺติ คเตน เอกทิวสํ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ
นาวาภิรุหเณปิ เอเสว นโย ฯ อยํ ปน วิเสโส ฯ อภิรุฬฺเหน
อิจฺฉิตฏฺฐานํ คนฺตฺวาปิ ยาว น โอโรหติ ตาว ภุญฺชิตพฺพนฺติ
มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ จตุตฺเถ อาคเตติ อยํ อนฺติมปริจฺเฉโท ฯ
จตุตฺเถปิ อาคเต ยตฺถ น ยาเปนฺติ โส มหาสมโย ฯ ยตฺถ
ปน สตํ วา สหสฺสํ วา สนฺนิปตนฺติ ตตฺถ วตฺตพฺพเมว
นตฺถิ ฯ ตสฺมา ตาทิเส กาเล มหาสมโยติ อธิฏฺฐหิตฺวา
ภุญฺชิตพฺพํ ฯ โย โกจิ ปริพฺพาชกสมาปนฺโนติ สหธมฺมิเกสุ วา
ติตฺถิเยสุ วา อญฺญตโร ฯ เอเตสํ หิ เยนเกนจิ กเต ภตฺเต
สมณภตฺตสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ อนาปตฺติ สมเยติ สตฺตสุ สมเยสุ
อญฺญตรสฺมึ อนาปตฺติ ฯ เทฺว ตโย เอกโตติ เยปิ อกปฺปิยนิมนฺตนํ
สาทิยิตฺวา เทฺว วา ตโย วา เอกโต คเหตฺวา ภุญฺชนฺติ
เตสํปิ อนาปตฺติ ฯ

ตตฺถ อนิมนฺติตจตุตฺถํ ปิณฺฑปาติกจตุตฺถํ อนุปสมฺปนฺน-
จตุตฺถํ ปตฺตจตุตฺถํ คิลานจตุตฺถนฺติ ปญฺจนฺนํ จตุกฺกานํ วเสน
วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ กถํ ฯ อิเธกจฺโจ จตฺตาโร ภิกฺขู ภตฺตํ
คณฺหาถาติ นิมนฺเตติ ฯ เตสุ ตโย คตา เอโก น คโต ฯ
อุปาสโก เอโก ภนฺเต เถโร กุหินฺติ ปุจฺฉติ ฯ นาคโต
อุปาสกาติ ฯ โส อญฺญํ ตํขณปฺปตฺตํ กญฺจิ เอหิ ภนฺเตติ
สมฺปเวเสตฺวา จตุนฺนํ ภตฺตํ เทติ ฯ สพฺเพสํปิ อนาปตฺติ ฯ
กสฺมา ฯ คณปูรกสฺส อนิมนฺติตตฺตา ฯ ตโยเอว น ตตฺถ
นิมนฺติตา คณฺหึสุ เตหิ คโณ น ปูรติ คณปูรโก จ
อนิมนฺติโต เตน คโณ ภิชฺชตีติ อิทํ อนิมนฺติตจตุตฺถํ ฯ
ปิณฺฑปาติกจตุตฺเถ ฯ นมนฺตนกาเลปิ เอโก ปิณฺฑปาติโก โหติ
โส นาธิวาเสติ ฯ คมนเวลาย ปน เอหิ ภนฺเตติ วุตฺเต
อนธิวาสิตตฺตา อนาคจฺฉนฺตํปิ เอถ ภิกฺขํ ลจฺฉถาติ คเหตฺวา
คจฺฉนฺติ ฯ โส ตํ คณํ ภินฺทติ ฯ ตสฺมา สพฺเพสํ อนาปตฺติ ฯ
อนุปสมฺปนฺนจตุตฺเถ ฯ สามเณเรน สทฺธึ นิมนฺติตา โหนฺติ ฯ
โสปิ คณํ ภินฺทติ ฯ ปตฺตจตุตฺเถ ฯ เอโก สยํ อคนฺตฺวา ปตฺตํ
เปเสสิ ฯ เอวํปิ คโณ ภิชฺชติ ฯ ตสฺมา สพฺเพสํ อนาปตฺติ ฯ
คิลานจตุตฺเถ ฯ คิลาเนน สทฺธึ นิมนฺติตา โหนฺติ ฯ ตตฺถ
คิลานสฺเสว อนาปตฺติ อิตเรสํ ปน คณปูรโก โหติ ฯ น
หิ คิลาเนน คโณ ภิชฺชติ ฯ ตสฺมา เตสํ อาปตฺติเยว ฯ
มหาปจฺจริยํ ปน อวิเสเสน วุตฺตํ สมยลทฺธโก สยเมว มุจฺจติ
เสสานํ คณปูรกตฺตา อาปตฺติกโร โหตีติ ฯ ตสฺมา จีวรทาน-
สมยลทฺธกาทีนํปิ วเสน จตุกฺกานิ เวทิตพฺพานิ ฯ สเจ ปน
อธิวาเสตฺวา คเตสุปิ จตูสุ ชเนสุ เอโก ปณฺฑิโต ภิกฺขุ
อหํ ตุมฺหากํ คณํ ภินฺทิสฺสามิ นิมนฺตนํ สาทิยถาติ วตฺวา
ยาคุขชฺชกาวสาเน ภตฺตตฺถาย ปตฺตํ คณฺหนฺตานํ อทตฺวา อิเม
ตาว ภิกฺขู โภเชตฺวา วิสฺสชฺเชถ อหํ ปจฺฉา อนุโมทนํ กตฺวา
คมิสฺสามีติ นิสินฺโน เตสุ ภุตฺวา คเตสุ เทถ ภนฺเต
ปตฺตนฺติ อุปาสเกน ปตฺตํ คเหตฺวา ภตฺเต ทินฺเน ภุตฺวา
อนุโมทนํ กตฺวา คจฺฉติ สพฺเพสํ อนาปตฺติ ฯ ปญฺจนฺนํ หิ
โภชนานํเยว วเสน คณโภชเน วิสํเกตํ นตฺถิ ฯ โอทเนน
