ปญฺจมสิกฺขาปเท ฯ วิสิขายาติ รถิกาย ฯ ปิณฺฑาย จรตีติ
นิวทฺธจารวเสน อภิณฺหํ จรติ ฯ สนฺทิฏฺฐาติ สํทิฏฺฐมิตฺตา
อเหสุํ ฯ เสสเมตฺถ ปทโต อุตฺตานตฺถํ วินิจฺฉยโต จีวรปฏิคฺ-
คหณสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหิ ฯ
ตตฺร หิ ภิกฺขุ ปฏิคฺคาหโก อิธ ภิกฺขุนี อยํ วิเสโส ฯ
เสสํ ตาทิสเมวาติ ฯ
จีวรทานสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ ฯ

ฉฏฺฐสิกฺขาปเท ฯ อุทายีติ โลลุทายิ ฯ ปฏฺโฐติ ปฏิพโล ฯ
นิปุโณ เจว สมตฺโถ จาติ วุตฺตํ โหติ ฯ อญฺญตรา ภิกฺขุนีติ
ตสฺเสว ปุราณทุติยิกา ฯ ปฏิภาณจิตฺตนฺติ อตฺตโน ปฏิภาเณน
กตจิตฺตํ ฯ โส กิร จีวรํ รชิตฺวา ตสฺส มชฺเฌ นานา-
วณฺเณหิ วิปฺปกตเมถุนํ อิตฺถีปุริสรูปมกาสิ ฯ เตน วุตฺตํ มชฺเฌ
ปฏิภาณจิตฺตํ วุฏฺฐาเปตฺวาติ ฯ ยถาสํหฏนฺติ ยถาสํหริตเมว ฯ
จีวรนฺติ ยํ นิวาสิตุํ วา ปารุปิตุํ วา สกฺกา โหติ ฯ เอวํ หิ
มหาปจฺจริยาทีสุ วุตฺตํ ฯ สยํ สิพฺเพตีติ เอตฺถ สิพฺพิสฺสามีติ
วิจาเรนฺตสฺสาปิ ฉินฺทนฺตสฺสาปิ ทุกฺกฏํ ฯ สิพฺพนฺตสฺส ปน
อาราปเถ อาราปเถติ สูจึ ปเวเสตฺวา ปเวเสตฺวา นีหรเณ ฯ
สเจ ปน สกลสูจึ อนีหรนฺโต ทีฆสุตฺตํ ปเวสนตฺถํ สตกฺขตฺตตปิ
วิชฺฌิตฺวา นีหรติ เอกเมว ปาจิตฺติยํ ฯ สกึ อาณตฺโตติ สกึ
จีวรํ สิพฺพาติ วุตฺโต ฯ พหุมฺปิ สิพฺพตีติ สเจปิ สพฺพํ สูจิกมฺมํ
ปริโยสาเปตฺวา จีวเร นิฏฺฐาเปติ เอกเมว ปาจิตฺติยํ ฯ อถ
ปน อิมสฺมึ จีวเร กตฺตพฺพกมฺมํ ตว ภาโรติ วุตฺโต กโรติ
อาณตฺตสฺส อาราปเถ อาราปเถ เอกเมกํ ปาจิตฺติยํ ฯ
อาณาปกสฺส เอกวาจาย สมฺพหุลานิปิ ฯ ปุนปฺปุนํ อาณตฺติยํ
ปน วตฺตพฺพเมว นตฺถิ ฯ เยปิ สเจ อาจริยูปชฺฌาเยสุ อตฺตโน
ญาติกานํ จีวรํ สิพฺพนฺเตสุ เตสํ นิสฺสิตกา อาจริยูปชฺฌาย-
วตฺตํ วา กฐินวตฺตํ วา กโรมาติ สิพฺพนฺติ เตสมฺปิ
อาราปถคณนาย อาปตฺติโย ฯ อาจริยูปชฺฌายา อตฺตโน
ญาติกานํ อนฺเตวาสิเกหิ สิพฺพาเปนฺติ อาจริยูปชฺฌายานํ
ทุกฺกฏํ อนฺเตวาสิกานํ ปาจิตฺติยํ ฯ อนฺเตวาสิกา อตฺตโน
ญาติกานํ อาจริยูปชฺฌาเยหิ สิพฺพาเปนฺติ ตตฺราปิ เอเสว
นโย อนฺเตวาสิกานํปิ อาจริยูปชฺฌายานิปิ ญาติกาย จีวรํ
