เตน สมเยนาติ รูปิยสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ ปฏิวึโสติ
โกฏฺฐาโส ฯ ชาตรูปรชตนฺติ เอตฺถ ชาตรูปนฺติ สุวณฺณสฺส นามํ ฯ
ตํ ปน ยสฺมา ตถาคตสฺส วณฺณสทิสํ โหติ ตสฺมา สตฺถุ-
วณฺโณ วุจฺจตีติ ปทภาชเน วุตฺตํ ฯ ตสฺสตฺโถ โย สตฺถุวณฺโณ
โลหวิเสโส อิทํ ชาตรูปํ นามาติ ฯ รชตํ ปน สงฺโข สิลา
ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปนฺติ อาทีสุ รูปิยํ วุตฺตํ ฯ อิธ ปน ยงฺกิญฺจิ
โวหารคามนียํ กหาปณาทิ อธิปฺเปตํ ฯ เตเนวสฺส ปทภาชเน
กหาปโณ โลหมาสโกติ อาทิ วุตฺตํ ฯ

ตตฺถ กหาปโณติ โสวณฺณมโย
วา รูปิยมโย วา ปากติโก วา ฯ โลหมาสโกติ ตมฺพโลหาทีหิ
กตมาสโก ฯ ทารุมาสโกติ สารทารุนา วา เวฬุเปสิกาย วา
อนฺตมโส ตาลปณฺเณนปิ รูปํ ฉินฺทิตฺวา กตมาสโก ฯ ชตุมาสโกติ
ลาขาย วา นิยาเสน วา รูปํ สมุฏฺฐาเปตฺวา กตมาสโก ฯ
เย โวหารํ คจฺฉนฺตีติ อิมินา ปน ปเทน โย โย
ยตฺถ ยตฺถ ชนปเท ยทา ยทา โวหารํ คจฺฉติ อนฺตมโส
อฏฺฐิมโยปิ จมฺมมโยปิ รุกฺขผลพีชมโยปิ สมุฏฺฐาปิตรูโปปิ
อสมุฏฺฐาปิตรูโปปิ สพฺโพ สงฺคหิโต ฯ อิจฺเจตํ สพฺพํปิ รชตํ
ชาตรูปํ ชาตรูปมาสโก วุตฺตปฺปเภโท สพฺโพปิ รชตมาสโกติ
จตุพฺพิธํ นิสฺสคฺคิยวตฺถุ โหติ ฯ มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข
สิลา ปวาฬํ โลหิตโก มสารคลฺลํ สตฺตธญฺญานิ ทาสี ทาสา
เขตฺตวตฺถุปุปฺผารามผลารามาทโยติ อิทํ ทุกฺกฏวตฺถุ ฯ สุตฺตํ
ผาโล ปฏโก กปฺปาโส อเนกปฺปการํ อปรณฺณํ สปฺปินวนีตเตล-
มธุผาณิตาทิเภสชฺชญฺจ อิทํ กปฺปิยวตฺถุ ฯ ตตฺถ นิสฺสคฺคิยวตฺถุํ
อตฺตโน วา สงฺฆคณปุคฺคลเจติยาทีนํ วา อตฺถาย สมฺปฏิจฺฉิต
ุํน วฏฺฏติ ฯ อตฺตโน อตฺถาย สมฺปฏิจฺฉโต นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ
โหติ ฯ เสสานํ อตฺถาย ทุกฺกฏํ ฯ ทุกฺกฏวตฺถุํ สพฺเพสํปิ
อตฺถาย สมฺปฏิจฺฉโต ทุกฺกฏเมว กปฺปิยวตฺถุมฺหิ อนาปตฺติ ฯ
สพฺพมฺปิ นิกฺขิปนตฺถาย ภณฺฑาคาริกสีเสน สมฺปฏิจฺฉโต