นิมนฺติตา กุมฺมาสํ คณฺหนฺตาปิ อาปตฺตึ อาปชฺชนฺติ ฯ ตานิ
จ เตหิ เอกโต น คหิตานิ ฯ ยาคุอาทีหิ ปน วิสํเกตํ
โหติ ฯ ตานิ เตหิ เอกโต คหิตานีติ ฯ เอวํ เอโก ปณฺฑิโต
อญฺเญสํปิ อนาปตฺตึ กโรติ ฯ

ตสฺมา สเจ โกจิ สงฺฆภตฺตํ
กตฺตุกาเมน นิมนฺตนตฺถาย เปสิโต วิหารํ อาคมฺม ภนฺเต เสฺว
อมฺหากํ ฆเร ภิกฺขํ คณฺหาถาติ อวตฺวา ภตฺตํ คณฺหาถาติ
วา สงฺฆภตฺตํ คณฺหาถาติ วา สงฺโฆ ภตฺตํ คณฺหาตูติ
วา วทติ ภตฺตุทฺเทสเกน ปณฺฑิเตน ภวิตพฺพํ ฯ นิมนฺตนิกา
คณโภชนโต ปิณฺฑปาติกา ธุตงฺคเภทโต โมเจตพฺพา ฯ กถํ ฯ
เอวํ ตาว วตฺตพฺพํ เสฺว น สกฺกา อุปาสกาติ ฯ ปุนทิวเส
ภนฺเตติ ฯ ปุนทิวเส น สกฺกาติ ฯ เอวํ ยาวอฑฺฒมาสํปิ
หริตฺวา ปุน วตฺตพฺโพ ตฺวํ กึ อวจาติ ฯ สเจ ปุนปิ
สงฺฆภตฺตํ คณฺหาถาติ วทติ ตโต อิมํ ตาว อุปาสก ปุปฺผํ
กปฺปิยํ กโรหิ อิมํ ติณนฺติ เอวํ วิกฺเขปํ กตฺวา ปุน กึ
กถยิตฺถาติ ปุจฺฉิตพฺโพ ฯ สเจ ปุนปิ ตเถว วทติ อาวุโส
ตฺวํ ปิณฺฑปาติเก วา มหาเถเร วา น ลจฺฉสิ สามเณเร
ลจฺฉสีติ วตฺตพฺโพ ฯ นนุ ภนฺเต อสุกสฺมึ จ อสุกสฺมึ จ
คาเม ภทนฺเต โภเชสุํ อหํ กสฺมา น ลภามีติ จ วุตฺเต
เต นิมนฺเตตุํชานนฺติ ตฺวํ น ชานาสีติ ฯ เต กถํ
นิมนฺเตสุํ ภนฺเตติ ฯ เต เอวมาหํสุ อมฺหากํ ภนฺเต ภิกฺขํ
คณฺหาถาติ ฯ สเจ โสปิ ตเถว วทติ วฏฺฏติ ฯ อถ ปุนปิ
ภตฺตํ คณฺหาถาติ วทติ น ทานิ ตฺวํ อาวุโส พหู ภิกฺขู
ลจฺฉสิ ตโยเอว ลจฺฉสีติ วตฺตพฺโพ ฯ นนุ ภนฺเต อสุกสฺมึ
จ อสุกสฺมึ จ คาเม สกลํ ภิกฺขุสงฺฆํ โภเชสุํ อหํ กสฺมา
น ลภามีติ ฯ ตฺวํ นิมนฺเตตุํ น ชานาสีติ ฯ เต กถํ นิมนฺเตสุํ
ภนฺเตติ ฯ เต เอวมาหํสุ อมฺหากํ ภนฺเต ภิกฺขํ คณฺหาถาติ ฯ
สเจ โสปิ ตเถว วทติ วฏฺฏติ ฯ อถ ปุนปิ ภตฺตเมวาติ
วทติ ฯ ตโต วตฺตพฺโพ คจฺฉ ตฺวํ นตฺถิ อมฺหากํ ตว
ภตฺเตนตฺโถ นิพทฺธโคจโร เอส อมฺหากํ มยเมตฺถ ปิณฺฑาย
จริสฺสามาติ ฯ ตํ จรถ ภนฺเตติ วตฺวา อาคตํ ปุจฺฉนฺติ
กึ โภ ลทฺธา ภิกฺขูติ ฯ กึ เอเตน พหุ เอตฺถ วตฺตพฺพํ
เถรา เสฺว ปิณฺฑาย จริสฺสามาติ อาหํสุ มา ทานิ ตุมฺเห
ปมชฺชิตฺถาติ ฯ ทุติยทิวเส เจติยวตฺตํ กตฺวา ฐิตา ภิกฺขู
สงฺฆตฺเถเรน วตฺตพฺพา อาวุโส ธุรคาเม สงฺฆภตฺตํ
อปณฺฑิตมนุสฺโส ปน อคมาสิ คจฺฉาม ธุรคาเม ปิณฺฑาย
จริสฺสามาติ ฯ ภิกฺขู เถรสฺส วจนํ กาตพฺพํ น ทุพฺพเจหิ
ภวิตพฺพํ คามทฺวาเร อฏฺฐตฺวาว ปิณฺฑาย จริตพฺพํ ฯ เตสุ
ปตฺตานิ คเหตฺวา นิสีทาเปตฺวา โภเชนฺเตสุ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ
สเจ อาสนสาลาย ภตฺตํ ฐเปตฺวา รถิกาสุ อาหิณฺฑนฺตา
อาโรเจนฺติ อาสนสาลาย ภนฺเต ภตฺตํ คณฺหาถาติ น
วฏฺฏติ ฯ อถ ปน ภตฺตํ อาทาย ตตฺถ ตตฺถ คนฺตฺวา
ภตฺตํ คณฺหาถาติ วทนฺติ ปฏิกจฺเจว วา วิหารํ อภิหริตฺวา
ปฏิรูเป ฐาเน ฐเปตฺวา อาคตาคตานํ เทนฺติ อยํ อภิหฏ-
ภิกฺขา นาม วฏฺฏติ ฯ สเจ ปน ภตฺตสาลาย ทานํ สชฺเชตฺวา
ตํตํ ปริเวณํ ปหิณนฺติ ภตฺตสาลาย ภตฺตํ คณฺหาถาติ น
วฏฺฏติ ฯ เย ปน มนุสฺสา ปิณฺฑาย ปวิฏฺเฐ ภิกฺขู ทิสฺวา ว
อาสนสาลํ สมฺมชฺชิตฺวา ตตฺถ นิสีทาเปตฺวา โภเชนฺติ น เต