โหติ ฯ อาจริยูปชฺฌายา ปน อนฺเตวาสิเก วญฺเจตฺวา สิพฺพาเปนฺติ
อุภินฺนํปิ ทุกฺกฏํ ฯ กสฺมา ฯ อนฺเตวาสิกานํ อญฺญาตก-
สญฺญาย สิพฺพิตตฺตา อิตเรสํ อกปฺปิเย นิโยชิตตฺตา ฯ ตสฺมา
อิทนฺเต มาตุ จีวรํ อิทญฺจ ภคินิยาติ อาจิกฺขิตฺวา สิพฺพาเป-
ตพฺพํ ฯ อญฺญํ ปริกฺขารนฺติฐ ยงฺกิญฺจิ อุปาหนตฺถวิกาทิ ฯ เสสํ
อุตฺตานเมว ฯ ฉสฺสมุฏฺฐานํ กิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ
ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
จีวรสิพฺพนสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ ฯ

สตฺตมสิกฺขาปเท ฯ ปจฺฉา คจฺฉนฺตีนํ โจรา อจฺฉินฺทึสูติ
ปจฺฉา คจฺฉนฺตีนํ ปตฺตจีวรํ โจรา หรึสุ ฯ ทูเสสุนฺติ ตา
ภิกฺขุนิโย ทูสยึสุ สีลวินาสํ ปาปยึสูติ อตฺโถ ฯ สํวิธายาติ
สํวิทหิตฺวา คมนกาเล สํเกตํ กตฺวาติ อตฺโถ ฯ

กุกฺกุฏสมฺปาเทติ เอตฺถ ยสฺมา คามา นิกฺขมิตฺวา กุกฺกุโฏ ปทสา ว
อญฺญํ คามํ คจฺฉติ อยํ กุกกุฏสมฺปาโทติ วุจฺจติ ฯ ตตฺรายํ
วจนตฺโถ ฯ สมฺปทนฺติ เอตฺถาติ สมฺปาโท ฯ เก สมฺปทนฺติ ฯ
กุกฺกุฏา ฯ กุกฺกุฏานํ สมฺปาโท กุกฺกุฏสมฺปาโท ฯ อถวา
สมฺปาโทติ คมนํ ฯ กุกฺกุฏานํ สมฺปาโท เอตฺถ อตฺถีติ กุกฺกุฏ-
สมฺปาโท ฯ กุกฺกุฏสมฺปาเต อิติปิ ปาโฐ ฯ ตตฺถ ยสฺส คามสฺส
เคหจฺฉทนปิฏฺฐิโต กุกฺกุโฏ อุปฺปติตฺวา อญฺญสฺส เคหจฺฉทน-
ปิฏฺฐิยํ สมฺปตติ อยํ กุกฺกุฏสมฺปาโทติ วุจฺจติ ฯ วจนตฺโถ
ปเนตฺถ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ ฯ ทฺวิธา วุตฺตปฺปกาโรปิ เจส
คาโม อจฺจาสนฺโน โหติ อุปจาโร น ลพฺภติ ฯ ยสฺมึ ปน
คาเม ปจฺจูสสมเย วสนฺตสฺส กุกฺกุฏสฺส สทฺโท อนนฺตเร คาเม
สุยฺยติ ตาทิเสหิ คาเมหิ สํปุณฺณรฏฺเฐ คามนฺตเร คามนฺตเร
ปาจิตฺติยนฺติ อฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ กิญฺจาปิ วุตฺตํ คามนฺตเร
คามนฺตเร อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ วจนโต ปน สเจปิ รตน-
มตฺตนฺตโร คาโม โหติ โย ตสฺส มนุสฺเสหิ ฐปิตอุปจาโร
ตํ โอกฺกมนฺตสฺส อาปตฺติเยว ฯ ตํ ปาลิยา น สเมติ ฯ