อุปริ รตนสิกฺขาปเท อาคตวเสน ปาจิตฺติยํ ฯ

อุคฺคณฺเหยฺยาติ
คณฺเหยฺย ฯ ยสฺมา ปน ปฏิคฺคณฺหนฺโต อาปตฺตึ อาปชฺชติ
เตนสฺส ปทภาชเน สยํ คณฺหาติ นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยนฺติ
วุตฺตํ ฯ เอส นโย เสสปเทสุปิ ฯ ตตฺถ ชาตรูปรชตภณฺเฑสุ
กหาปณมาสเกสุ จ เอกํ คณฺหโต วา คณฺหาปยโต วา
เอกา อาปตฺติ ฯ สหสฺสญฺเจปิ เอกโต คณฺหาติ คณฺหาเปติ
วตฺถุคณนาย อาปตฺติโย ฯ มหาปจฺจริยํ ปน กุรุนฺทิยญฺจ
สิถิลพนฺธาย ถวิกาย สิถิลปูริเต วา ภาชเน รูปคณนาย
อาปตฺติ ฯ ฆนพนฺเธ ปน ฆนปูริเต วา เอกาว อาปตฺตีติ
วุตฺตํ ฯ อุปนิกฺขิตฺตสาทิยเน ปน อิทํ อยฺยสฺส โหตูติ วุตฺเต
สเจปิ จิตฺเตน สาทิยติ คณฺหิตุกาโม โหติ กาเยน วา วาจาย
วา นยิทํ กปฺปตีติ ปฏิกฺขิปติ อนาปตฺติ ฯ กายวาจาหิ วา
อปฏิกฺขิปิตฺวาปิ สุทฺธจิตฺโต หุตฺวา นยิทํ อมฺหากํ กปฺปตีติ
น สาทิยติ อนาปตฺติเยว ฯ ตีสุ ทฺวาเรสุ หิ เยน เกนจิ
ปฏิกฺขิตฺตํ ปฏิกฺขิตฺตเมว โหติ ฯ สเจ ปน กายวาจาหิ
อปฏิกฺขิปิตฺวา จิตฺเตน อธิวาเสติ กายวาจาหิ กตฺตพฺพสฺส
ปฏิกฺเขปสฺส อกรณโต อกิริยสมุฏฺฐานํ กายทฺวาเร วจีทฺวาเร
จ อาปตฺตึ อาปชฺชติ ฯ มโนทฺวาเร ปน อาปตฺติ นาม
นตฺถิ ฯ เอโก สตํ วา สหสฺสํ วา ปาทมูเล ฐเปติ ตุยฺหิทํ
โหตูติ ฯ ภิกฺขุ นยิทํ กปฺปตีติ ปฏิกฺขิปติ ฯ อุปาสโก ปริจฺจตฺตํ
มยา ตุมฺหากนฺติ คโต ฯ อญฺโญ ตตฺถ อาคนฺตฺวา ปุจฺฉติ
กึ ภนฺเต อิทนฺติ ฯ ยํ เตน จ อตฺตนา จ วุตฺตํ ตํ
อาจิกฺขิตพฺพํ ฯ โส เจ วทติ โคปยิสฺสามิ ภนฺเต คุตฺตฏฺฐานํ
ทสฺเสถาติ สตฺตภูมิกํปิ ปาสาทํ อภิรุหิตฺวา อิทํ คุตฺตฏฺฐานนฺติ
อาจิกฺขิตพฺพํ ฯ อิธ นิกฺขิปาหีติ น วตฺตพฺพํ ฯ เอตฺตาวตา
กปฺปิยญฺจ อกปฺปิยญฺจ นิสฺสาย ฐิตํ โหติ ฯ ทฺวารํ ปิทหิตฺวา
รกฺขนฺเตน วสิตพฺพํ ฯ สเจ กิญฺจิ วิกฺกายิกภณฺฑํ ปตฺตํ วา
จีวรํ วา อาคจฺฉติ อิทํ คณฺหิสฺสถ ภนฺเตติ วุตฺเต อุปาสก
