พุทธธรรมสงฆ์


อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อวิปฺปวาสสมฺมตึ
ทาตุนฺติ อวิปฺปวาเส สมฺมติ อวิปฺปวาสสมฺมติ ฯ อวิปฺปวาสาย
วา สมฺมติ อวิปฺปวาสสมฺมติ ฯ โก ปเนตฺถ อานิสํโส ฯ เยน
จีวเรน วิปฺปวสติ ตํ นิสฺสคฺคิยํ น โหติ อาปตฺติญฺจ น
อาปชฺชติ ฯ กิตฺตกํ กาลํ ฯ มหาสุมตฺเถโร ตาว อาห ยาว
โรโค น วูปสมติ วูปสนฺเต ปน โรเค สีฆํ จีวรฏฺฐานํ
อาคนฺตพฺพนฺติ ฯ มหาปทุมตฺเถโร อาห สีฆํ อาคจฺฉโต โรโค
ปฏิกุปฺเปยฺย ตสฺมา สณิกํ อาคนฺตพฺพํ ยโต ปฏฺฐาย หิ
สตฺถํ วา ปริเยสติ คจฺฉามีติ อาโภคํ วา กโรติ ตโต
ปฏฺฐาย วฏฺฏติ น ทานิ คมิสฺสามีติ เอวํ ปน ธุรนิกฺเขปํ
กโรนฺเตน ปจฺจุทฺธริตพฺพํ อติเรกจีวรฏฺฐาเน ฐสฺสตีติ ฯ สเจ
ปนสฺส โรโค ปฏิกุปฺปติ กึ กาตพฺพนฺติ ฯ ปุสฺสเทวตฺเถโร
ตาว อาห สเจ โสเยว โรโค ปฏิกุปฺปติ สาเอว สมฺมติ
ปุน สมฺมติทานกิจฺจํ นตฺถิ อถญฺโญ กุปฺปติ ปุน ทาตพฺพา
สมฺมตีติ ฯ อุปติสฺสตฺเถโร อาห โส วา โรโค โหตุ อญฺโญ
วา ปุน สมฺมติทานกิจฺจํ นตฺถีติ ฯ
นิฏฺฐิตจีวรสฺมึ ภิกฺขุนาติ อิธ ปน ปุริมสิกฺขาปเท วิย
อตฺถํ อคฺคเหตฺวา นิฏฺฐิเต จีวรสฺมึ ภิกฺขุโนติ เอวํ สามิวเสน
กรณวจนสฺส อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ กรณวเสน หิ ภิกฺขุนา อิทํ
นาม กาตพฺพนฺติ นตฺถิ สามิวเสน ปน ภิกฺขุโน จีวรสฺมึ
นิฏฺฐิเต กฐิเน จ อุพฺภเต เอวํ ฉินฺนปลิโพโธ เอกรตฺตมฺปิ
เจ ภิกฺขุ ติจีวเรน วิปฺปวเสยฺยาติ เอวํ อตฺโถ ยุชฺชติ ฯ
ตตฺถ ติจีวเรนาติ อธิฏฺฐิเตสุ ตีสุ จีวเรสุ เยน เกนจิ ฯ
เอเกน วิปฺปวุฏฺโฐปิ หิ ติจีวเรน วิปฺปวุฏฺโฐ โหติ ปฏิสิทฺธ-
ปริยาปนฺเนน วิปฺปวุฏฺฐตฺตา ฯ เตเนวสฺส ปทภาชเน สงฺฆาฏิยา
วาติ อาทิ วุตฺตํ ฯ วิปฺปวเสยฺยาติ วิปฺปวุฏฺโฐ วเสยฺย ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

คาโม เอกูปจาโรติ อาทิ อวิปฺปวาสลกฺขณววฏฺฐาปนตฺถํ
วุตฺตํ ฯ ตโต ปรํ ยถากฺกเมน ตาเนว ปณฺณรส มาติกาปทานิ
วิตฺถาเรนฺโต คาโม เอกูปจาโร นามาติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ
เอกกุลสฺส คาโมติ เอกสฺส รญฺโญ วา คามโภชกสฺส วา
คาโม ฯ ปริกฺขิตฺโตติ เยนเกนจิ ปากาเรน วา วติยา
วา ปริขาย วา ปริกฺขิตฺโต ฯ เอตฺตาวตา เอกกุลสฺส คามสฺส
เอกูปจารตา ทสฺสิตา ฯ อนฺโตคาเม วฏฺฐพฺพนฺติ เอวรูเป คาเม
จีวรํ นิกฺขิปิตฺวา คามนฺตเร ยถารุจิเต ฐาเน อรุณํ อุฏฺฐาเปตุํ
วฏฺฏติ ฯ อปริกฺขิตฺโตติ อิมินา ตสฺเสว คามสฺส นานูปจารตา
ทสฺสิตา ฯ ตสฺมึ ฆเร วฏฺฐพฺพนฺติ เอวรูเป คาเม ยสฺมึ
ฆเร จีวรํ นิกฺขิตฺตํ ตตฺถ วฏฺฐพฺพํ ฯ หตฺถปาสา วา น
วิชหิตพฺพนฺติ อถวา ตํ ฆรํ สมนฺตโต หตฺถปาสา น วิชหิ-
ตพฺพํ ฯ อฑฺฒเตยฺยรตนปฺปมาณปฺปเทสา อุทฺธํ น วิชหิตพฺพนฺติ
วุตฺตํ โหติ ฯ อฑฺฒเตยฺยรตนพฺภนฺตเร ปน วฏฺฐุํ วฏฺฏติ ฯ
ตํ ปมาณํ อติกฺกมิตฺวา สเจปิ อิทฺธิมา ภิกฺขุ อากาเส อรุณํ
อุฏฺฐาเปติ นิสฺสคฺคิยเมว โหติ ฯ เอตฺถ จ ยสฺมึ ฆเรติ ฆรปริจฺเฉโท
เอกกุลสฺส นิเวสนํ โหตีติ อาทินา ลกฺขเณน เวทิตพฺโพ ฯ
นานากุลสฺส คาโมติ นานาราชูนํ วา คามโภชกานํ วา คาโม
เวสาลีกุสินาราทิสทิโส ฯ ปริกฺขิตฺโตติ อิมินา นานากุลสฺส
คามสฺส เอกูปจารตา ทสฺสิตา ฯ สภาเย วา ทฺวารมูเล วาติ
เอตฺถ สภายนฺติ ลิงฺคพฺยตฺตเยน สภา วุตฺตา ฯ ทฺวารมูเลติ
นครทฺวารสฺส สมีเป ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ เอวรูเป คาเม ยสฺมึ
ฆเร จีวรํ นิกฺขิตฺตํ ตตฺถ วา วฏฺฐพฺพํ ฯ ตตฺถ สทฺท-