สเจ อาสนฺนาภาเวน ตถา ลทฺธโวหารโต เอวรูโปปิ คาโม
อาสนฺนภาเวน กุกฺกุฏสํปาโทติ วา น กุกฺกุฏสํปาโทติ วา
โวหารํ ลภติ ตสฺมา ตํ น สเมตีติ ฯ อิตเรสุ ปน เอตสฺส
อุปจารํ อติกฺกมิตฺวา อญฺญสฺส อุปจาโรกฺกมนเมว น
ปญฺญายติ ฯ ตสฺมา อาปตฺติโรปนฏฺฐานํเยว น ทิสฺสติ ฯ

ตตฺรายํ อาปตฺติวินิจฺฉโย ฯ สํวิทหนกาเล หิ สเจ อุโภปิ
ภิกฺขุนีอุปสฺสเย วา อนฺตราราเม วา อาสนสาลาย วา
ติตฺถิยเสยฺยาย วา ฐตฺวา สํวิทหนฺติ อนาปตฺติ ฯ กปฺปิยภูมิ
กิรายํ ฯ ตสฺมา เอตฺถ สํวิทหนปจฺจยา ทุกฺกฏาปตฺตึ น
วทนฺติ ฯ คจฺฉนฺตสฺส ยถาวตฺถุกเมว ฯ สเจ ปน อนฺโตคาเม
ภิกฺขุนีอุปสฺสยทฺวาเร รถิกาย อญฺเญสุ วา จตุกฺกสีฆาฏก-
หตฺถิสาลาทีสุ สํวิทหนฺติ ภิกฺขุโน อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ เอวํ
สํวิทหิตฺวา คามโต นิกฺขมนฺติ ฯ นิกฺขมเน อนาปตฺติ ฯ อนนฺตร-
คามสฺส อุปจาโรกฺกมเน ปน ภิกฺขุโน ปาจิตฺติยํ ฯ ตตฺราปิ
ปฐมปาเท ทุกฺกฏํ ทุติยปาเท ปาจิตฺติยนฺติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ
คามโต นิกฺขมิตฺวา ปน ยาว อนนฺตรคามสฺส อุปจารํ น
โอกฺกมนฺติ เอตฺถนฺตเร สํวิทหิเตปิ ภิกฺขุโน ทุกฺกฏํ ฯ
อนนฺตรคามสฺส อุปจาโรกฺกมเน ปุริมนเยเนว อนาปตฺติ ฯ สเจ
ทูรตรํ คนฺตุกามา โหนฺติ คามูปจารคณนาย โอกฺกมเน
โอกฺกมเน อาปตฺติ ฯ ตสฺส ตสฺส ปน คามสฺส อติกฺกมเน
อนาปตฺติ ฯ สเจ ปน ภิกฺขุนี อสุกํ นาม คามํ คมิสฺสามีติ
อุปสฺสยโต นิกฺขมติ ภิกฺขุปิ ตเมว คามํ สนฺธาย อสุกํ คามํ
คมิสฺสามีติ วิหารโต นิกฺขมติ อถ เทฺวปิ คามทฺวาเร
สมาคนฺตฺวา ตุมฺเห กุหึ คจฺฉถ อสุกํ คามนฺนาม ตุมฺเห
กุหินฺติ มยํปิ ตตฺเถวาติ วตฺวา เอหิ ทานิ คจฺฉามาติ
สํวิธาย คจฺฉนฺติ อนาปตฺติ ฯ กสฺมา ฯ ปุพฺพเมว คมิสฺสามีติ
นิกฺขนฺตตฺตาติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ ตํ เนว ปาลิยา น
เสสอฏฺฐกถาย สเมติ ฯ อฑฺฒโยชเน อฑฺฒโยชเนติ เอกเมกํ
อฑฺฒโยชนํ อติกฺกมนฺตสฺส อิทานิ อติกฺกมิสฺสามีติ ปฐมปเท
ทุกฺกฏํ ทุติยปเท ปาจิตฺติยํ ฯ อิมสฺมึ หิ นเย อติกฺกมเน