อตฺถิ อมฺหากํ อิมินา อตฺโถ วตฺถุ จ เอวรูปนฺนาม สํวิชฺชติ
กปฺปิยการโก นตฺถีติ วตฺตพฺพํ ฯ สเจ โส วทติ อหํ
กปฺปิยการโก ภวิสฺสามิ ทฺวารํ วิวริตฺวา เทถาติ ทฺวารํ
วิวริตฺวา อิมสฺมึ โอกาเส ฐปิตนฺติ วตฺตพฺพํ ฯ อิทํ คณฺหาติ
จ น วตฺตพฺพํ ฯ เอวํปิ กปฺปิยญฺจ อกปฺปิยญฺจ นิสฺสาย
ฐิตเมว โหติ ฯ โส เจ ตํ คเหตฺวา ตสฺส กปฺปิยภณฺฑํ
เทติ วฏฺฏติ ฯ สเจ อธิกํ คณฺหาติ น มยํ ตว ภณฺฑํ
คณฺหาม นิกฺขิปาหีติ วตฺตพฺโพ ฯ
สงฺฆมชฺเฌ นิสฺสชฺชิตพฺพนฺติ เอตฺถ ยสฺมา รูปิยํ นาม
อกปฺปิยํ ตสฺมา นิสฺสชฺชิตพฺพํ สงฺฆสฺส วา คณสฺส วา
ปุคฺคลสฺส วาติ น วุตฺตํ ฯ ยสฺมา ปน ตํ ปฏิคฺคหิตมตฺตเมว
น เตน กิญฺจิ กปฺปิยภณฺฑํ เจตาปิตํ ตสฺมา อุปาเยน
ปริโภคทสฺสนตฺถํ สงฺฆมชฺเฌ นิสฺสชฺชิตพฺพนฺติ วุตฺตํ ฯ กปฺปิยํ
อาจิกฺขิตพฺพํ สปฺปิ วาติ ปพฺพชิตานํ สปฺปิ วา เตลํ วา
วฏฺฏติ อุปาสกาติ เอวํ อาจิกฺขิตพฺพํ ฯ

รูปิยปฏิคฺคาหกํ ฐเปตฺวา
สพฺเพเหว ปริภุญฺชิตพฺพนฺติ สพฺเพหิ ภาเชตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพํ ฯ
รูปิยปฏิคฺคาหเกน ภาโค น คเหตพฺโพ ฯ อญฺเญสํ ภิกฺขูนํ
วา อารามิกานํ วา ปตฺตภาคํปิ ปฏิลภิตฺวา ปริภุญฺชิตุํ
น วฏฺฏติ ฯ อนฺตมโส มกฺกฏาทีหิ ตโต หริตฺวา อรญฺเญ
ฐปิตํ วา เตสํ หตฺถโต คลิตํ วา ติรจฺฉานปริคฺคหิตํปิ
ปํสุกูลํปิ น วฏฺฏติเยว ฯ ตโต อาหเฏน ผาณิเตน เสนาสน-
ธูปนํปิ น วฏฺฏติ ฯ สปฺปินา วา เตเลน วา ปทีปํ
กตฺวา ทีปาโลเกน นิปชฺชิตุํ กสิณปริกมฺมํปิ กาตุํ โปตฺถกํปิ
วาเจตุํ น วฏฺฏติ ฯ ตโต เตลมธุผาณิตาทีหิ ปน สรีเร
วณํ มกฺเขตุํ น วฏฺฏติเยว ฯ เตน วตฺถุนา มญฺจปีฐาทีนิ
วา คณฺหนฺติอุโปสถาคารํ วา โภชนสาลํ วา กโรนฺติ
ปริภุญฺชิตุํ น วฏฺฏติ ฯ ฉายาปิ เคหปริจฺเฉเทน ฐิตา น
วฏฺฏติ ฯ ปริจฺเฉทาติกฺกนฺตา อาคนฺตุกตฺตา วฏฺฏติ ฯ ตํ วตฺถุํวิสฺสชฺเชตฺวา
กเตน มคฺเคนปิ เสตุนาปิ นาวายปิ อุฬุมฺเปนปิ
คนฺตุํ น วฏฺฏติ ฯ เตน วตฺถุนา ขนาปิตาย โปกฺขรณิยา
