พุทธธรรมสงฆ์


อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อุสุโลมวตฺถุสฺมึ ฯ การณิโกติ ราชาปราธิเก อเนกาหิ
การณาหิ ปีเฬตฺวา อวสาเน กณฺเฑน วิชฺฌิตฺวา มารณ-
ปุริโส ฯ โส กิร อมุกสฺมึ ปเทเส วิทฺโธ มรตีติ ญตฺวา ว
วิชฺฌติ ฯ ตสฺเสว ชีวิตํ กปฺเปตฺวา นรเก อุปฺปนฺนสฺส ตโต
วิปากาวเสเสน อิธูปปตฺติกาเล อุสุนา วิชฺฌนภาโวเยว นิมิตฺตํ
อโหสิ ฯ ตสฺมา อุสุโลมเปโต ชาโต ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

สูจิโลมวตฺถุสฺมึ ฯ สารถีติ อสฺสทมโก ฯ โคทมโกติปิ
กุรุนฺทฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ ตสฺส ปโฏทสูจิยา วิชฺฌนภาโวเยว
นิมิตฺตํ อโหสิ ฯ ตสฺมา สูจิโลมเปโต ชาโต ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ทุติยสูจิโลมวตฺถุสฺมึ ฯ สูจิโกติ เปสุญฺญการโก ฯ โส กิร
มนุสฺเส อญฺญมญฺญญฺจ ภินฺทิ ราชกุเล จ อิมสฺส อิมํ (๒)
นาม อตฺถิ อิมินา อิทนฺนาม กตนฺติ สูเจตฺวา สูเจตฺวา
อนยพฺยสนํ ปาเปสิ ฯ ตสฺมา ยถา เตน สูเจตฺวา มนุสฺสา
ภินฺนา ตถา สูจีหิ เภทนทุกฺขํ ปจฺจนุโภตุํ กมฺมเมว นิมิตฺตํ
# ๑. สี. นิพฺพชฺฌิตฺวา ฯ ๒. ม. อิทํ ฯ
กตฺวา สูจิโลมเปโต ชาโต ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อณฺฑภารวตฺถุสฺมึ ฯ คามกูโฏติ วินิจฺฉยามจฺโจ ฯ ตสฺส
กมฺมสภาคตาย กุมฺภมตฺตา มหาฆฏปฺปมาณา อณฺฑา อเหสุํ ฯ
โส หิ ยสฺมา รโหปฏิจฺฉนฺเน ฐาเน ลญฺจํ คเหตฺวา กูฏ-
วินิจฺฉเยน ปากฏํ โทสํ กโรนฺโต สามิเก อสฺสามิเก อกาสิ
ตสฺมาสสฺส รหสฺสํ องฺคํ ปากฏํ นิพฺพตฺตํ ฯ ยสฺมา ทณฺฑํ
ปฏฺฐเปนฺโต ปเรสํ อสยฺหภารํ อาโรเปสิ ตสฺมาสฺส รหสฺสํ
องฺคํ อสยฺหภาโร หุตฺวา นิพฺพตฺตํ ฯ ยสฺมา ยสฺมึ ฐาเน
ฐิเตน สเมน ภวิตพฺพํ ตสฺมึ ฐตฺวา วิสโม อโหสิ ตสฺมาสฺส
รหสฺสงฺเค วิสมา นิสชฺชา อโหสีติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปารทาริกวตฺถุสฺมึ ฯ โส สตฺโต ปรสฺส รกฺขิตโคปิตํ
สสฺสามิกํ ผสฺสํ ผุสนฺโต มีฬฺหสุเขน กามสุเขน จิตฺตํ
รมยิตฺวา กมฺมสภาคตาย คูถผสฺสํ ผุสนฺโต ทุกฺขมนุภวิตุํ ตตฺถ
นิพฺพตฺโต ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ทุฏฺฐพฺราหฺมณวตฺถุสฺมึ (๑) ฯ ยสฺมา (๑) มาตุคาโม นาม อตฺตโน
ผสฺเส อนิสฺสโร สา จ ตํ สามิกสฺส สนฺตกํ ผสฺสํ เถเนตฺวา
ปเรสํ อภิรตึ อุปฺปาเทสิ ตสฺมา กมฺมสภาคตาย สุขสมฺผสฺสํ
ธํสิตฺวา ทุกฺขสมฺผสฺสํ อนุภวิตุํ นิจฺฉวิตฺถี หุตฺวา อุปฺปนฺนา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