สงฺฆุฏฺเฐน วา ชนสมฺพาเธน วา วสิตุํ อสกฺโกนฺเตน สภาเย
วา วฏฺฐพฺพํ นครทฺวารมูเล วา ฯ ตตฺราปิ วสิตุํ อสกฺโกนฺเตน
ยตฺถ กตฺถจิ ผาสุกฏฺฐาเน วสิตฺวา อนฺโตอรุเณ อาคมฺม
เตสํเยว สภายทฺวารมูลานํ หตฺถปาสา วา น วิชหิตพฺพํ (๑) ฯ ฆรสฺส ปน จีวรสฺส วา หตฺถปาเส วฏฺฐพฺพเมว นตฺถิ ฯ
# ๑. อิธ อิติสทฺโท อิจฺฉิตพฺโพ ฯ
สภายํ คจฺฉนฺเตน หตฺถปาเส จีวรํ นิกฺขิปิตฺวาติ สเจ ฆเร
อฏฺฐเปตฺวา สภาเย ฐเปสฺสามีติ สภายํ คจฺฉติ เตน สภายํ
คจฺฉนฺเตน หตฺถปาเส หตฺถํ ปสาเรตฺวา หนฺทิมํ จีวรํ ฐเปมีติ
เอวํ นิกฺเขปมุเข หตฺถปาสคเต กิสฺมึจิ อาปเณ จีวรํ นิกฺขิปิตฺวา
ปุริมนเยเนว สภาเย วา วฏฺฐพฺพํ ทฺวารมูเล วา หตฺถปาสา วา
น วิชหิตพฺพํ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ตตฺรายํ วินิจฺฉโย ฯ ปุสฺสเทวตฺเถโร ตาว อาห จีวร-
หตฺถปาเส วสิตพฺพํ นตฺถิ ยตฺถ กตฺถจิ วีถิหตฺถปาเสปิ สภาย-
หตฺถปาเสปิ ทฺวารหตฺถปาเสปิ วสิตุํ วฏฺฏตีติ ฯ อุปติสฺสตฺเถโร
ปนาห นครสฺส พหูนิปิ ทฺวารานิ โหนฺติ พหูนิปิ สภายานิ
ตสฺมา สพฺพตฺถ น วฏฺฏติ ยสฺสา ปน วีถิยา จีวรํ ฐปิตํ
ยํ ตสฺสา สมฺมุขฏฺฐาเน สภายญฺจ ทฺวารญฺจ ตสฺส สภายสฺส
จ ทฺวารสฺส จ หตฺถปาสา น วิชหิตพฺพํ เอวํ หิ สติ
สกฺกา จีวรสฺส ปวุตฺตึ ชานิตุนฺติ ฯ สภายํ ปน คจฺฉนฺเตน
ยสฺส อาปณิกสฺส หตฺเถ นิกฺขิตฺตํ สเจ โส ตํ จีวรํ อติหริตฺวา
ฆเร นิกฺขิปติ วีถิหตฺถปาโส น รกฺขติ ฆรสฺเสว หตฺถปาเส
วฏฺฐพฺพํ ฯ สเจ มหนฺตํ ฆรํ โหติ เทฺว วีถิโย ผริตฺวา ฐิตํ
ปุรโต วา ปจฺฉโต วา หตฺถปาเสเยว อรุโณ อุฏฺฐาเปตพฺโพ ฯ สภาเย
นิกฺขิปิตฺวา ปน สภาเย วา ตสฺส สมฺมุเข นคร-
ทฺวารมูเล วา เตสํเยว หตฺถปาเส วา อรุณํ (๑) อุฏฺฐาเปตพฺพํ ฯ
# ๑. ปุํลิงฺโค กาตพฺโพ ฯ อิโต ปเรสุปิ ตเถว กาตพฺพํ ฯ
อปริกฺขิตฺโตติ อิมินา ตสฺเสว คามสฺส นานูปจารตา ทสฺสิตา ฯ
เอเตเนวูปาเยน สพฺพตฺถ เอกูปจารตา จ นานูปจารตา จ
เวทิตพฺพา ฯ ปาลิยํ ปน คาโม เอกูปจาโร นามาติ เอวํ
อาทิมฺหิ อชฺโฌกาโส เอกูปจาโร นามาติ เอวํ อนฺเต จ
เอกเมว มาติกาปทํ อุทฺธริตฺวา ปทภาชนํ วิตฺถาริตํ ฯ ตสฺมา
ตสฺเสว ปทสฺสานุสาเรน สพฺพตฺถ ปริกฺเขปาทิวเสน เอกูปจารตา
อปริกฺเขปาทิวเสน นานูปจารตา จ เวทิตพฺพา ฯ นิเวสนาทีสุ
โอวรกาติ คพฺภานํเยเวตํ ปริยายวจนํ ฯ หตฺถปาสา วาติ คพฺภสฺส
วา ฆรสฺส วา หตฺถปาสา ฯ ทฺวารมูเล วาติ สพฺเพสํ
สาธารเณ ฆรทฺวารมูเล วา ฯ หตฺถปาสา วาติ คพฺภสฺส วา
ฆรสฺส วา ฆรทฺวารมูลสฺส วา หตฺถปาสา ฯ อุทฺโทสิโตติ
ยานาทีนํ ภณฺฑานํ สาลา ฯ อิโต ปฏฺฐาย นิเวสเน
วุตฺตนเยเนว วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ อฏฺโฏติ ปฏิราชาทิ-
ปฏิพาหนตฺถํ อิฏฺฐกาหิ กโต พหลภิตฺติโก จตุปฺปญฺจภูมิโก
ปฏิสฺสยวิเสโส ฯ มาโลติ เอกกูฏสงฺคหิโต จตุรสฺสปาสาโท ฯ
ปาสาโทติ ทีฆปาสาโท ฯ หมฺมิยนฺติ มุณฺฑจฺฉทนปาสาโท ฯ
สตฺตพฺภนฺตราติ เอตฺถ เอตํ อพฺภนฺตรํ อฏฺฐวีสติหตฺถํ โหติ ฯ
สตฺโถติ สเจ สตฺโถ คจฺฉนฺโต คามํ วา นทึ วา ปริยาทยิตฺวา
ติฏฺฐติ อนฺโต ปวิฏฺเฐน สทฺธึ เอกาพทฺโธ หุตฺวา โอรญฺจ
ปารญฺจ ผริตฺวา ฐิโต โหติ สตฺถปริหาโรว ลพฺภติ ฯ อถ
คาเม วา นทิยา วา ปริยาปนฺโน โหติ อนฺโต ปวิฏฺโฐ
สตฺโถ คามปริหาโร เจว นทีปริหาโร จ ลพฺภติ ฯ สเจ
วิหารสีมํ อติกฺกมิตฺวา ติฏฺฐติ อนฺโตสีมายํ จีวรํ โหติ ตตฺถ
วิหารํ คนฺตฺวา วสิตพฺพํ ฯ สเจ พหิสีมายํ จีวรํ โหติ
สตฺถสมีเปเยว วสิตพฺพํ ฯ สเจ คจฺฉนฺโต สกเฏ วา ภคฺเค