อุพฺภิโตทกํ ปาตุํ วา ปริภุญฺชิตุํ วา น วฏฺฏติ ฯ อนฺโต
อุทเก ปน อสติ อญฺญํ อาคนฺตุกอุทกํ วา วสฺโสทกํ วา
ปวิฏฺฐํ วฏฺฏติ ฯ กีตาย เยน อุทเกน สทฺธึ กีตา ตํ อาคนฺตุกํปิ
น วฏฺฏติ ฯ ตํ วตฺถุํ อุปนิกฺเขปํ ฐเปตฺวา สงฺโฆ ปจฺจเย
ปริภุญฺชติ เตปิ ปจฺจยา ตสฺส น วฏฺฏนฺติ ฯ อาราโม
คหิโต โหติ โสปิ ปริภุญฺชิตุํ น วฏฺฏติ ฯ ยทิ ภูมิปิ พีชํปิ
อกปฺปิยํ เนว ภูมึ น ผลํ ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ ฯ สเจ
ภูมึเยว กีณิตฺวา อญฺญานิ พีชานิ โรปิตานิ ผลํ ปริภุญฺชิตุํ
วฏฺฏติ ฯ อถ พีชานิ กีณิตฺวา กปฺปิยภูมิยํ โรปิตานิ ผลํ
น วฏฺฏติ ฯ ภูมิยํ นิสีทิตุํ วา นิปชฺชิตุํ วา วฏฺฏติ ฯ
สเจ โส ฉฑฺเฑตีติ ยตฺถ กตฺถจิ ขิปติ ฯ อถาปิ น ฉฑฺเฑติ
สยํ วา คเหตฺวา คจฺฉติ น วาเรตพฺโพ ฯ โน เจ ฉฑฺเฑตีติ
อถ เนว คเหตฺวา คจฺฉติ น ฉฑฺเฑติ กึ มยฺหํ อิมินา
พฺยาปาเรนาติ เยน กามํ ปกฺกมติ ตโต ยถาวุตฺตลกฺขโณ
รูปิยฉฑฺฑโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯ

โย น ฉนฺทาคตินฺติอาทีสุ
โลภวเสน ตํ วตฺถุํ อตฺตโน วา กโรนฺโต อตฺตานํ วา
อุกฺกํเสนฺโต ฉนฺทาคตึ นาม คจฺฉติ ฯ โทสวเสน เนวายํ
มาติกํ ชานาติ น วินยนฺติ ปรํ อปสาเทนฺโต โทสาคตึ
นาม คจฺฉติ ฯ โมหวเสน มุฏฺฐปฺปมุฏฺฐสฺสติภาวํ อาปชฺชนฺโต
โมหาคตึ นาม คจฺฉติ ฯ รูปิยปฏิคฺคาหกสฺส ภเยน ฉฑฺเฑตุํ
อวิสหนฺโต ภยาคตึ นาม คจฺฉติ ฯ เอวํ อกโรนฺโต น ฉนฺทาคตึ
คจฺฉติ ฯเปฯ น ภยาคตึ คจฺฉตีติ เวทิตพฺโพ ฯ อนิมิตฺตํ
กตฺวาติ นิมิตฺตํ อกตฺวา ฯ อกฺขีนิ นิมฺมิเลตฺวา นทิยา วา
ปปาเต วา วนคหเน วา คูถกํ วิย อนเปกฺเขน ปติโตกาสํ
อสมนฺนาหรนฺเตน ปาเตตพฺพนฺติ อตฺโถ ฯ เอวํ ชิคุจฺฉิตพฺเพปิ
รูปิเย ภควา ปริยาเยน ภิกฺขูนํ ปริโภคํ อาจิกฺขิ ฯ รูปิย-
ปฏิคฺคาหกสฺส ปน เกนจิ ปริยาเยน ตโต อุปฺปนฺนปจฺจย-
ปริโภโค น วฏฺฏติ ฯ ยถา จายํ เอตสฺส น วฏฺฏติ เอวํ