ปฏิกฺขิปิตพฺพา ฯ เย ปน คาเม ภิกฺขํ อลภิตฺวา คามโต
นิกฺขมนฺเต ภิกฺขู ทิสฺวา ภนฺเต ภตฺตํ คณฺหาถาติ วทนฺติ
เต ปฏิกฺขิปิตพฺพา ฯ น วา นิวตฺติตพฺพํ ฯ สเจ นิวตฺตถ
ภนฺเต ภตฺตํ คณฺหาถาติ วทนฺติ นิวตฺตถาติ วุตฺตปเท นิวตฺติตุํ
วฏฺฏติ ฯ นิวตฺตถ ภนฺเต ฆเร ภตฺตํ กตํ คาเม ภตฺตํ
กตนฺติ ฯ เคเห จ คาเม จ ภตฺตํ นาม ยสฺส กสฺสจิ
โหตีติ นิวตฺติตุํ วฏฺฏติ ฯ นิวตฺตถ ภตฺตํ คณฺหาถาติ สํพนฺธํ
กตฺวา วทนฺติ นิวตฺติตุํ น วฏฺฏติ ฯ อาสนสาลโต ปิณฺฑาย
จริตุํ นิกฺขมนฺเต ทิสฺวา นิสีทถ ภนฺเต ภตฺตํ คณฺหาถาติ
วุตฺเตปิ เอเสว นโย ฯ
นิจฺจภตฺตนฺติ ธุวภตฺตํ วุจฺจติ ฯ นิจฺจภตฺตํ คณฺหาถาติ
วทนฺติ พหูนํปิ เอกโต คเหตุํ วฏฺฏติ ฯ สลากภตฺตาทีสุปิ
เอเสว นโย ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว ฯ
เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ กิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ
ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
คณโภชนสิกฺขาปทํ ทุติยํ ฯ

ตติยสิกฺขาปเท ฯ น โข อิทํ โอรกํ ภวิสฺสติ ยถา
อิเม มนุสฺสา สกฺกจฺจํ ภตฺตํ กโรนฺตีติ เยน นิยาเมน อิเม
มนุสฺสา สกฺกจฺจํ ภตฺตํ กโรนฺติ เตน ปญฺญายติ อิทํ สาสนํ อิทํ
วา พุทฺธปฺปมุเข สงฺเฆ ทานํ น โข โอรกํ
ภวิสฺสติ ปริตฺตํ ลามกํ เนว ภวิสฺสตีติ ฯ กิรปติโกติ เอตฺถ
กิโรติ ตสฺส กุลปุตฺตสฺส นามํ ฯ อธิปจฺจตฺเถน ปน กิรปติโกติ
วุจฺจติ ฯ โส กิร อิสฺสโร อธิปติ มาสอุตุสํวจฺฉรนิยาเมน
เวตฺตนํ ทตฺวา กมฺมกาเร กมฺมํ กาเรติ ฯ พทรา ปฏิยตฺตาติ
อุปจารวเสน วทติ ฯ พทรมิสฺสเกนาติ พทรสาฬเวน ฯ อุสฺสูเร
อาหรียิตฺถาติ อติทิวา อาหรียิตฺถ ฯ มยฺหํ ภตฺตปจฺจาสํ
อิตฺถนฺนามสฺส ทมฺมีติ อยํ ภตฺตวิกปฺปนา นาม ฯ สมฺมุขาปิ
ปรมฺมุขาปิ วฏฺฏติ ฯ สมฺมุขา ทิสฺวา ตุยฺหํ วิกปฺเปมีติ วตฺวา
ภุญฺชิตพฺพํ ฯ อทิสฺวา ปญฺจสุ สหธมฺมิเกสุ อิตฺถนฺนามสฺส
วิกปฺเปมีติ วตฺวา ภุญฺชิตพฺพํ ฯ มหาปจฺจริยาทีสุ ปน ปรมฺมุขา
วิกปฺปนาว วุตฺตา ฯ สา จายํ ยสฺมา วินยกมฺเมน สงฺคหิตา
ตสฺมา ภควโต วิกปฺเปตุํ น วฏฺฏติ ฯ ภควติ หิ คนฺธกุฏิยํ
นิสินฺเนปิ สงฺฆมชฺเฌ นิสินฺเนปิ สงฺเฆน คณปโหนเก ภิกฺขู
คเหตฺวา ตํตํ กมฺมํ กตํ สุกตเมว โหติ ฯ ภควา เนว
กมฺมํ โกเปติ น สมฺปาเทติ ฯ น โกเปติ ธมฺมิสฺสรตฺตา
น สมฺปาเทติ อคณปูรกตฺตา ฯ เทฺว ตโย นิมนฺเตน เอกโต
ภุญฺชตีติ เทฺว ตีณิ นิมนฺตนานิ เอกปตฺเต ปกฺขิปิตฺวา มิสฺเสตฺวา
เอกํ กตฺวา ภุญฺชตีติ อตฺโถ ฯ เทฺว ตีณิ กุลานิ นิมนฺเตตฺวา
เอกสฺมึ ฐาเน นิสีทาเปตฺวา อิโตจีโตจ อาหริตฺวา ภตฺตํ
อากีรนฺติ สูปพฺยญฺชนํ อากีรนฺติ เอกมิสฺสกํ โหติ เอตฺถ
อนาปตฺตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ สเจ ปน มูลนิมนฺตนํ เหฏฺฐา
โหติ ปจฺฉิมํ อุปริ ตํ อุปริโต ปฏฺฐาย ภุญฺชนฺตสฺสาปตฺติ ฯ หตฺถํ
ปน อนฺโต ปเวเสตฺวา ปฐมนิมนฺตนโต เอกํปิ กวฬํ อุทฺธริตฺวา
ภุตฺตกาลโต ปฏฺฐาย ยถา ตถา วา ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ
สเจปิ ตตฺถ ขีรํ วา รสํ วา อากีรนฺติ เยน อชฺโฌตฺถตํ
ภตฺตํ เอกรสํ โหติ โกฏิโต ปฏฺฐาย ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺตีติ
มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ มหาอฏฺฐกถายํ ปน วุตฺตํ ขีรภตฺตํ วา
รสภตฺตํ วา ลภิตฺวา นิสินฺนสฺส ตตฺเถว อญฺเญปิ ขีรภตฺตํ
วา รสภตฺตํ วา อากีรนฺติ ขีรํ วา รสํ วา ปิวโต อนาปตฺติ
ภุญฺชนฺเตน ปน ปฐมํ ลทฺธํ มํสขณฺฑํ วา ภตฺตปิณฺฑํ วา
มุเข ปกฺขิปิตฺวา โกฏิโต ปฏฺฐาย ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ สปฺปิปายาเสปิ
เอเสว นโยติ ฯ มหาอุปาสโก ภิกฺขุํ นิมนฺเตติ ตสฺส กุลํ
อุปคตสฺส อุปาสโกปิ ตสฺส ปุตฺตทารภาติกภคินีอาทโยปิ อตฺตโน
อตฺตโน โกฏฺฐาสํ อาหริตฺวา ปตฺเต ปกฺขิปนฺติ อุปาสเกน
ปฐมํ ทินฺนํ อภุญฺชิตฺวา ปจฺฉา ลทฺธํ ภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺตีติ
มหาอฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ กุรุนฺทฏฺฐกถายํ วฏฺฏตีติ วุตฺตํ ฯ
มหาปจฺจริยํ สเจ ปาเฏกฺกํ ปจนฺติ อตฺตโน อตฺตโน
ปกฺกภตฺตโต อาหริตฺวา เทนฺติ ตตฺถ ปจฺฉา อาหฏํ ปฐมํ
ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ยทิ ปน สพฺเพสํ เอโกว ปาโก โหติ
ปรมฺปรโภชนํ น โหตีติ วุตฺตํ ฯ มหาอุปาสโก นิมนฺเตตฺวา
นิสีทาเปสิ ฯ อญฺโญ มนุสฺโส ปตฺตํ คณฺหาติ ฯ น ทาตพฺพํ ฯ
กึ ภนฺเต น เทถาติ ฯ นนุ อุปาสก ตยา นิมนฺติตมฺหาติ ฯ
โหตุ ภนฺเต ลทฺธํ ลทฺธํ ภุญฺชถาติ วทติ ฯ ภุญฺชิตุํ
วฏฺฏติ ฯ อญฺเญน อาหริตฺวา ภตฺเต ทินฺเน อาปุจฺฉิตฺวาปิ
ภุญฺชิตุํ วฏฺฏตีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ อนุโมทนํ กตฺวา คจฺฉนฺตํ
ธมฺมํ โสตุกามา เสฺวปิ ภนฺเต อาคจฺเฉยฺยาถาติ สพฺเพ
นิมนฺเตนฺติ ฯ ปุนทิวเส อาคนฺตฺวา ลทฺธํ ลทฺธํ ภุญฺชิตุํ
วฏฺฏติ ฯ กสฺมา ฯ สพฺเพหิ นิมนฺติตตฺตา ฯ เอโก ภิกฺขุ
ปิณฺฑาย จรนฺโต ภตฺตํ ลภติ ฯ ตมญฺโญ อุปาสโก นิมนฺเตตฺวา
ฆเร นิสีทาเปติ น จ ตาว ภตฺตํ สมฺปชฺชติ ฯ สเจ โส
ภิกฺขุ ปิณฺฑาย จริตฺวา ลทฺธภตฺตํ ภุญฺชติ อาปตฺติ ฯ อภุตฺวา
นิสินฺเน กึ ภนฺเต น ภุญฺชสีติ วุตฺเต ตยา นิมนฺติตตฺตาติ
วตฺวา ลทฺธํ ลทฺธํ ภุญฺชถ ภนฺเตติ วุตฺโต ภุญฺชติ (๑) วฏฺฏติ ฯ
สกเลน คาเมนาติ สกเลน คาเมน เอกโต หุตฺวา
นิมนฺติตสฺเสว ยตฺถ กตฺถจิ ภุญฺชโต อนาปตฺติ ฯ ปูเคปิ เอเสว
นโย ฯ นิมนฺติยมาโน ภิกฺขํ คณฺหิสฺสามีติ ภณตีติ ภตฺตํ
คณฺหาติ นิมนฺติยมาโน น มยฺหํ ตว ภตฺเตน อตฺโถ
ภิกฺขํ คณฺหิสฺสามีติ วทติ ฯ เอตฺถ มหาปทุมตฺเถโร อาห
เอวํ วทนฺโต อิมสฺมึ สิกฺขาปเท อนิมนฺตนํ กาตุํ สกฺโกติ
# ๑. วุตฺเต ภุญฺชิตุํ ฯ
ภุญฺชนตฺถาย ปน โอกาโส กโต โหตีติ เนว คณโภชนโต น
จาริตฺตโต มุจฺจตีติ ฯ มหาสุมตฺเถโร อาห ยทคฺเคน อนิมนฺตนํ
กาตุํ สกฺโกติ ตทคฺเคน เนว คณโภชนํ น จาริตฺตํ โหตีติ ฯ
เสสํ วุตฺตนยเมว ฯ กฐินสมุฏฺฐานํ กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต
จ สมุฏฺฐาติ กิริยากิริยํ เอตฺถ หิ โภชนํ กิริยา อวิกปฺปนํ
อกิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ
วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
ปรมฺปรโภชนสิกฺขาปทํ ตติยํ ฯ

จตุตฺถสิกฺขาปเท ฯ กาณมาตาติ กาณาย มาตา ฯ สา
กิรสฺสา ธีตา อภิรูปา ทสฺสนียา อโหสิ ฯ เย เย ตํ ปสฺสนฺติ
เต เต ราเคน กาณา โหนฺติ ราคนฺธา โหนฺตีติ อตฺโถ ฯ
ตสฺมา ปเรสํ กาณภาวกรณโต กาณาติ วิสฺสุตา อโหสิ ฯ
ตสฺสา วเสน มาตาปิสฺสา กาณมาตาติ ปากฏา ชาตา ฯ
อาคตนฺติ อาคมนํ ฯ กิสฺมึ วิยาติ กีทิสํ วิย ฯ ลชฺชนกํ
วิย โหตีติ อธิปฺปาโย ฯ ริตฺตหตฺถํ คนฺตุนฺติ ริตฺตา หตฺถา
อสฺมึ คมเน ตทิทํ ริตฺตหตฺถํ ฯ ตํ ริตฺตหตฺถํ คมนํ คนฺตุํ
ลชฺชนกํ วิย โหตีติ วุตฺตํ โหติ ฯ ปริกฺขยํ อคมาสีติ อุปาสิกา
อริยสาวิกา ภิกฺขู ทิสฺวา สนฺตํ อทาตุํ น สกฺโกติ ตสฺมา
ตาว ทาเปสิ ยาว สพฺพํ ปริกฺขยํ อคมาสิ ฯ ธมฺมิยา กถายาต
ิเอตฺถ กาณาปิ มาตุ อตฺถาย เทสิยมานํ ธมฺมํ สุณนฺตี เทสนาปริโยสาเน โสตาปนฺนา อโหสิ ฯ อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ
อาสนโต อุฏฺฐหิตฺวา คโต ฯ โสปิ ปุริโส สตฺถา กิร
กาณมาตาย นิเวสนํ อคมาสีติ สุตฺวา กาณํ อาเนตฺวา
ปกติฏฺฐาเนเยว ฐเปสิ ฯ อิมสฺมึ ปน วตฺถุสฺมึ อุปฺปนฺนมตฺเต
อปฺปญฺญตฺเตเนว สิกฺขาปเท ปาเถยฺยวตฺถุ อุทปาทิ ฯ ตสฺมา
อนนฺตรเมว เจตํ ทสฺเสตุํ เตน โข ปน สมเยนาติอาทิ
วุตฺตํ ฯ โสปิ จ อุปาสโก อริยสาวกตฺตา สพฺพเมว ทาเปสิ ฯ
เตน วุตฺตํ ปริกฺขยํ อคมาสีติ ฯ ยงฺกิญฺจิ ปหิณกตฺถายาติ
ปณฺณาการตฺถาย ปฏิยตฺตํ ยงฺกิญฺจิ อติรสกโมทกสกฺขลิกาทิ
สพฺพํ อิธ ปูโวเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ ยงฺกิญฺจิ ปาเถยฺยตฺถายาติ มคฺคํ
คจฺฉนฺตานํ อนฺตรามคฺคตฺถาย ปฏิยตฺตํ ยงฺกิญฺจิ พทฺธ-
สตฺตุอพทฺธ- สตฺตุติลตณฺฑุลาทิ สพฺพํ อิธ มนฺโถเตฺวว สงฺขฺยํ
คจฺฉติ ฯ ตโต เจ อุตฺตรินฺติ สเจ ตติยปตฺตํ ถูปีกตํ คณฺหาติ
ปูวคณนาย ปาจิตฺติยํ ฯ ทฺวิตฺติปตฺตปูเร ปฏิคฺคเหตฺวาติ มุขวฏฺฏิยา
เหฏฺฐิมเลขาย สมปูเร ปตฺเต คเหตฺวา ฯ อมุตฺร มยา ทฺวิตฺติ-
ปตฺตปูราติ เอตฺถ สเจ เทฺว คหิตา อมุตฺร มยา เทฺว
ปตฺตปูรา ปฏิคฺคหิตา ตฺวํ เอกํ คณฺเหยฺยาสีติ วตฺตพฺพํ ฯ
เตนาปิ อญฺญํ ปสฺสิตฺวา ปฐมํ อาคเตน เทฺว ปตฺตปูรา
คหิตา มยา เอโก มา ตฺวํ คณฺหีติ วตฺตพฺพํ ฯ เยน
ปฐมํ เอโก คหิโต ตสฺสาปิ ปรมฺปราโรจเน เอเสว นโย ฯ
เยน ปน สยเมว ตโย คหิตา เตน อญฺญํ ทิสฺวา มา
โข เอตฺถ ปฏิคฺคณฺหาติ วตฺตพฺพํ ฯ ปฏิกฺกมนํ นีหริตฺวาติ
อาสนสาลํ หริตฺวา ฯ อาสนสาลํ คจฺฉนฺเตน จ ฉฑฺฑิตสาลา
น คนฺตพฺพา ฯ ยตฺถ มหาภิกฺขุสงฺโฆ นิสีทติ ตตฺถ คนฺตพฺพํ ฯ
มหาปจฺจริยํ ปน วุตฺตํ ยา ลทฺธฏฺฐานโต อาสนฺนา
อาสนสาลา ตตฺถ คนฺตพฺพํ อตฺตโน สนฺทิฏฺฐสมฺภตฺตานํ วา
เอกนิกายิกานํ วา ทสฺสามีติ อญฺญตฺถ คนฺตุํ น ลพฺภติ
สเจ ปนสฺส นิพทฺธนิสีทนฏฺฐานํ โหติ ทูรํปิ คนฺตุํ วฏฺฏตีติ ฯ
สํวิภชิตพฺพนฺติ สเจ ตโย ปตฺตปูรา คหิตา เอกํ อตฺตโน