อาปตฺติ โอกฺกมเน อนาปตฺติ ฯ ภิกฺขุ สํวิทหตีติ นครทฺวาเร วา
รถิกาย วา ภิกฺขุนึ ทิสฺวา อสุกํ คามนฺนาม คตปุพฺพตฺถาติ
วทติ ฯ นมฺหิ อยฺยา คตปพฺพาติ ฯ เอหิ คจฺฉามาติ วา
เสฺว อหํ คมิสฺสามิ ตฺวํปิ อาคจฺเฉยฺยาสีติ วา วทติ ฯ ภิกฺขุนี
สํวิทหตีติ คามนฺตเร เจติยวนฺทนตฺถํ คามโต นิกฺขมนฺตํ ภิกฺขุํ
ทิสฺวา อยฺยา กุหึ คจฺฉถาติ วทติ ฯ อสุกํ คามํ เจติย-
วนฺทนตฺถนฺติ ฯ อหํปิ อยฺยา คจฺฉามีติ เอวํปิ ภิกฺขุนีเยว
สํวิทหติ น ภิกฺขุ ฯ วิสํเกเตนาติ เอตฺถ ปุเรภตฺตํ คมิสฺสามาติ
วตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ คจฺฉนฺติ อชฺช อาคจฺฉิสฺสามาติ วตฺวา
เสฺว คจฺฉนฺติ เอวํ กาลวิสํเกเตเยว อนาปตฺติ ฯ ทฺวารวิสํเกเต
ปน มคฺควิสํเกเต วา สติปิ อาปตฺติเยว ฯ อาปทาสูติ รฏฺฐเภเท
จกฺกสมารุฬฺหา ชนปทา ปริยายนฺติ เอวรูปาสุ อาปทาสุ
อนาปตฺติ ฯ เสสํ อุตฺตานเมวาติ ฯ จตุสฺสมุฏฺฐานํ กายโต
กายวาจโต กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ กิริยา
โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ
ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
สํวิธานสิกฺขาปทํ สตฺตมํ ฯ

อฏฺฐมสิกฺขาปเท ฯ สํวิธายาติ โลกสฺสาทมิตฺตสนฺถววเสน
กีฬาปุเรกฺขารา สํวิทหิตฺวา ฯ อุทฺธคามินินฺติ อุทฺธํ นทิยา
ปฏิโสตํ คจฺฉนฺตึ ฯ ยสฺมา ปน โย อุทฺธชวนโต อุชฺชวนิกาย
นาวาย กีฬติ โส อุทฺธคามินึ อภิรุหตีติ วุจฺจติ ฯ
เตนสฺส ปทภาชเน อตฺถเมว ทสฺเสตุํ อุชฺชวนิกายาติ วุตฺตํ ฯ
อโธกามินินฺติ อโธ อนุโสตํ คจฺฉนฺตึ ฯ ยสฺมา ปน โย
อโธชวนโต โอชวนิกาย นาวาย กีฬติ โส อโธคามินึ
อภิรุหตีติ วุจฺจติ ฯ เตนสฺสาปิ ปทภาชเน อตฺถเมว ทสฺเสตุํ
โอชวนิกายาติ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ ยํ ติฏฺฐสมฺปฏิปาทนตฺถํ อุทฺธํ
วา อโธ วา หรนฺติ เอตฺถ อนาปตฺติ ฯ ติริยนฺตรณายาติ
อุปโยคตฺเถ นิสฺสกฺกวจนํ ฯ คามนฺตเร คามนฺตเรติ เอตฺถ ยสฺสา
นทิยา เอกํ ตีรํ กุกฺกุฏสํปาตคาเมหิ นิรนฺตรํ เอกํ อคามกํ
อรญฺญํ ตสฺสา สคามกตีรปสฺเสน คมนกาเล คามนฺตรคณนาย
ปาจิตฺติยานิ ฯ อคามกตีรปสฺเสน คมนกาเล อฑฺฒโยชน-