อสนฺตสมฺภาวนาย วา กุลทูสกกมฺเมน วา กุหนาทีหิ วา
อุปฺปนฺนปจฺจยา เนว ตสฺส น อญฺญสฺส วฏฺฏนฺติ ฯ ธมฺเมน
สเมน อุปฺปนฺนาปิ อปจฺจเวกฺขิตฺวา ปริภุญฺชิตุํน วฏฺฏนฺติ ฯ

จตฺตาโร หิ ปริโภคา (๑) เถยฺยปริโภโค อิณปริโภโค
ทายชฺชปริโภโค สามิปริโภโคติ ฯ ตตฺถ สงฺฆมชฺเฌปิ นิสีทิตฺวา
ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุสฺสีลสฺส ปริโภโค เถยฺยปริโภโค นาม ฯ
สีลวโต อปจฺจเวกฺขิตปริโภโค อิณปริโภโค นาม ฯ ตสฺมา
จีวรํ ปริโภเค ปริโภเค ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ ปิณฺฑปาโต อาโลเป
อาโลเป ฯ ตถา อสกฺโกนฺเตน ปุเรภตฺตปจฺฉาภตฺตปุริมยาม-
มชฺฌิมยามปจฺฉิมยาเมสุ ฯ สจสฺส อปจฺจเวกฺขโตว อรุโณ
อุคฺคจฺฉติ อิณปริโภคฏฺฐาเน ติฏฺฐติ ฯ เสนาสนํปิ ปริโภเค
ปริโภเค ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ ฯ เภสชฺชสฺส ปฏิคฺคหเณปิ ปริโภเคปิ
สติปจฺจยตา วฏฺฏติ ฯ เอวํ สนฺเตปิ ปฏิคฺคหเณ สตึ กตฺวา
ปริโภเค อกโรนฺตสฺเสว อาปตฺติ ฯ ปฏิคฺคหเณ ปน สตึ อกตฺวา
ปริโภเค กโรนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ จตุพฺพิธา หิ สุทฺธิ เทสนา-
สุทฺธิ สํวรสุทฺธิ ปริยิฏฺฐิสุทฺธิ ปจฺจเวกฺขณสุทฺธีติ ฯ ตตฺถ
# ๑. ม. มู. ๑๒/๒๑/๒๑ ฯ
เทสนาสุทฺธิ นาม ปาฏิโมกฺขสํวรสีลํ ฯ ตํ หิ เทสนาย สุชฺฌนโต
เทสนาสุทฺธีติ วุจฺจติ ฯ สํวรสุทฺธิ นาม อินฺทฺริยสํวรสีลํ ฯ ตํ
หิ น ปุน เอวํ กริสฺสามีติ จิตฺตาธิฏฺฐานสํวเรเนว สุชฺฌนโต
สํวรสุทฺธีติ วุจฺจติ ฯ ปริยิฏฺฐิสุทฺธิ นาม อาชีวปริสุทฺธสีลํ ฯ
ตํ หิ อเนสนํ ปหาย ธมฺเมน สเมน ปจฺจเย อุปฺปาเทนฺตสฺส
ปริเยสนายเยว สุทฺธตฺตา ปริยิฏฺฐิสุทฺธีติ วุจฺจติ ฯ ปจฺจเวกฺขณ-
สุทฺธิ นาม ปจฺจยปริโภคสนฺนิสฺสิตสีลํ ฯ ตํ หิ ปฏิสงฺขา โยนิโส
จีวรํ ปฏิเสวตีติ อาทินา นเยน วุตฺเตน ปจฺจเวกฺขเณน
สุชฺฌนโต ปจฺจเวกฺขณสุทฺธีติ วุจฺจติ ฯ เตน วุตฺตํ ปฏิคฺคหเณ