ฐเปตฺวา เทฺว ปตฺตปูรา ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทาตพฺพา ฯ สเจ เทฺว
คหิตา เอกํ อตฺตโน ฐเปตฺวา เอโก สงฺฆสฺส ทาตพฺโพ ฯ
ยถามิตฺตํ ปน ทาตุํ น ลพฺภติ ฯ เยน เอโก คหิโต น
เตน กิญฺจิ อกามา ทาตพฺพํ ยถารุจึ กาตพฺพํ ฯ คมเน
ปฏิปฺปสฺสทฺเธติ อนฺตรามคฺเค อุปทฺทวํ วา ทิสฺวา อนตฺถิกตาย
วา มยํ อิทานิ น เปสิสฺสาม น คมิสฺสามาติ เอวํ คมเน
ปฏิปฺปสฺสทฺเธ อุปจฺฉินฺเน ฯ ญาตกานํ ปวาริตานนฺติ เอเตสํ
พหหปิ เทนฺตานํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อฏฺฐกถาสุ ปน
เตสํปิ ปาเถยฺยปหิณตฺถาย ปฏิยตฺตโต ปมาณเมว วฏฺฏตีติ
วุตฺตํ ฯ เสสํ อุตฺตานเมว ฯ ฉสฺสมุฏฺฐานํ กิริยา โนสญฺญา-
วิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ
ติเวทนนฺติ ฯ
กาณมาตาสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ ฯ

ปญฺจมสิกฺขาปเท ฯ ภิกฺขู ภุตฺตาวี ปวาริตาติ พฺราหฺมเณน
คณฺหาถ ภนฺเต ยาว อิจฺฉถาติ เอวํ ยาวทตฺถปฺปวารณาย
สยํ จ อลํ อาวุโส โถกํ โถกํ เทหีติ เอวํ ปฏิกฺเขปปฺ-
ปวารณาย ปวาริตา ฯ ปฏิวิสฺสเกติ สามนฺตฆรวาสิเก ฯ
กาโกรวสทฺทนฺติ กากานํ โอรวสทฺทํ สนฺนิปติตฺวา วิรวนฺตานํ
สทฺทํ ฯ อลเมตํ สพฺพนฺติ เอตฺถ ติการํ อวตฺวาว อลเมตํ
สพฺพํ เอตฺตกํ วตฺตุํ วฏฺฏติ ฯ ภุตฺตาวีติ ภุตฺตวา ฯ ตตฺถ
จ ยสฺมา เยน เอกํปิ สิฏฺฐํ สงฺขาทิตฺวา วา อสงฺขาทิตฺวา
วา อชฺโฌหริตํ โหติ โส ภุตฺตาวีติ สงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ เตนสฺส
ปทภาชเน ภุตฺตาวี นาม ปญฺจนฺนํ โภชนานนฺติ อาทิ วุตฺตํ ฯ
ปวาริโตติ กตปวารโณ กตปฏิกฺเขโป ฯ โสปิ จ ยสฺมา น
ปฏิกฺเขปมตฺเตน อถโข ปญฺจงฺควเสน ฯ เตนสฺส ปทภาชเน
ปวาริโต นาม อสนํ ปญฺญายตีติ อาทิ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ ยสฺมา
อสนํ ปญฺญายตีติ อิมินา วิปฺปกตโภชโน ปวาริโต วุตฺโต
โย จ วิปฺปกตโภชโน เตน กิญฺจิ ภุตฺตํ กิญฺจิ อภุตฺตํ
ยญฺจ ภุตฺตํ ตํ สนฺธาย ภุตฺตาวีติ สงฺขฺยํ คจฺฉติ ตสฺมา
ภุตฺตาวีติ วจเนน วิสุํ กญฺจิ อตฺถสิทฺธึ น ปสฺสาม ฯ
ทฺวิรตฺตติรตฺตํ ฉปฺปญฺจวาจาหีติ อาทีสุ ปน ทฺวิรตฺตาทิวจนํ
วิย ปวาริตปทสฺส ปริวาริกภาเวน พฺยญฺชนสิลิฏฺฐตาย เจตํ
วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ อสนํ ปญฺญายตีติ อาทีสุ วิกปฺปกตโภชนํ
ทิสฺสติ ฯ ภุญฺชมาโน เจโส ปุคฺคโล โหตีติ อตฺโถ ฯ โภชนํ
ปญฺญายตีติ ปวารณปโหนกโภชนํ ทิสฺสติ ฯ โอทนาทีนญฺเจ
อญฺญตรํ ปฏิกฺขิปิตพฺพํ โภชนํ โหตีติ อตฺโถ ฯ หตฺถปาเส ฐิโตติ
ปวารณปโหนกํ เจ โภชนํ คณฺหิตฺวา ทายโก อฑฺฒเตยฺย-
หตฺถปฺปมาเณ โอกาเส โหตีติ อตฺโถ ฯ อภิหรตีติ โส เจ
ทายโก ตสฺส ตํ ภตฺตํ กาเยน อภิหรตีติ อตฺโถ ฯ ปฏิกฺเขโป
ปญฺญายตีติ๕ ปฏิกฺเขโป ทิสฺสติ ฯ ตญฺเจ อภิหฏํ โส ภิกฺขุ
กาเยน วา วาจาย วา ปฏิกฺขิปตีติ อตฺโถ ฯ เอวํ ปญฺจนฺนํ
องฺคานํ วเสน ปวาริโต นาม โหตีติ ฯ วุตฺตํปิ เจตํ ปญฺจหิ
อุปาลิ อากาเรหิ ปวารณา โหติ อสนํ ปญฺญายติ โภชนํ
ปญฺญายติ หตฺถปาเส ฐิโต อภิหรติ ปฏิกฺเขโป ปญฺญายตีติ (๑)