โคเณ วา นฏฺเฐ อนฺตรา ฉิชฺชติ ยสฺมึ โกฏฺฐาเส จีวรํ
นิกฺขิตฺตํ ตตฺถ วสิตพฺพํ ฯ เอกกุลสฺส เขตฺเต หตฺถปาโส นาม
จีวรสฺส หตฺถปาโสเยว ฯ นานากุลสฺส เขตฺเต หตฺถปาโส
นาม เขตฺตทฺวารสฺส หตฺถปาโส ฯ อปริกฺขิตฺเต จีวรสฺเสว
หตฺถปาโสว ฯ ธญฺญกรณนฺติ ขลํ วุจฺจติ ฯ อาราโมติ ปุปฺผาราโม
ผลาราโม วา ฯ ทฺวีสุปิ เขตฺเต วุตฺตสทิโสว วินิจฺฉโย ฯ
วิหาโรติ นิเวสนสทิโสว วินิจฺฉโย ฯ รุกฺขมูเล อนฺโตฉายายนฺติ
ฉายาย ผุฏฺโฐกาสสฺส อนฺโตเยว ฯ วิรลสาขสฺส ปน รุกฺขสฺส
อาตเปน ผุฏฺโฐกาเส ฐปิตํ นิสฺสคฺคิยเมว โหติ ฯ ตสฺมา
ตาทิสสฺส สาขาฉายาย วา ขนฺธจฺฉายาย วา ฐเปตพฺพํ ฯ
สเจ สาขาย วา วิฏเป วา ฐเปติ อุปริ อญฺญสฺส สาขา-
ฉายาย ผุฏฺโฐกาเสเยว ฐเปตพฺพํ ฯ ขุชฺชรุกฺขสฺส ฉายา
ทูรํ คจฺฉติ ฉายาย ฯ ฆนฏฺฐาเน ฐเปตุํ วฏฺฏติเยว ฯ
อิธาปิ หตฺถปาโส จีวรหตฺถปาโสเยว ฯ อคามเก อรญฺเญติ
อคามกํ นาม อรญฺญํ วิชฺฌาฏวีอาทีสุ วา สมุทฺทมชฺเฌ
วา มจฺฉพนฺธานํ อคมนปเถสุ ทีปเกสุ ลพฺภติ ฯ สมนฺตา
สตฺตพฺภนฺตราติ มชฺเฌ ฐิตสฺส สพฺพทิสาสุ สตฺตพฺภนฺตรา
วินิพฺเพเธน จุทฺทส โหนฺติ ฯ มชฺเฌ นิสินฺโน ปุรตฺถิมาย วา
ปจฺฉิมาย วา ทิสาย ปริยนฺเต ฐิตจีวรํ รกฺขติ ฯ สเจ ปน
อรุณุคฺคมนสมเย เกสคฺคมตฺตํปิ ปุรตฺถิมทิสํ คจฺฉติ ปจฺฉิมาย
ทิสาย จีวรํ นิสฺสคฺคิยํ โหติ ฯ เอส นโย อิตรสฺมึ ฯ อุโปสถ-
กาเล ปน ปริสปริยนฺเต นิสินฺนภิกฺขุโต ปฏฺฐาย สตฺตพฺ-
ภนฺตรสีมา โสเธตพฺพา ฯ ยตฺตกํ ภิกฺขุสงฺโฆ วฑฺฒติ สีมาปิ
ตตฺตกํ วฑฺฒติ ฯ
อนิสฺสชฺชิตฺวา ปริภุญฺชติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ
สเจ ปธานิโก ภิกฺขุ สพฺพรตฺตึ ปธานมนุยุญฺชิตฺวา ปจฺจูสสมเย
นหายิสฺสามีติ นิกฺขมติ ตีณิปิ จีวรานิ นทีตีเร ฐเปตฺวา นทึ
โอตรติ นหายนฺตสฺเสว จสฺส อรุณํ อุฏฺฐหติ กึ กาตพฺพํ
โส หิ ยทิ อุตฺตริตฺวา จีวรํ นิวาเสติ นิสฺสคฺคิยํ จีวรํ
อนิสฺสชฺชิตฺวา ปริภุญฺชนปจฺจยา ทุกฺกฏํ อาปชฺชติ อถ นคฺโค
คจฺฉติ เอวํปิ ทุกฺกฏํ อาปชฺชตีติ ฯ น อาปชฺชติ โส หิ
ยาว อญฺญํ ภิกฺขุํ ทิสฺวา วินยกมฺมํ น กโรติ ตาว
เตสํ จีวรานํ อปริโภคารหตฺตา นฏฺฐจีวรฏฺฐาเน ฐิโต โหติ
นฏฺฐจีวรสฺส จ อกปฺปิยํ นาม นตฺถิ ตสฺมา เอกํ นิวาเสตฺวา
เทฺว หตฺเถน คเหตฺวา วิหารํ คนฺตฺวา วินยกมฺมํ กาตพฺพํ ฯ
สเจ ทูเร วิหาโร โหติ อนฺตรามคฺเค มนุสฺสา สญฺจรนฺติ
เต ทิสฺวา เอกํ นิวาเสตฺวา เอกํ ปารุปิตฺวา เอกํ อํสกูเฏ
ฐเปตฺวา คนฺตพฺพํ ฯ สเจ วิหาเร สภาคํ ภิกฺขุํ น
ปสฺสติ ภิกฺขาจารํ คตา โหนฺติ สงฺฆาฏึ พหิคาเม ฐเปตฺวา
สนฺตรุตฺตเรน อาสนสาลํ คนฺตฺวา วินยกมฺมํ กาตพฺพํ ฯ
สเจ พหิคาเม โจรภยํ โหติ ปารุปิตฺวา คนฺตพฺพํ ฯ สเจ
อาสนสาลา สมฺพาธา โหติ ชนากิณฺณา น สกฺกา เอกมนฺเต
จีวรํ อปเนตฺวา วินยกมฺมํ กาตุํ เอกํ ภิกฺขุํ อาทาย พหิคามํ
คนฺตฺวา วินยกมฺมํ กตฺวา จีวรานิ ปริภุญฺชิตพฺพานิ ฯ สเจ
ภิกฺขู ทหรานํ หตฺเถ ปตฺตจีวรํ ทตฺวา มคฺคํ คจฺฉนฺตา ปจฺฉิเม
ยาเม สยิตุกามา โหนฺติ อตฺตโน อตฺตโน จีวรํ หตฺถปาเส
กตฺวาว สยิตพฺพํ ฯ สเจ คจฺฉนฺตานํเยว อสมฺปตฺเตสุ ทหเรสุ
อรุโณ อุคฺคจฺฉติ จีวรานิ นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ ฯ นิสฺสโย
ปน น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ ทหรานํปิ ปุรโต คจฺฉนฺตานํ เถเรสุ
อสมฺปตฺเตสุปิ เอเสว นโย ฯ มคฺคํ วิรชฺฌิตฺวา อรญฺเญ
อญฺญมญฺญํ อปสฺสนฺเตสุปิ เอเสว นโย ฯ สเจ ปน ทหรา