ปน สตึ อกตฺวา ปริโภเค กโรนฺตสฺส อนาปตฺตีติ ฯ สตฺตนฺนํ
เสกฺขานํ ปจฺจยปริโภโค ทายชฺชปริโภโค นาม ฯ เต หิ
ภควโต ปุตฺตา ตสฺมา ปิตุ สนฺตกานํ ปจฺจยานํ ทายาทา
หุตฺวา เต ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺติ ฯ กึ ปน เต ภควโต
ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺติ คิหีนํ ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตีติ ฯ คิหีหิ
ทินฺนาปิ ภควตา อนุญฺญาตตฺตา ภควโต สนฺตกา โหนฺติ
ตสฺมา เต ภควโต ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตีติ เวทิตพฺพํ ฯ ธมฺม-
ทายาทสุตฺตญฺเจตฺถ (๑) สาธกํ ฯ ขีณาสวานํ ปริโภโค สามิ-
ปริโภโค นาม ฯ เต หิ ตณฺหาทาสพฺยํ อตีตตฺตา สามิโน
หุตฺวา ปริภุญฺชนฺติ ฯ อิเมสุ ปริโภเคสุ สามิปริโภโค จ
ทายชฺชปริโภโค จ สพฺเพสํปิ วฏฺฏติ ฯ อิณปริโภโค น
วฏฺฏติ ฯ เถยฺยปริโภเค กถาเยว นตฺถิ ฯ

อปเรปิ จตฺตาโร ปริโภคา ลชฺชิปริโภโค อลชฺชิปริโภโค
ธมฺมิยปริโภโค อธมฺมิยปริโภโคติ ฯ ตตฺถ อลชฺชิโน ลชฺชินา
สทฺธึ ปรโภโค วฏฺฏติ ฯ อาปตฺติยา น กาเรตพฺโพ ฯ ลชฺชิโน
อลชฺชินา สทฺธึ ยาว น ชานาติ ตาว วฏฺฏติ ฯ อาทิโต
ปฏฺฐาย หิ อลชฺชี นาม นตฺถิ ฯ ตสฺมา ยทาสฺส อลชฺชิภาวํ
ชานาติ ตทา วตฺตพฺโพ ตุมฺเห กายทฺวาเร จ วจีทฺวาเร
จ วีติกฺกมํ กโรถ ตํ อปฏิรูปํ มา เอวํ อกริตฺถาติ ฯ
สเจ อนาทยิตฺวา กโรติเยว ยทิ เตน สทฺธึ ปริโภคํ
กโรติ โสปิ อลชฺชีเยว โหติ ฯ โยปิ อตฺตโน ภารภูเตน
อลชฺชินา สทฺธึ ปริโภคํ กโรติ โสปิ นิวาเรตพฺโพ ฯ สเจ
น โอรมติ อยํปิ อลชฺชีเยว โหติ ฯ เอวํ เอโกปิ อลชฺชี
อลชฺชิสตํปิ กโรติ ฯ อลชฺชิโน ปน อลชฺชินาว สทฺธึ ปริโภเค
อาปตฺติ นาม นตฺถิ ฯ ลชฺชิโน ลชฺชินา สทฺธึ ปริโภโค
ทฺวินฺนํ ขตฺติยกุมารานํ สุวณฺณปาฏิยํ โภชนสทิโส ฯ ธมฺมิยา-
ธมฺมิยปริโภโค ปจฺจยวเสเนว เวทิตพฺโพ ฯ ตตฺถ สเจ ปุคฺคโลปิ
อลชฺชี ปิณฺฑปาโตปิ อธมฺมิโย อุโภ เชคุจฺฉา ฯ ปุคฺคโล อลชฺชี