ตตฺรายํ วินิจฺฉโย ฯ อสนนฺติ อาทีสุ ตาว ยญฺจ อสติ
ยญฺจ โภชนํ หตฺถปาเส ฐิเตน อภิหฏํ ปฏิกฺขิปติ ตํ โอทโน
กุมฺมาโส สตฺตุ มจฺโฉ มํสนฺติ อิเมสํ อญฺญตรเมว เวทิตพฺพํ ฯ
ตตฺถ โอทโน นาม สาลิ วีหิ ยโว โคธุโม กงฺคุ วรโก
กุทฺรุสโกติ สตฺตนฺนํ ธญฺญานํ ตณฺฑุเลหิ นิพฺพตฺโต ฯ ตตฺถ
สาลีติ อนฺตมโส นิวารํ อุปาทาย สพฺพาปิ สาลิชาติ ฯ
วีหีติ สพฺพาปิ วีหิชาติ ฯ ยวโคธุเมสุ เภโท นตฺถิ ฯ กงฺคูติ
เสตรตฺตกาฬเภทา สพฺพาปิ กงฺคุชาติ ฯ วรโกติ อนฺตมโส วรกโปรกํ
# ๑. วิ. ปริ. ๘/๔๖๑.
อุปาทาย สพฺพาปิ เสตวณฺณา วรกชาติ ฯ กุทฺรุสโกติ กาฬ-
โกทฺรุโว เจว สามากาทิเภทา จ สพฺพาปิ ติณธญฺญชาติ ฯ
นิวารวรกโปรกา เจตฺถ ธญฺญานุโลมาติ วทนฺติ ฯ ธญฺญานิ
วา โหนฺตุ ธญฺญานุโลมานิ วา เอเตสํ วุตฺตปฺปเภทานํ สตฺตนฺนํ
ธญฺญานํ ตณฺฑุเล คเหตฺวา ภตฺตํ ปจิสฺสามาติ วา ยาคุํ
ปจิสฺสามาติ วา อมฺพิลปายาสาทีสุ อญฺญตรํ ปจิสฺสามาติ วา
ยงฺกิญฺจิ สนฺธาย ปจนฺตุ ฯ สเจ อุณฺหํ วา สีตลํ วา
ภุญฺชนฺตานํ โภชนกาเล คหิตคหิตฏฺฐาเน โอธิ ปญฺญายติ
โอทนสงฺคหเมว คจฺฉติ ปวารณํ ชเนติ ฯ สเจ โอธิ น
ปญฺญายติ ยาคุสงฺคหํ คจฺฉติ ปวารณํ น ชเนติ ฯ โยปิ
ปายาโส วา ปณฺณผลกลีรมิสฺสกา อมฺพิลยาคุ วา อุทฺธนโต
โอตาริตมตฺตา อพฺภุณฺหา โหติ อาวิชฺฌิตฺวา ปิวิตุํ สกฺกา
หตฺเถน คหิโตกาเสปิ โอธึ น ทสฺเสติ ปวารณํ น ชเนติ ฯ
สเจ ปน อุสุมาย วิคตาย สีตลีภูตาย ฆนภาวํ คจฺฉติ
โอธึ ทสฺเสติ ปุน ปวารณํ ชเนติ ฯ ปุพฺเพ ตนุกภาโว น
รกฺขติ ฯ สเจปิ ทธิตกฺกาทีนิ อาโรเปตฺวา พหู ปณฺณผลกลีเร
ปกฺขิปิตฺวา มุฏฺฐิมตฺตาปิ ตณฺฑุลา ปกฺขิตฺตา โหนฺติ ฯ
โภชนกาเล เจ โอธิ ปญฺญายติ ปวารณํ ชเนติ ฯ

อยาคุเก
นิมนฺตเน ยาคุํ ทสฺสามาติ ภตฺเต อุทกกญฺชิกขีราทีนิ
อากีริตฺวา ยาคุํ คณฺหาถาติ เทนฺติ ฯ กิญฺจาปิ ตนุกา
โหติ ปวารณํ ชเนติเยว ฯ สเจ ปน ปกฺกุฏฺฐิเตสุ อุทกาทีสุ
ปกฺขิปิตฺวา ปจิตฺวา เทนฺติ ยาคุสงฺคหเมว คจฺฉติ ฯ ยาคุสงฺคหํ
คเตปิ (๑) ตสฺมึ วา อญฺญสฺมึ วา ยตฺถ มจฺฉมํสํ ปกฺขิปนฺติ
สเจ สาสปมตฺตํปิ มจฺฉมํสขณฺฑํ วา นหารุํ วา ปญฺญายติ
ปวารณํ ชเนติ ฯ สุทฺธรสโก ปน รสกยาคุ วา น ชเนติ ฯ
ฐเปตฺวา วุตฺตธญฺญานํ ตณฺฑุเล อญฺเญหิ เวณุตณฺฑุลาทีหิ วา
กณฺฑมูลผเลหิ วา เยหิ เกหิจิ กตํ ภตฺตํปิ ปวารณํ น
ชเนติ ฯ ปเคว ฆนยาคุ ฯ สเจ ปเนตฺถ มจฺฉมํสํ ปกฺขิปนฺติ
ปวารณํ ชเนติ ฯ มหาปจฺจริยํ ขุพฺพิอตฺถาย ภตฺตํปิ ปวารณํ
ชเนตีติ วุตฺตํ ฯ ขุพฺพิอตฺถาย ภตฺตํ นาม ขุพฺพิขชฺชกตฺถาย
กุฏฺฐิตูทเก ปกฺขิปิตฺวา เสทิตตณฺฑุลา วุจฺจนฺติ ฯ สเจ ปน
เต ตณฺฑุเล สุกฺขาเปตฺวา ขาทนฺติ วฏฺฏติ ฯ เนว สตฺตุสงฺขฺยํ
น ภตฺตสงฺขฺยํ คจฺฉนฺติ ฯ ปุน เตหิ กตภตฺตํ ปวาเรติเยว ฯ
เต ตณฺฑุเล สปฺปิเตลาทีสุ วา ปจนฺติ ปูวํ วา กโรนฺติ
น ปวาเรนฺติ ฯ ปุถุกา วา ตาหิ กตสตฺตุภตฺตาทีนิ วา
น ปวาเรนฺติ ฯ กุมฺมาโส นาม ยเวหิ กตกุมฺมาโส ฯ อญฺเญหิ
ปน มุคฺคาทีหิ กตกุมฺมาโส ปวารณํ น ชเนติ ฯ สตฺตุ
นาม สาลิวีหิยเวหิ กตสตฺตุ ฯ กงฺคุวรกกุทฺรุสกสีสานิปิ ภชฺชิตฺวา
อีสกํ โกฏฺเฏตฺวา ถุเส ปลาเปตฺวา ปุน ทฬฺหํ โกฏฺเฏตฺวา
# ๑. ยาคุสงฺคหิเตปีติปิ ปทํ ฯ
จุณฺณํ กโรนฺติ ฯ สเจปิ ตํ อลฺลตฺตา เอกาพทฺธํ โหติ
สตฺตุสงฺคหเมว คจฺฉติ ฯ ขรปากภชฺชิตานํ วีหีนํ ตณฺฑุเล
โกฏฺเฏตฺวา เทนฺติ ฯ ตํปิ จุณฺณํ สตฺตุสงฺคหเมว คจฺฉติ ฯ
สมปากภชฺชิตานํ ปน วีหีนํ วา วีหิปลาปานํ วา ตณฺฑุลา