มยํ ภนฺเต มุหุตฺตํ สยิตฺวา อสุกสฺมึ นาม โอกาเส ตุมฺเห
สมฺปาปุณิสฺสามาติ วตฺวา ยาว อรุณุคฺคมนา สยนฺติ จีวรํ
นิสฺสคฺคิยํ โหติ นิสฺสโย จ ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ ทหเร อุยฺโยเชตฺวา
เถเรสุ สยนฺเตสุปิ เอเสว นโย ฯ เทฺวธาปถํ ทิสฺวา เถรา
อยํ มคฺโคติ ทหรา อยํ มคฺโคติ วตฺวา อญฺญมญฺญสฺส
วจนํ อคฺคเหตฺวา คตาว สห อรุณสฺส อุคฺคมนาปิ (๑) จีวรานิ
นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ นิสฺสโย จ ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ ทหรา
มคฺคโต โอกฺกมฺม อนฺโตอรุเณเยว นิวตฺติสฺสามาติ เภสชฺชตฺถาย
คามํ ปวิสิตฺวา อาคจฺฉนฺติ อสมฺปตฺตานํเยว จ เตสํ อรุโณ
อุคฺคจฺฉติ จีวรานิ นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ นิสฺสโย ปน น
ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ ปน เธนุภเยน วา สุนขภเยน วา
มุหุตฺตํ ฐตฺวา คมิสฺสามาติ ฐตฺวา วา นิสีทิตฺวา วา
คจฺฉนฺติ อนฺตรามคฺเค อรุเณ อุคฺคเต จีวรานิ จ นิสฺสคฺคิยานิ
โหนฺติ นิสฺสโย จ ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ อนฺโตอรุเณเยว
อาคมิสฺสามาติ อนฺโตสีมาย คามํ ปวิฏฺฐานํ อนฺตรา อรุณํ
อุคฺคจฺฉติ เนว จีวรานิ นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ น นิสฺสโย
ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ ปน วิภายตุ วา มา วาติ นิสีทนฺติ
อรุเณ อุคฺคเตปิ น จีวรานิ นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ นิสฺสโย
ปน ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ เย ปน อุปสมฺปทาทิกมฺมตฺถาย
อนฺโตอรุเณเยว อาคมิสฺสามาติ สอุสฺสาเหเนว พหิอุปจารสีมาย
มาลกํ ปวิสนฺติ ตตฺถ อรุณํ อุฏฺฐหติ จีวรํ นิสฺสคฺคิยํ
นิสฺสโย ปน น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ ตเมว อนฺโตอุปจารสีมาย
มาลกํ ปวิสนฺติ อรุเณ อุคฺคเต จีวรํ น นิสฺสคฺคิยํ นิสฺสโย
น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ เย จ อนฺโตอรุเณเยว อาคมิสฺสามาติ
สามนฺตวิหารํ ธมฺมสฺสวนตฺถาย สอุสฺสาหา คจฺฉนฺติ อนฺตรา-
มคฺเคเยว จ เนสํ อรุณํ อุคฺคจฺฉติ จีวรานิ นิสฺสคฺคิยานิ
โหนฺติ นิสฺสโย ปน น ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ สเจ ธมฺมคารเวน
ยาว ปริโยสานํ สุตฺวาว คมิสฺสามาติ นิสีทนฺติ สห
อรุณสฺส อุคฺคมนา จีวรานิปิ นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ นิสฺสโยปิ
ปฏิปฺปสฺสมฺภติ ฯ เถเรน ทหรํ จีวรํ โธวนตฺถาย คามนฺตรํ
เปเสนฺเตน อตฺตโน จีวรํ ปจฺจุทฺธริตฺวาว ทาตพฺพํ ฯ ทหรสฺสาปิ
จีวรํ ปจฺจุทฺธราเปตฺวา ฐเปตพฺพํ ฯ สเจ อสติยาปิ คจฺฉติ
อตฺตโน จีวรํ ปจฺจุทฺธริตฺวา ทหรสฺส จีวรํ วิสฺสาเสน
คเหตพฺพํ ฐเปตฺวา ฯ สเจ เถโร น สรติ ทหโร จ สรติ
ทหเรน อตฺตโน จีวรํ ปจฺจุทฺธริตฺวา เถรสฺส จีวรํ
วิสฺสาเสน คเหตฺวา คนฺตฺวา วตฺตพฺพํ ภนฺเต ตุมฺหากํ จีวรํ
อธิฏฺฐหิตฺวา ปริภุญฺชถาติ ฯ อตฺตโน จีวรํ อธิฏฺฐาตพฺพํ ฯ
เอวํ เอกสฺส สติยาปิ อาปตฺติโมกฺโข โหตีติ ฯ เสสํ
อุตฺตานตฺถเมว ฯ
สมุฏฺฐานาทีสุ ปฐมกฐินสิกฺขาปเท อนธิฏฺฐานํ อวิกปฺ-
ปนญฺจ อกิริยา อิธ อปจฺจุทฺธรณํ อยเมว วิเสโส ฯ เสสํ
สพฺพตฺถ วุตฺตนยเมวาติ ฯ
อุทฺโทสิตสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

เตน สมเยนาติ ตติยกฐินสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ อุสฺสาเปตฺวา