ปิณฺฑปาโต ธมฺมิโย ปุคฺคลํ ชิคุจฺฉิตฺวา ปิณฺฑปาโต น
คเหตพฺโพ ฯ มหาปจฺจริยํ ปน ทุสฺสีโล สงฺฆโต อุทฺเทสภตฺตาทีนิ
ลภิตฺวา สงฺฆสฺเสว เทติ เอตานิ ยถาทานเมว คตตฺตา วฏฺฏนฺตีติ
วุตฺตํ ฯ ปุคฺคโล ลชฺชี ปิณฺฑปาโต อธมฺมิโย ปิณฺฑปาโต
ชิคุจฺโฉ น คเหตพฺโพ ฯ ปุคฺคโล ลชฺชี ปิณฺฑปาโตปิ ธมฺมิโย
วฏฺฏติ ฯ

อปเร เทฺว ปคฺคหา เทฺว จ ปริโภคา ลชฺชิปคฺคโห
อลชฺชิปคฺคโห ธมฺมปริโภโค อามิสปริโภโคติ ฯ ตตฺถ อลชฺชิโน
ลชฺชึ ปคฺคเหตุํ วฏฺฏติ ฯ น โส อาปตฺติยา กาเรตพฺโพ ฯ
สเจ ปน ลชฺชี อลชฺชึ ปคฺคณฺหาติ อนุโมทนาย อชฺเฌสติ
ธมฺมกถาย อชฺเฌสติ กุเลสุ อุปตฺถมฺเภติ อิตโรปิ อมฺหากํ
อาจริโย อีทิโส จ อีทิโส จาติ ตสฺส ปริสติ วณฺณํ ภาสติ
อยํ สาสนํ โอสกฺกาเปติ อนฺตรธาเปตีติ เวทิตพฺโพ ฯ ธมฺม-
ปริโภคอามิสปริโภเคสุ ปน ยตฺถ อามิสปริโภโค วฏฺฏติ ตตฺถ
ธมฺมปริโภโคปิ วฏฺฏติ ฯ โย ปน โกฏิยํ ฐิโต คณฺโฐ ตสฺส
ปุคฺคลสฺส อจฺจเยน นสฺสิสฺสติ ตํ ธมฺมานุคฺคเหน อุคฺคณฺหิตุํ
วฏฺฏตีติ วุตฺตํ ฯ

ตตฺรีทํ วตฺถุ มหาภเย กิร เอกสฺเสว ภิกฺขุโน
มหานิทฺเทโส ปคุโณ อโหสิ ฯ อถ จตุนฺนิกายิกติสฺสตฺเถรสฺส
อุปชฺฌาโย มหาติปิฏกตฺเถโร นาม มหารกฺขิตตฺเถรํ อาห
อาวุโส มหารกฺขิต เอตสฺส สนฺติเก มหานิทฺเทสํ คณฺหาหีติ ฯ
ปาโป กิรายํ ภนฺเต น คณฺหามีติ ฯ คณฺหาวุโส อหนฺเต
สนฺติเก นิสีทิสฺสามีติ ฯ สาธุ ภนฺเต ตุมฺเหสุ นิสินฺเนสุ
อุคฺคณฺหิสฺสามีติ ปฏฺฐเปตฺวา รตฺตินฺทิวํ นิรนฺตรํ ปริยาปุณนฺโต
โอสานทิวเส เหฏฺฐามญฺเจ อิตฺถึ ทิสฺวา ภนฺเต สุตํเยว เม
ปุพฺเพ สจาหํ เอวํ ชาเนยฺยํ น อีทิสสฺส สนฺติเก ธมฺมํ
ปริยาปุเณยฺยนฺติ อาห ฯ ตสฺส ปน สนฺติเก พหู มหาเถรา
อุคฺคณฺหิตฺวา มหานิทฺเทสํ ปติฏฺฐเปสุํฯ
รูปิเย รูปิยสญฺญีติ เอตฺถ สพฺพํปิ ชาตรูปรชตญฺจ
รูปิยสงฺคหเมว คตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ รูปิเย เวมติโกติ สุวณฺณํ
นุโข ขรปตฺตํ นุโขติ อาทินา นเยน สํสยชาโต ฯ รูปิเย