คณนาย ฯ ยา ปน โยชนวิตฺถตา โหติ ตสฺสา มชฺเฌน
คมเนปิ อฑฺฒโยชนคณนาย ปาจิตฺติยานิ เวทิตพฺพานิ ฯ
อนาปตฺติ ติริยนฺตรณายาติ เอตฺถ น เกวลํ นทิยา โยปิ
มหาติฏฺฐปฏฺฏนโต ตามฺพลิตฺตึ วา สุวณฺณภูมึ วา คจฺฉติ
ตสฺสาปิ อนาปตฺติ ฯ สพฺพอฏฺฐกถาสุ หิ นทิยํเยว อาปตฺติ
วิจาริตา น สมุทฺเท ฯ วิสํเกเตนาติ อิธาปิ กาล-
วิสํเกเตเนว อนาปตฺติ ฯ ติฏฺฐวิสํเกเตน ปน นาวาวิสํเกเตน
วา คจฺฉนฺตสฺส อาปตฺติเยว ฯ เสสํ ปฐมสิกฺขาปทสทิสเมว
สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ ฯ
นาวาภิรุหนสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ ฯ

นวมสิกฺขาปเท ฯ มหานาเค ติฏฺฐมาเนติ ภุมฺมตฺเถ อุปโยค-
วจนํ ฯ มหานาเคสุ ติฏฺฐมาเนสูติ อตฺโถ ฯ อถวา มหานาเค
ติฏฺฐมาเน ทิสฺวาติ อยเมตฺถ ปาฐเสโส ทฏฺฐพฺโพ ฯ อิตรถา
หิ อตฺโถ น ยุชฺชติ ฯ อนฺตรากถาติ อวสานํ อปฺปตฺวา
อารมฺภสฺส จ อวสานสฺส จ เวมชฺฌฏฺฐานํ ปตฺตกถา ฯ
วิปฺปกตาติ กยิรมานา โหนฺติ ฯ สจฺจํ มหานาคา โข ตยา
คหปตีติ อฑฺฒจฺฉิเกน โอโลกยมานา เถเร ปวิสนฺเต ทิสฺวา
เตหิ สุตภาวํ ญตฺวา เอวมาห ฯ ภิกฺขุนีปริปาจิตนฺติ ภิกฺขุนิยา
ปริปาจิตํ ฯ คุณปฺปกาสเนน นิปฺผาทิตํ ลทฺธพฺพํ กตนฺติ
อตฺโถ ฯ ปทภาชเน ปนสฺส ภิกฺขุนิญฺจ ตสฺสา ปริปาจนา-
การญฺจ ทสฺเสตุํ ภิกฺขุนี นาม อุภโตสงฺเฆ อุปสมฺปนฺนา
ปริปาจิตํ นาม ปุพฺเพ อทาตุกามานนฺติ อาทิ วุตฺตํ ฯ ปุพฺเพ
คิหิสมารมฺภาติ เอตฺถ ปุพฺเพติ ปฐมํ สมารมฺภาติ สมารทฺธํ
วุจฺจติ ฯ ปฏิยาทิตสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ คิหีนํ สมารมฺโภ คิหิ-
สมารมฺโภ ฯ ภิกฺขุนิยา ปริปาจนโต ปฐมเมว ยํ คิหีนํ
ปฏิปาทนภตฺตํ ตโต อญฺญตฺร ตํ ปิณฺฑปาตํ ฐเปตฺวา อญฺญํ
ภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ ฯ ตํ ปน ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺตีติ วุตฺตํ
โหติ ฯ ปทภาชเน ปน ยสฺมา ญาตกปวาริเตหิ ภิกฺขุสฺสตฺถาย
อสมารทฺโธปิ ปิณฺฑปาโต อตฺถโต สมารทฺโธว โหติ ยถาสุขํ
อาหราเปตพฺพโต ตสฺมา พฺยญฺชนํ อนาทิยิตฺวา อตฺถเมว