ปุนปฺปุนํ วิมชฺชตีติ วลีสุ นฏฺฐาสุ อิทํ มหนฺตํ ภวิสฺสตีติ
มญฺญมาโน อุทเกน สิญฺจิตฺวา ปาเทหิ อกฺกมิตฺวา หตฺเถหิ
อุสฺสาเปตฺวา อุกฺขิปิตฺวา ปิฏฺฐิยา ฆํสติ ฯ ตํ อาตเปน สุกฺขํ
ปฐมปฺปมาณเมว โหติ ฯ โส ปุนปิ ตถา กโรติ ฯ เตน
วุตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา ปุนปฺปุนํ วิมชฺชตีติ ฯ ตํ เอวํ กิลมนฺตํ
ภควา คนฺธกุฏิยํ นิสินฺโนว ทิสฺวา นิกฺขมิตฺวา เสนาสนจาริกํ
อาหิณฺฑนฺโต วิย ตตฺถ อคมาสิ ฯ เตน วุตฺตํ อทฺทสา โข
ภควาติ อาทิ ฯ เอกาทสมาเสติ เอกํ ปจฺฉิมกตฺติกมาสํ ฐเปตฺวา
เสเส เอกาทสมาเส ฯ สตฺตมาเสติ กตฺติกมาสํเยว เหมนฺติเก
จ จตฺตาโรติ ปญฺจมาเส ฐเปตฺวา เสเส สตฺตมาเส ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

กาเลปิ อาทิสฺส ทินฺนนฺติ สงฺฆสฺส วา อิทํ อกาลจีวรนฺติ
อุทฺทิสิตฺวา ทินฺนํ เอกสฺส ปุคฺคลสฺส วา อิทํ ตุยฺหํ ทมฺมีติ
ทินฺนํ ฯ สงฺฆโต วาติ อตฺตโน ปตฺตภาควเสน สงฺฆโต วา
อุปฺปชฺเชยฺย ฯ คณโต วาติ อิทํ สุตฺตนฺติกคณสฺส เทม อิทํ
อาภิธมฺมิกคณสฺสาติ เอวํ คณสฺส เทนฺติ ตโต อตฺตโน
ปตฺตภาควเสน คณโต วา อุปฺปชฺเชยฺย ฯ โน จสฺส ปาริปูรีติ
โน เจ ปาริปูรี ภเวยฺย ฯ ยตฺตเกน กริยมานํ อธิฏฺฐานจีวรํ
ปโหติ ตํ เจ จีวรํ ตตฺตกํ น ภเวยฺย อูนกํ ภเวยฺยาติ
อตฺโถ ฯ ปจฺจาสา โหติ สงฺฆโต วาติ อาทีสุ อสุกทิวสํ
นาม สงฺโฆ จีวรานิ ลภิสฺสติ คโณ ลภิสฺสติ ตโต เม
จีวรํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ เอวํ สงฺฆโต วา คณโต วา ปจฺจาสา
โหติ ฯ อถวา ญาตเกหิ เม จีวรตฺถาย เปสิตํ มิตฺเตหิ เปสิตํ
เต อาคตา จีวรํ ทสฺสนฺตีติ เอวํ ญาติโต วา มิตฺตโต
วา ปจฺจาสา โหติ ฯ ปํสุกูลโต วาติ เอตฺถ ปน ปํสุกูลํ
วา ลจฺฉามีติ เอวํ ปจฺจาสา โหตีติ โยเชตพฺพํ ฯ อตฺตโน วา
ธเนนาติ อตฺตโน กปฺปาสสุตฺตาทินา ธเนน อสุกทิวสํ นาม
ลจฺฉามีติ เอวํ วา ปจฺจาสา โหตีติ อตฺโถ ฯ ตโต เจ อุตฺตรึ
นิกฺขิเปยฺย สติยาปิ ปจฺจาสายาติ มาสปรมโต เจ อุตฺตรึ
นิกฺขิเปยฺย นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยนฺติ อตฺโถ ฯ เอวํ ปน อวตฺวา
ยสฺมา อนฺตรา อุปฺปชฺชมาเน ปจฺจาสาจีวเร มูลจีวรสฺส
อุปฺปนฺนทิวสโต ยาว วีสติโม ทิวโส ตาว อุปฺปนฺนํ ปจฺจาสา-
จีวรํ มูลจีวรํ อตฺตโน คติกํ กโรติ ตโต อุทฺธํ มูลจีวรํ
ปตฺจาสาจีวรํ อตฺตโน คติกํ กโรติ ตสฺมา ตํ วิเสสํ ทสฺเสตุํ
ตทหุปฺปนฺเน มูลจีวเรติ อาทินา นเยน ปน (๑)ภาชนํ วุตฺตํ ฯ
ตํ อุตฺตานตฺถเมว ฯ วิสภาเค อุปฺปนฺเน มูลจีวเรติ ยทิ มูลจีวรํ
สณฺหํ ปจฺจาสาจีวรํ ถูลํ เนว สกฺกา โยเชตุํ รตฺติโย จ
เสสา โหนฺติ น ตาว มาโส ปูรติ ฯ น อกามาติ อกาเมน
จีวรํ น กาเรตพฺพํ ฯ อญฺญํ ปจฺจาสาจีวรํ ลภิตฺวาเยว
กาลพฺภนฺตเร กาตพฺพํ ฯ ปจฺจาสาจีวรํปิ ปริกฺขารโจลํ อธิฏฺฐา-
# ๑. อติเรกํ มญฺเญ ฯ
ตพฺพํ ฯ อถ มูลจีวรํ ถูลํ โหติ ปจฺจาสาจีวรํ สณฺหํ มูลจีวรํ
ปริกฺขารโจลํ อธิฏฺฐหิตฺวา ปจฺจาสาจีวรเมว มูลจีวรํ กตฺวา
ฐเปตพฺพํ ฯ ตํ ปุน มาสปริหารํ ลภติ เอเตเนวูปาเยน ยาว
อิจฺฉติ ตาว อญฺญมญฺญํ มูลจีวรํ กตฺวา ฐเปตุํ ลพฺภตีติ ฯ เสสํ
อุตฺตานตฺถเมว ฯ สมุฏฺฐานาทีนิ ปฐมกฐินสทิสาเนวาติ ฯ
ตติยกฐินสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

เตน สมเยนาติ ปุราณจีวรสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ ยาว
สตฺตมา ปิตามหยุคาติ ปิตุ ปิตา ปิตามโห ฯ ปิตามหสฺส