อรูปิยสญฺญีติ สุวณฺณาทีสุ ขรปตฺตาทิสญฺญี ฯ อปิจ ปุญฺญกามา
ราโชโรธาทโย ภตฺตขชฺชกคนฺธปิณฺฑาทีสุ ปกฺขิปิตฺวา หิรญฺญ-
สุวณฺณํ เทนฺติ โจลภิกฺขาย จรนฺตานํ ทุสฺสนฺเต พทฺธกหา-
ปณาทีหิเยว สทฺธึ โจลกานิ เทนฺติ ภิกฺขู ภตฺตาทิสญฺญาย
วา โจลกสญฺญาย วา ปฏิคฺคณฺหนฺติ เอวํ รูปิเย อรูปิยสญฺญี
รูปิยํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ เวทิตพฺโพ ฯ ปฏิคฺคณฺหนฺเตน ปน อิมสฺมึ
เคเห อิทํ ลทฺธนฺติ สลฺลกฺเขตพฺพํ ฯ เยน หิ อสติยา ทินฺนํ
โหติ โส สตึ ปฏิลภิตฺวา ปุน อาคจฺฉติ ฯ อถสฺส วตฺตพฺพํ
ตว โจลกํ ปสฺสาหีติ ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานตฺถเมว ฯ
สมุฏฺฐานาทีสุ ฉสฺสมุฏฺฐานํ สิยา กิริยา คหเณน
อาปชฺชนโต สิยา อกิริยา ปฏิกฺเขปสฺส อกรณโต รูปิยอญฺญ-
วาทกอุปสฺสุติสิกฺขาปทานิ หิ ตีณิ เอกปริจฺเฉทานิ โนสญฺญา-
วิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ
ติเวทนนฺติ ฯ
รูปิยสิกฺขาปทํ นิฏฺฐิตํ ฯ

เตน สมเยนาติ รูปิยสพฺโยหารสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ นานปฺปการกนฺติ
กตากตาทิวเสน อเนกวิธํ ฯ รูปิยสพฺโยหารนฺติ
ชาตรูปรชตปริวตฺตนํ ฯ สมาปชฺชนฺตีติ ปฏิคฺคหณสฺเสว ปฏิกฺขิตตฺตา
ปฏิคฺคหิตปริวตฺตเน โทสํ อปสฺสนฺตา กโรนฺติ ฯ สีสูปคนฺติ
อาทีสุ สีสํ อุปคจฺฉตีติ สีสูปคํ ฯ โปตฺถเกสุ ปน สีสูปกนฺติ
ลิขิตํ ฯ ยสฺส กสฺสจิ สีสาลงฺการสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ เอส นโย
สพฺพตฺถ ฯ กเตน กตนฺติ อาทีสุ สุทฺโธ รูปิยสพฺโยหาโรเยว ฯ
รูปิเย รูปิยสญฺญีติ อาทิมฺหิ ปุริมสิกฺขาปเท วุตฺตวตฺถูสุ
นิสฺสคฺคิยวตฺถุนา นิสฺสคฺคิยวตฺถุํ เจตาเปนฺตสฺส มูลคหเณ
ปุริมสิกฺขาปเทน นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ อปราปรํ ปริวตฺตเน
อิมินา นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยเมว ฯ