ทสฺเสตุํ คิหิสมารมฺโภ นาม ญาตกา วา โหนฺติ ปวาริตา
วาติ วุตฺตํ ฯ ปกติปฏิยตฺตนฺติ ปกติยา ตสฺเสว ภิกฺขุโน อตฺถาย
ปฏิยาทิตํ โหติ เถรสฺส ทสฺสามาติ ฯ มหาปจฺจริยํ ปน
ตสฺส อญฺญสฺสาติ อวตฺวา ภิกฺขูนํ ทสฺสามาติ ปฏิยตฺตํ
โหตีติ อวิเสเสน วุตฺตํ ฯ ปญฺจ โภชนานิ ฐเปตฺวา สพฺพตฺถ
อนาปตฺตีติ ยาคุขชฺชกผลาผเล สพฺพตฺถ ภิกฺขุนีปริปาจิเตปิ
อนาปตฺติ ฯ เสสํ อุตฺตานเมว ฯ ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ กาย-
จิตฺตโต สมุฏฺฐาติ กิริยา สญฺญาวิโมกฺขํ สจิตฺตกํ ปณฺณตฺติ-
วชฺชํ กายกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
ปริปาจนสิกฺขาปทํ นวมสิกฺขาปทํ ฯ

ทสมสิกฺขาปเท ฯ สพฺโพ ปาลิอตฺโถ จ วินิจฺฉโย จ
ทุติยอนิยเต วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ ฯ อิทํ หิ สิกฺขาปทํ
ทุติยานิยเตน จ อุปริ อุปนนฺทสฺส จตุตฺถสิกฺขาปเทน จ สทฺธึ
เอกปริจฺเฉทํ ฯ อตฺถุปฺปตฺติวเสน ปน วิสุํปญฺญตฺตนฺติ ฯ
รโหนิสชฺชสิกฺขาปทํ ทสมํ ฯ

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน ภิกฺขุนีวคฺโค ตติโย ฯ
โภชนวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท ฯ อาวสถปิณฺโฑติ อาวสเถ
ปิณฺโฑ ฯ สมนฺตา ปริกฺขิตฺตํ อทฺธิกคิลานคพฺภินีปพฺพชิตานํ
ยถานุรูปํ ปญฺญตฺตมญฺจปีฐํ อเนกคพฺภปฺปมุขปริจฺเฉทํ อาวสถํ
กตฺวา ตตฺถ ปุญฺญกามตาย ปิณฺโฑ ปญฺญตฺโต โหติ ฯ
ยาคุภตฺตเภสชฺชาทิ สพฺพํ เตสํ เตสํ ทานตฺถาย ฐปิตํ โหตีติ
อตฺโถ ฯ ภิยฺโยปีติ เสฺวปิ ฯ อปสกฺกนฺตีติ อปคจฺฉนฺติ ฯ มนุสฺสา
อุชฺฌายนฺตีติ ติตฺถิเย อปสฺสนฺตา ติตฺถิยา กุหึ คตาติ
ปุจฺฉิตฺวา อิเม ปสฺสิตฺวา ปกฺกนฺตาติ สุตฺวา อุชฺฌายนฺติ ฯ
กุกฺกุจฺจายนฺโตติ กุกฺกุจฺจํ กโรนฺโต อกปฺปิยสญฺญํ อุปฺปาเทนฺโตติ
อตฺโถ ฯ สกฺโกติ ตมฺหา อาวสถา ปกฺกมิตุนฺติ อฑฺฒโยชนํ
วา โยชนํ วา คนฺตุํ สกฺโกติ ฯ น สกฺโกตีติ เอตฺตกเมว
น สกฺโกติ ฯ อนุทฺทิสฺสาติ อิเมสํเยว วา เอตฺตกานํเยว วาติ
เอวํ ปาสณฺฑํ อนุทฺทิสิตฺวา สพฺเพสํ ปญฺญตฺโต โหติ ฯ
ยาวทตฺโถติ โภชนํปิ เอตฺตกนฺติ อปริจฺฉินฺทิตฺวา ยาวทตฺโถ