ยุคํ ปิตามหยุคํ ฯ ยุคนฺติ อายุปฺปมาณํ วุจฺจติ ฯ อภิลาปมตฺตเมว
เจตํ ฯ อตฺถโต ปน ปิตามโหเยว ปิตามหยุคํ ฯ ตโต อุทฺธํ
สพฺเพปิ ปุพฺพปุริสา ปิตามหคฺคหเณเนว คหิตา ฯ เอวํ ยาว
สตฺตโม ปุริโส ตาว ยา อสมฺพทฺธา สา ยาว สตฺตมา
ปิตามหยุคา อสมฺพทฺธาติ วุจฺจติ ฯ เทสนามุขเมเวตํ ฯ มาติโต
วา ปิติโต วาติ วจนโต ปน ปิตามหยุคํปิ ปิตามหียุคํปิ
มาตามหยุคํปิ มาตามหียุคํปิ เตสํปิ ภาติกภคินีภาคิเนยฺยปุตฺตปฺป-ปุตฺตาทโยปิ สพฺเพ เต อิธ สงฺคหิตาเอวาติ เวทิตพฺพา ฯ
ตตฺรายํ วิตฺถารนโย ฯ ปิตา ปิตุ ปิตา ตสฺส ปิตา ตสฺสาปิ
ปิตาติ เอวํ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ ปิตา ปิตุ มาตา ตสฺสาปิ
ปิตา จ มาตา จ ภาตา จ ภคินี จ ปุตฺตา จ ธีตโร จาติ
เอวํปิ อุทฺธํ จ อโธ จ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ
ปิตา ปิตุ ภาตา ปิตุ ภคินี ปิตุ ปุตฺตา ปิตุ ธีตโร
เตสํปิ ปุตฺตธีตุปรมฺปราติ เอวํปิ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ มาตา
มาตุ มาตา ตสฺสา มาตา ตสฺสาปิ มาตาติ เอวํ ยาว
สตฺตมา ยุคา ฯ มาตา มาตุ ปิตา ตสฺส ปิตา จ มาตา
จ ภาตา จ ภคินี จ ปุตฺตา จ ธีตโร จาติ เอวํปิ
อุทฺธํ จ อโธ จ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ มาตา มาตุ
ภาตา มาตุ ภคินี มาตุ ปุตฺตา มาตุ ธีตโร เตสํปิ
ปุตฺตธีตุปรมฺปราติ เอวํปิ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ เนว
มาตุสมฺพนฺเธน น ปิตุสมฺพนฺเธน สมฺพทฺธา อยํ อญฺญาติกา
นาม ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อุภโตสงฺเฆติ ภิกฺขุสงฺเฆ ญตฺติจตุตฺเถน จ ภิกฺขุนี-
สงฺเฆ ญตฺติจตุตฺเถน จาติ อฏฺฐวาจิยกมฺเมน อุปสมฺปนฺนา ฯ
สกึ นิวตฺถํปิ สกึ ปารุตํปีติ รชิตฺวา กปฺปํ กตฺวา
เอกวารํปิ นิวตฺถํ วา ปารุตํ วา ฯ อนฺตมโส ปริโภคสีเสน
อํเส วา มตฺถเก วา กตฺวา มคฺคํ คโต โหติ อุสฺสีสกํ
วา กตฺวา นิปนฺโน โหติ เอตํปิ ปุราณจีวรเมว ฯ สเจ ปน
ปจฺจตฺถรณสฺส เหฏฺฐา กตฺวา นิปชฺชติ หตฺเถหิ วา อุกฺขิปิตฺวา
อากาเส วิตานํ กตฺวา สีเสน อผุสนฺโต คจฺฉติ อยํ ปริโภโค
นาม น โหตีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ โธตํ นิสฺสคฺคิยนฺติ เอตฺถ
เอวํ อาณตฺตา ภิกฺขุนี โธวนตฺถาย อุทฺธนํ สชฺเชติ ทารูนิ
สํหรติ อคฺคึ กโรติ อุทกํ อาหรติ ยาว นํ โธวิตฺวา อุกฺขิปติ
ตาว ภิกฺขุนิยา ปโยเค ปโยเค ภิกฺขุสฺส ทุกฺกฏํ โธวิตฺวา
อุกฺขิตฺตมตฺตํ นิสฺสคฺคิยํ ฯ สเจ ทุทฺโธตนฺติ มญฺญมานา ปุน
สิญฺจติ วา โธวติ วา ยาว นิฏฺฐานํ น คจฺฉติ ตาว
ปโยเค ปโยเค ทุกฺกฏํ ฯ เอส นโย รชนาโกฏฺฏเนสุ ฯ
รชนโทณิยํ หิ รชนํ อากีริตฺวา ยาว สกึ รชติ ตโต
ปุพฺเพ ยงฺกิญฺจิ รชนตฺถาย กโรติ ปจฺฉา วา ปฏิรชติ
เอวํ สพฺพตฺถ ปโยเค ปโยเค ทุกฺกฏํ ฯ เอวํ อาโกฏฺฏเนปิ
ปโยโค เวทิตพฺโพ ฯ อญฺญาติกาย อญฺญาติกสญฺญี ปุราณจีวรํ
โธวาเปตีติ โน เจปิ อิมํ เม โธวาติ วทติ อถโข โธวนตฺถาย
กายวิการํ กตฺวา หตฺเถน หตฺเถ เทติ ปาทมูเล วา ฐเปติ
อุปริ วา ขิปติ สิกฺขมานาสามเณรสามเณรีอุปาสิกาติตฺถิยาทีนํ
หตฺเถ เปเสติ นทีติตฺเถ โธวนฺติยา อุปจาเร วา ขิปติ
อนฺโต ทฺวาทสหตฺเถ โอกาเส โธวาปิตํเยว โหติ ฯ สเจ ปน
อุปจารํ มุญฺจิตฺวา โอรโต ฐเปติ สา จ โธวิตฺวา อาเนติ
อนาปตฺติ ฯ สิกฺขมานาย วา สามเณริยา วา อุปาสิกาย
วา หตฺเถ โธวนตฺถาย เทติ สา เจ อุปสมฺปชฺชิตฺวา โธวติ
อาปตฺติเยว ฯ อุปาสกสฺส หตฺเถ เทติ โส เจ ลิงฺเค ปริวตฺเต