ภชฺชิตตณฺฑุลาเอว วา น ปวาเรนฺติ ฯ เตสํ ปน ตณฺฑุลานํ
จุณฺณํ ปวาเรติ ฯ ขรปากภชฺชิตานํ วีหีนํ กุณฺฑกํปิ ปวาเรติ ฯ
สมปากภชฺชิตานํ ปน อาตปสุกฺขานํ วา กุณฺฑกํ น
ปวาเรติ ฯ ลาชา วา เตหิ กตภตฺตสตฺตุอาทีนิ วา น
ปวาเรนฺติ ฯ ภชฺชิตปิฏฺฐํ วา ยงฺกิญฺจิ สุทฺธขชฺชกํ วา น
ปวาเรติ ฯ มจฺฉมํสปูริตขชฺชกํ ปน สตฺตุโมทโก วา ปวาเรติ ฯ
มจฺฉมํสญฺจ ปากฏเมว ฯ อยํ ปน วิเสโส ฯ สเจปิ ยาคุํ
ปิวนฺตสฺส ยาคุสิฏฺฐมตฺตาเนว เทฺว มจฺฉขณฺฑานิ วา
มํสขณฺฑานิ วา เอกภาชเน วา นานาภาชเน วา เทนฺติ
ตานิ เจ อขาทนฺโต อญฺญํ ยงฺกิญฺจิ ปวารณปโหนกํ
ปฏิกฺขิปติ น ปวาเรติ ฯ ตโต เอกํ ขาทิตํ เอกํ หตฺเถ วา
ปตฺเต วา โหติ ฯ โส เจ อญฺญํ ปฏิกฺขิปติ ปวาเรติ ฯ
เทฺวปิ ขาทิตานิ โหนฺติ มุเข สาสปมตฺตํปิ อวสิฏฺฐํ นตฺถิ ฯ
สเจปิ อญฺญํ ปฏิกฺขิปติ น ปวาเรติ ฯ กปฺปิยมํสํ ขาทนฺโต
กปฺปิยมํสํ ปฏิกฺขิปติ ปวาเรติ ฯ กปฺปิยมํสํ ขาทนฺโต อกปฺปิยมํสํ
ปฏิกฺขิปติ น ปวาเรติ ฯ กสฺมา ฯ อวตฺถุตาย ฯ ยํ หิ ภิกฺขุโน
ขาทิตุํ วฏฺฏติ ตํเยว ปฏิกฺขิปโต ปวารณา โหติ ฯ อิทํ ปน
ชานนฺโต อกปฺปิยตฺตา ปฏิกฺขิปติ อชานนฺโตปิ ปฏิกฺขิตพฺพฏฺฐาเน
ฐิตเมว ปฏิกฺขิปติ นาม ตสฺมา น ปวาเรติ ฯ สเจ ปน
อกปฺปิยมํสํ ขาทนฺโต กปฺปิยมํสํ ปฏิกฺขิปติ ปวาเรติ ฯ กสฺมา ฯ
วตฺถุตาย ฯ ยํ หิ เตน ปฏิกฺขิตฺตํ ตํเยว ปวารณาย
วตฺถุ ฯ ยํ ปน ขาทิตํ ตํ กิญฺจาปิ ปฏิกฺขิปิตพฺพฏฺฐาเน
ฐิตํ ขาทิยมานํ ปน มํสภาวํ น ชหาติ ตสฺมา ปวาเรติ ฯ
อกปฺปิยมํสํ ขาทนฺโต อกปฺปิยมํสํ ปฏิกฺขิปติ ปุริมนเยเนว น
ปวาเรติ ฯ กปฺปิยมํสํ วา อกปฺปิยมํสํ วา ขาทนฺโต ปญฺจนฺนํ
โภชนานํ ยงฺกิญฺจิ กปฺปิยโภชนํ ปฏิกฺขิปติ ปวาเรติ ฯ
กุลทูสกเวชฺชกมฺมอุตฺตริมนุสฺสธมฺมาโรจนสาทิตรูปิยาทีหิ นิพฺพตฺตํ
พุทฺธปฏิกฺกุฏฺฐํ อเนสนาย อุปฺปนฺนํ อกปฺปิยโภชนํ ปฏิกฺขิปติ
น ปวาเรติ ฯ กปฺปิยโภชนํ วา อกปฺปิยโภชนํ วา ภุญฺชนฺโตปิ
กปฺปิยโภชนํ ปฏิกฺขิปติ ปวาเรติ อกปฺปิยโภชนํ ปฏิกฺขิปติ น
ปวาเรตีติ สพฺพตฺถ วุตฺตนเยเนว การณํ เวทิตพฺพํ ฯ

เอวํ อสนนฺติ อาทีสุ ยญฺจ อสติ ยญฺจ โภชนํ หตฺถปาเส
ฐิเตน อภิหฏํ ปฏิกฺขิปนฺโต ปวารณํ อาปชฺชติ ตํ ญตฺวา
อิทานิ ยถา อาปชฺชติ ตสฺส ชานนตฺถํ อยํ วินิจฺฉโย ฯ
อสนํ โภชนนฺติ เอตฺถ ตาว เยน เอกํ สิฏฺฐํปิ อชฺโฌหฏํ
โหติ โส สเจ ปตฺตมุขหตฺถานํ ยตฺถ กตฺถจิ ปญฺจสุ โภชเนสุ
เอกสฺมึปิ สติ อญฺญํ ปญฺจสุ โภชเนสุ เอกํปิ ปฏิกฺขิปติ
ปวาเรติ ฯ กตฺถจิ โภชนํ นตฺถิ อามิสคนฺธมตฺตํ ปญฺญายติ
น ปวาเรติ ฯ มุเข จ หตฺเถ จ โภชนํ นตฺถิ ปตฺเต
อตฺถิ ตสฺมึ ปน อาสเน น ภุญฺชิตุกาโม วิหารํ วา
ปวิสิตฺวา ภุญฺชิตุกาโม อญฺญสฺส วา ทาตุกาโม ตสฺมึ เจ
อนฺตเร อญฺญตรํ โภชนํ ปฏิกฺขิปติ น ปวาเรติ ฯ กสฺมา ฯ
วิปฺปกตโภชนภาวสฺส อุปจฺฉินฺนตฺตา ฯ โยปิ อญฺญตฺถ คนฺตฺวา
ภุญฺชิตุกาโม มุเข ภตฺตํ คิลิตฺวา เสสํ อาทาย คจฺฉนฺโต
อนฺตรามคฺเค อญฺญํ โภชนํ ปฏิกฺขิปติ ตสฺสาปิ ปวารณา
น โหตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ ยถา จ ปตฺเต เอวํ หตฺเถปิ
มุเขปิ วา วิชฺชมานํ โภชนํ สเจ อนชฺโฌหริตุกาโม โหติ
ตสฺมึ จ ขเณ อญฺญํ ปฏิกฺขิปติ น ปวาเรติ ฯ เอกสฺมึ
หิ ปเท วุตฺตลกฺขณํ สพฺพตฺถ เวทิตพฺพํ โหติ ฯ อปิจ กุรุนฺทิยํ
เอส นโย ทสฺสิโตเยว ฯ วุตฺตํ หิ ตตฺถ มุเข ภตฺตํ คิลิตํ
หตฺเถ ภตฺตํ วิฆาสาทสฺส ทาตุกาโม ปตฺเต ภตฺตํ ภิกฺขุสฺส
ทาตุกาโม สเจ ตสฺมึ ขเณ ปฏิกฺขิปติ น ปวาเรตีติ ฯ