ปญฺญตฺโต โหติ ฯ สกึ ภุญฺชิตพฺพนฺติ เอกทิวสํ ภุญฺชิตพฺพํ ฯ
ทุติยทิวสโต ปฏฺฐาย ปฏิคฺคหเณ ทุกฺกฏํ อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร
ปาจิตฺติยํ ฯ อยํ ปเนตฺถ วินิจฺฉโย ฯ เอกกุเลน วา นานากุเลหิ
วา เอกโต หุตฺวา เอกสฺมึ วา ฐาเน นานาฐาเนสุ วา
อชฺช เอกสฺมึ เสฺว เอกสฺมินฺติ เอวํ อนิยตฏฺฐาเน วา
ปญฺญตฺตํ เอกสฺมึ ฐาเน เอกทิวสํ ภุญฺชิตฺวา ทุติยทิวเส ตสฺมึ
วา ฐาเน อญฺญสฺมึ วา ภุญฺชิตุํ น วฏฺฏติ ฯ นานากุเลหิ
ปน นานาฐาเนสุ ปญฺญตฺตํ เอกสฺมึ ฐาเน เอกทิวสํ
ภุญฺชิตฺวา ทุติยทิวเส อญฺญตฺถ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ ฯ ปฏิปาฏึ
ปน เขเปตฺวา ปุน อาทิโต ปฏฺฐาย ภุญฺชิตุํ น วฏฺฏตีติ
มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ เอกปูคนานาปูคเอกคามนานาคาเมสุปิ
เอเสว นโย ฯ โยปิ เอกกุลสฺส วา นานากุลานํ วา เอกโต
ปญฺญตฺโต ตณฺฑุลาทีนํ อภาเวน อนฺตรนฺตรา ฉิชฺชติ โสปิ น
ภุญฺชิตพฺโพ ฯ สเจ ปน น สกฺโกม ทาตุนฺติ อุปจฺฉินฺทิตฺวา
ปุน กลฺยาณจิตฺเต อุปฺปนฺเน ทาตุํ อารภนฺติ เอกํ ปุน เอกทิวสํ
ภุญฺชิตุํ วฏฺฏตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ฯ อนาปตฺติ คิลานสฺสาติ
คิลานสฺส อนุวสิตฺวา ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ คจฺฉนฺโต วาติ
โย คจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค เอกทิวสํ คตฏฺฐาเน จ เอกทิวสํ
ภุญฺชติ ตสฺสาปิ อนาปตฺติ ฯ อาคจฺฉนฺเตปิ เอเสว นโย ฯ
คนฺตฺวา ปจฺจาคจฺฉนฺโต หิ อนฺตรามคฺเค เอกทิวสํ อาคตฏฺฐาเน
จ เอกทิวสํ ภุญฺชิตุํ ลภติ ฯ คจฺฉิสฺสามีติ ภุญฺชิตฺวา
นิกฺขนฺตสฺส นที วา ปูรติ โจราทิภยํ วา โหติ โส นิวตฺติตฺวา
เขมภาวํ ญตฺวา คจฺฉนฺโต ปุน เอกทิวสํ ภุญฺชิตุํ ลภตีติ
สพฺพมิทํ มหาปจฺจริยาทีสุ วุตฺตํ ฯ อุทฺทิสฺส ปญฺญตฺโต โหตีติ
ภิกฺขูนํเยว อตฺถาย อุทฺทิสิตฺวา ปญฺญตฺโต โหติ ฯ น ยาวทตฺโถติ
ยาวทตฺถํ ปญฺญตฺโต น โหติ โถกํ โถกํ ลพฺภติ ฯ ตาทิสํ
นิจฺจํปิ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ ฯ ปญฺจ โภชนานิ ฐเปตฺวา สพฺพตฺถาติ