ภิกฺขุนีสุ ปพฺพชิตฺวา อุปสมฺปชฺชิตฺวา โธวติ อาปตฺติเยว ฯ
สามเณรสฺส วา ภิกฺขุสฺส วา หตฺเถ ทินฺเนปิ ลิงฺคปริวตฺตเน
เอเสว นโย ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

โธวาเปติ รชาเปตีติ อาทีสุ เอเกน วตฺถุนา
นิสฺสคฺคิยํ ทุติเยน ทุกฺกฏํ ฯ ตีณิปิ การาเปนฺตสฺส เอเกน
นิสฺสคฺคิยํ เสเสหิ เทฺว ทุกฺกฏานิ ฯ ยสฺมา ปน เอตานิ
โธวนาทีนิ ปฏิปาฏิยา วา อุปฺปฏิปาฏิยา วา กาเรนฺตสฺส
โมกฺโข นตฺถิ ตสฺมา เอตฺถ ตีณิ จตุกฺกานิ วุตฺตานิ ฯ สเจปิ
หิ อิมํ จีวรํ รชิตฺวา โธวิตฺวา อาเนหีติ วุตฺเต สา ภิกฺขุนี
ปฐมํ โธวิตฺวา ปจฺฉา รชติ นิสฺสคฺคิเยน ทุกฺกฏเมว ฯ เอวํ
สพฺเพสุปิ วิปรีตวจเนสุ นโย เวทิตพฺโพ ฯ สเจ ปน โธวิตฺวา
อาเนหีติ วุตฺเต โธวติ เจว รชติ จ โธวนปจฺจยาเอว อาปตฺติ
รชเน อนาปตฺติ ฯ เอวํ สพฺพตฺถ วุตฺตาธิกรเณ อวุตฺตา
โธวตีติ อิมินา ลกฺขเณน อนาปตฺติ เวทิตพฺพา ฯ อิมสฺมึ
จีวเร ยํ กาตพฺพํ ตํ สพฺพํ ตุยฺหํ ภาโรติ วทนฺโต ปน
เอกวาจาย สมฺพหุลา อาปตฺติโย อาปชฺชติ ฯ อญฺญาติกาย
เวมติโก อญฺญาติกาย ญาติกสญฺญีติ อิมานิ ปน ปทานิ
วุตฺตนเนเนว ติณฺณํ จตุกฺกานํ วเสน วิตฺถารโต เวทิตพฺพานิ ฯ
เอกโต อุปสมฺปนฺนายาติ ภิกฺขุนีนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย
โธวาเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ ภิกฺขูนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย ปน
ยถาวตฺถุกเมว ฯ ภิกฺขูนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนา นาม ปญฺจสตา
สากิยานิโย ฯ อวุตฺตา โธวตีติ อุทฺเทสาย วา โอวาทาย วา
อาคตา กิลิฏฺฐํ จีวรํ ทิสฺวา ฐปิตฏฺฐานโต คเหตฺวา วา
เทถ อยฺย โธวิสฺสามีติ อาหราเปตฺวา วา โธวติ จ รชติ
จ อาโกฏฺเฏติ จ อยํ อวุตฺตา โธวติ นาม ฯ ยาปิ อิมํ
จีวรํ โธวาติ ทหรํ วา สามเณรํ วา อาณาเปนฺตสฺส ภิกฺขุโน
สุตฺวา อาหรถ อยฺย อหํ โธวิสฺสามีติ โธวติ ตาวกาลิกํ
วา คเหตฺวา โธวิตฺวา รชิตฺวา เทติ อยํปิ อวุตฺตา โธวติ
นาม ฯ อญฺญํ ปริกฺขารนฺติ อุปาหนตฺถวิกปตฺตตฺถวิกอํสพนฺธก
กายพนฺธนมญฺจปีฐภิสีตฏิกาทีนํ ยงฺกิญฺจิ โธวาเปติ อนาปตฺติ ฯ
เสสเมตฺถ อุตฺตานตฺถเมว ฯ
สมุฏฺฐานาทีสุ ปน อิทํ สิกฺขาปทํ ฉสฺสมุฏฺฐานํ กิริยา
โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ
ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ
ปุราณจีวรโธวาปนสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

เตน สมเยนาติ จีวรปฏิคฺคหณสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ ปิณฺฑปาต-
ปฏิกฺกนฺตาติ ปิณฺฑปาตโต ปฏิกฺกนฺตา ฯ เยน อนฺธวนํ
เตนูปสงฺกมีติ อปฺปญฺญตฺเต สิกฺขาปเท เยน อนฺธวนํ เตนูป-
สงฺกมิ ฯ กตกมฺมาติ กตโจรกมฺมา ฯ สนฺธิจฺเฉทนาทีหิ กมฺเมหิ
ปรภณฺฑํ หริตฺวาติ วุตฺตํ โหติ ฯ โจรคามณิโกติ โจรเชฏฺฐโก ฯ
โส กิร ปุพฺเพ เถรึ ชานาติ ตสฺมา โจรานํ ปุรโต คจฺฉนฺโต
ตํ ทิสฺวา อิโต มา คจฺฉถ สพฺเพ อิโต เอถาติ เต
คเหตฺวา อญฺเญน มคฺเคน อคมาสิ ฯ สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวาติ
เถรี กิร ปริจฺฉินฺนเวลายํเยว สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา ฯ โสปิ
ตสฺมึเยว ขเณ เอวํ อวจ ตสฺมา สา อสฺโสสิ ฯ ตํ สุตฺวา
จ นตฺถิทานิ อญฺเญ เอตฺถ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา
อญฺญตฺร มยาติ ตํ มํสํ อคฺคเหสิ ฯ เตน วุตฺตํ อถโข