มงฺคุฬิตฺถีวตฺถุสฺมึ ฯ มงฺคุฬินฺติ วิรูปํ ทุทฺทสิกํ วิภจฺฉํ ฯ
# ๑. ม. ทุฏฺฐพฺราหฺมณวตฺถุ ปากฏเมว ฯ นิจฺฉวิตฺถิวตฺถุสมึ ยสฺมา ฯ
สา กิร อิกฺขณิกากมฺมํ ยกฺขทาสีกมฺมํ กโรนฺตี อิมินา
จ อิมินา จ เอวํ พลิกมฺเม กเต อยนฺนาม ตุมฺหากํ
วุฑฺฒิ ภวิสฺสตีติ มหาชนสฺส คนฺธปุปฺผาทีนิ วญฺจนาย
คเหตฺวา มหาชนํ ทุทฺทิฏฺฐึ มิจฺฉาทิฏฺฐึ คณฺหาเปสิ ฯ ตสฺมา
ตาย กมฺมสภาคตาย คนฺธปุปฺผาทีนํ เถนิตตฺตา ทุคฺคนฺธา
ทุทฺทสฺสนสฺส คาหิตตฺตา ทุทฺทสิกา วิรูปา วิภจฺฉา หุตฺวา
นิพฺพตฺตา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

โอกิลินิตฺถีวตฺถุสฺมึ ฯ อุปฺปกฺกํ โอกิลินึ โอกีรณินฺติ (๑) สา
กิร องฺคารจิตฺตเก นิปนฺนา วิปฺผนฺทมานา ปริวตฺตมานา
ปจฺจติ ตสฺมา อุปฺปกฺกา เจว โหติ ขเรน อคฺคินา ปกฺก-
สรีรา จ โอกิลินี จ กิลินฺนสรีรา จ พินฺทุพินฺทูนิสฺสา
สรีรโต ปคฺฆรนฺติ โอกีรณี จ องฺคารปริกิณฺณา ฯ ตสฺสา
หิ เหฏฺฐโตปิ กึสุกปุปฺผวณฺณา องฺคารา อุภยปสฺเสสุปิ
อากาสโตปิสฺสา อุปริ องฺคารา ปตนฺติ ฯ เตน วุตฺตํ อุปฺปกฺกํ
โอกิลินึ โอกีรณินฺติ ฯ สา อิสฺสาปกตา สปตฺตึ องฺคารกฏาเหน
โอกีรติ (๒) ฯ ตสฺส (๒) กิร รญฺโญ เอกา นาฏกินี องฺคารกฏาหํ
สมีเป ฐเปตฺวา คตฺตโต อุทกญฺจ ปุญฺฉติ ปาณินา จ เสทํ
กโรติ ฯ ราชา ตาย สทฺธึ กถญฺจ กโรติ อุปริ (๔) ตุฏฺฐาการญฺจ (๔)
ทสฺเสติ ฯ อคฺคมเหสี ตํ อสหมานา อิสฺสาปกตา หุตฺวา
อจิรปกฺกนฺตสฺส รญฺโญ ตํ องฺคารกฏาหํ คเหตฺวา ตสฺสา
อุปริ องฺคาเร โอกีริ ฯ สา ตํ กมฺมํ กตฺวา ตาทิสํเยว
วิปากํ ปจฺจนุภวิตุํ เปตโลเก นิพฺพตฺตา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

โจรฆาตวตฺถุสฺมึ ฯ โส รญฺโญ อาณาย ทีฆรตฺตํ โจรานํ
สีสานิ ฉินฺทิตฺวา เปตโลเก นิพฺพตฺตนฺโต อสีสกพนฺธํ หุตฺวา
นิพฺพตฺติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ภิกฺขุวตฺถุสฺมึ ฯ ปาปภิกฺขูติ ลามกภิกฺขุ ฯ โส กิร โลกสฺส
สทฺธาเทยฺเย จตฺตาโร ปจฺจเย ปริภุญฺชิตฺวา กายวจีทฺวาเรหิ
อสญฺญโต ภินฺนาชีโว จิตฺตเกฬึ กีฬนฺโต วิจริ ฯ ตโต เอกํ
พุทฺธนฺตรํ นิรเย ปจฺจิตฺวา เปตโลเก นิพฺพตฺตนฺโต ภิกฺขุ-
สทิเสเนว อตฺตภาเวน นิพฺพตฺติ ฯ ภิกฺขุนีสิกฺขมานาสามเณร-
สามเณรีวตฺถูสุปิ อยเมว วินิจฺฉโย ฯ