ยาคุขชฺชกผลาผลาทิเภเท สพฺพตฺถ อนาปตฺติ ฯ ยาคุอาทีนิ หิ
นิจฺจํปิ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ ฯ เสสํ อุตฺตานเมว ฯ เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ
กายโต จ กายจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ กิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ
อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
อาวสถปิณฺฑสิกฺขาปทํ ปฐมํ ฯ

ทุติยสิกฺขาปเท ฯ ปริหีนลาภสกฺกาโรติ โส กิร อชาตสตฺตุนา
ราชานํ มาราเปตฺวาปิ อภิมาเร โยเชตฺวาปิ รุหิรุปฺปาทํ
กตฺวาปิ คุฬฺหปฏิจฺฉนฺโน อโหสิ ฯ ยทา ปน ทิวาเยว
ธนปาลกํ ปโยเชสิ ตทา ปากโฏ ชาโต ฯ กถํ ฯ เทวทตฺโต
หตฺถึ ปโยเชสีติ หิ กถาย อุปฺปนฺนาย น เกวลํ หตฺถึ
ปโยเชสิ ราชานํปิ มาราเปสิ อภิมาเรปิ เปเสสิ สิลํปิ
ปวิชฺฌิ ปาโป เทวทตฺโตติ ปากโฏ อโหสิ ฯ เกน สทฺธึ
อิทํ กมฺมมกาสีติ จ วุตฺเต รญฺญา อชาตสตฺตุนาติ อาหํสุ ฯ
ตโต นาครา กถํ หิ นาม ราชา เอวรูปํ โจรํ สาสน-
กณฺฏกํ คเหตฺวา วิจริสฺสตีติ อุฏฺฐหึสุ ฯ ราชา นครสงฺโขภํ
ญตฺวา เทวทตฺตํ นีหริ ฯ ตโต ปฏฺฐาย จสฺส ปญฺจถาลิ-
ปากสตานิ อุปจฺฉินฺทิ ฯ อุปฏฺฐานํปิสฺส น อคมาสิ ฯ อญฺเญปิสฺส
มนุสฺสา น กิญฺจิ ทาตพฺพํ วา กาตพฺพํ วา มญฺญึสุ ฯ
เตน วุตฺตํ ปริหีนลาภสกฺกาโรติ ฯ กุเลสุ วิญฺญาเปตฺวา
วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชตีติ มา เม คโณ ภิชฺชีติ ปริสํ
โปเสนฺโต ตฺวํ เอกสฺส ภิกฺขุโน ภตฺตํ เทหิ ตฺวํ ทฺวินฺนนฺติ
เอวํ วิญฺญาเปตฺวา สปริโส กุเลสุ ภุญฺชติ ฯ จีวรํ ปริตฺตํ
อุปฺปชฺชตีติ ภตฺตํ อคฺคณฺหนฺตานํ จีวรํ น เทนฺติ ตสฺมา
ปริตฺตํ อุปฺปชฺชติ ฯ จีวรการเก ภิกฺขู ภตฺเตน นิมนฺเตนฺตีติ
คาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา จิเรน จีวรํ นิฏฺฐาเปนฺเต ทิสฺวา
เอวํ ลหุํ นิฏฺฐาเปตฺวา จีวรํ ปริภุญฺชิสฺสนฺตีติ ปุญฺญกมฺยตาย
นิมนฺเตนฺติ ฯ นานาเวรชฺชเกติ นานาวิเธหิ อญฺญรชฺเชหิ
อาคเต ฯ นานาเวรญฺชเก อิติปิ ปาโฐ ฯ อยเมวตฺโถ ฯ