อุปฺปลวณฺณา ภิกฺขุนีติ อาทิ ฯ โอหียโกติ อวหียโก อวเสโส
วิหารวารํ ปตฺวา เอโกว วิหาเร ฐิโตติ อตฺโถ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

สเจ เม
ตฺวํ อนฺตรวาสกํ ทเทยฺยาสีติ กสฺมา อาห ฯ สณฺหํ ฆนมฏฺฐํ
อนฺตรวาสกํ ทิสฺวา โลเภน ฯ อปิจ อปฺปโก ตสฺส อนฺตรวาสเก
โลโภ เถริยา ปน สิขาปฺปตฺตา โกฏฺฐาสสมฺปตฺติ เตนสฺสา
สรีรปาริปูรึ ปสฺสิสฺสามีติ วิสมโลภํ อุปฺปาเทตฺวา เอวมาห ฯ
อนฺติมนฺติ ปญฺจนฺนํ จีวรานํ สพฺพปริยนฺตํ หุตฺวา อนฺติมํ
ปจฺฉิมํ ฯ อญฺญํ เลเสนาปิ วิกปฺเปตฺวา วา ปจฺจุทฺธริตฺวา
วา ฐปิตํ จีวรํ นตฺถีติ เอวํ ยถาอนุญฺญาตานํ ปญฺจนฺนํ
จีวรานํ ธารณวเสเนว อาห น โลเภน ฯ น หิ ขีณาสวานํ
โลโภ อตฺถิ ฯ นิปฺปีฬิยมานาติ อุปมํ ทสฺเสตฺวา คาฬฺหํ
ปีฬิยมานา ฯ อนฺตรวาสกํ ทตฺวา อคมาสีติ สงฺกจฺจิกํ นิวาเสตฺวา
ยถา ตสฺส มโนรโถ น ปูรติ เอวํ หตฺถตเลเยว ทสฺเสตฺวา
อคมาสิ ฯ กสฺมา ปาริวฏฺฏกจีวรํ อปฏิคฺคณฺหนฺเต อุชฺฌายึสุ ฯ
สเจ เอตฺตโกปิ อมฺเหสุ อยฺยานํ วิสฺสาโส นตฺถิ กถํ มยํ
ยาเปสฺสามาติ วิหตฺถตาย สมภิตุนฺนตฺตา ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว
อิเมสํ ปญฺจนฺนนฺติ อิเมสํ ปญฺจนฺนํ สหธมฺมิกานํ สมสทฺธานํ
สมสีลานํ สมทิฏฺฐีนํ ปาริวฏฺฏกํ คเหตุํ อนุชานามีติ อตฺโถ ฯ
ปโยเค ทุกฺกฏนฺติ คหณตฺถาย หตฺถปฺปสารณาทีสุ ทุกฺกฏํ ฯ
ปฏิลาเภนาติ ปฏิคฺคหเณน ฯ ตตฺถ จ หตฺเถน วา หตฺเถ
เทตุ ปาทมูเล วา ฐเปตุ อุปริ วา ขิปตุ สเจ สาทิยติ
คหิตเมว โหติ ฯ สเจ ปน สิกฺขมานาสามเณรสามเณรีอุปาสก-
อุปาสิกาทีนํ หตฺเถ เปสิตํ ปฏิคฺคณฺหาติ อนาปตฺติ ฯ ธมฺมกถํ
กเถนฺตสฺส จตสฺโสปิ ปริสา จีวรานิ จ นานาวิราควตฺถานิ
จ อาเนตฺวา ปาทมูเล ฐเปนฺติ อุปจาเร วา ฐตฺวา
อุปจารํ วา มุญฺจิตฺวา ขิปนฺติ ฯ ยํ ตตฺถ ภิกฺขุนีนํ สนฺตกํ
ตํ อญฺญตฺร ปาริวฏฺฏกา คณฺหนฺตสฺส อาปตฺติเยว ฯ อถ ปน
รตฺติภาเค ขิตฺตานิ โหนฺติ อิทํ ภิกฺขุนิยา อิทํ อญฺเญสํ
สนฺตกนฺติ ญาตุํ น สกฺกา ปาริวฏฺฏกกิจฺจํ นตฺถีติ มหา-
ปจฺจริยํ จ กุรุนฺทิยํ จ วุตฺตํ ฯ ตํ อจิตฺตกภาเวน น
สเมติ ฯ สเจ ภิกฺขุนี วสฺสาวาสิกํ เทติ ปาริวฏฺฏกเมว
กาตพฺพํ ฯ สเจ ปน สงฺการกูฏาทีสุ ฐเปติ ปํสุกูลํ
คณฺหิสฺสนฺตีติ ปํสุกูลํ อธิฏฺฐหิตฺวา คเหตุํ วฏฺฏติ ฯ อญฺญาติกาย
อญฺญาติกสญฺญีติ ติกปาจิตฺติยํ ฯ เอกโต อุปสมฺปนฺนายาติ ภิกฺขุนีนํ
สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย หตฺถโต คณฺหนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ ภิกฺขูนํ
สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย ปน ปาจิตฺติยเมว ฯ ปริตฺเตน วา
วิปุลนฺติ อปฺปคฺเฆน จีวเรน วา อุปาหนตฺถวิกปตฺตตฺถวิก-
อํสพนฺธกกายพนฺธนาทินา วา มหคฺฆํ สเจปิ ติจีวร
ํ ปฏิคฺคณฺหาติ อนาปตฺติ ฯ มหาปจฺจริยํ ปน อนฺตมโส หรีตกี-
ขณฺเฑนาปีติ วุตฺตํ ฯ วิปุเลน วา ปริตฺตนฺติ อิทํ วุตฺต-
วิปลฺลาเสน เวทิตพฺพํ ฯ อญฺญํ ปริกฺขารนฺติ ปตฺตตฺถวิกาทึ
ยงฺกิญฺจิ ฯ วิกปฺปนูปคปจฺฉิมจีวรปฺปมาณํ ปน ปริสฺสาวนํปิ น
วฏฺฏติ ฯ ยํ เนว อธิฏฺฐานูปคํ น วิกปฺปนูปคํ ตํ สพฺพํ
วฏฺฏติ ฯ สเจปิ มญฺจปฺปมาณา ภิสิจฺฉวิ โหติ วฏฺฏติเยว ฯ
โก ปน วาโท ปตฺตตฺถวิกาทีสุ ฯ เสสํ อุตฺตานตฺถเมว ฯ
สมุฏฺฐานาทีสุ อิทํ ฉสฺสมุฏฺฐานํ กิริยากิริยํ โนสญฺญา-
วิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ
ติเวทนนฺติ ฯ
จีวรปฏิคฺคหณสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