กถํ ธมฺมกฺขนฺธวเสน จตุราสีติสหสฺสวิธํ ฯ สพฺพเมว เจตํ
พุทฺธวจนํ
ทฺวาสีติ (๑) พุทฺธโต คณฺหึ เทฺว สหสฺสานิ ภิกฺขุโต
จตุราสีติสหสฺสานิ (๒) เย เม ธมฺมา ปวตฺติโนติ (๓)
เอวํ ปริทีปิตธมฺมกฺขนฺธวเสน จตุราสีติสหสฺสปฺปเภทํ โหติ ฯ

ตตฺถ เอกานุสนฺธิกํ สุตฺตํ เอโก ธมฺมกฺขนฺโธ ฯ ยํ อเนกานุ-
สนฺธิกํ ตตฺถ อนุสนฺธิวเสน ธมฺมกฺขนฺธคณนา ฯ คาถาพนฺเธสุ
ปญฺหปุจฺฉนํ เอโก ธมฺมกฺขนฺโธ วิสชฺชนํ เอโก ฯ อภิธมฺเม
เอกเมกํ ติกทุกภาชนํ เอกเมกญฺจ จิตฺตวารภาชนํ เอโก
ธมฺมกฺขนฺโธ ฯ วินเย อตฺถิ วตฺถุ อตฺถิ มาติกา อตฺถิ ปทภาชนียํ
อตฺถิ อนฺตราปตฺติ อตฺถิ อาปตฺติ อตฺถิ อนาปตฺติ อตฺถิ
ติกจฺเฉโท ฯ ตตฺถ เอกเมโก โกฏฺฐาโส เอกเมโก ธมฺมกฺขนฺโธติ
เวทิตพฺโพ ฯ เอวํ ธมฺมกฺขนฺธวเสน จตุราสีติสหสฺสวิธํ ฯ

เอวเมตํ อเภทโต รสวเสน เอกวิธํ เภทโต ธมฺม-
วินยาทิวเสน ทุวิธาทิเภทํ พุทฺธวจนํ สงฺคายนฺเตน มหา-
กสฺสปปฺปมุเขน วสิคเณน อยํ ธมฺโม อยํ วินโย อิทํ
ปฐมพุทฺธวจนํ อิทํ มชฺฌิมพุทฺธวจนํ อิทํ ปจฺฉิมพุทฺธวจนํ
อิทํ วินยปิฏกํ อิทํ สุตฺตนฺตปิฏกํ อิทํ อภิธมฺมปิฏกํ อยํ
# ๑. สี. ทฺวาสีตึ ฯ ๒. ม. จตุราสีติ สหสฺสานิ ฯ
#๓. ขุ.เถร. ๒๖/๓๙๗/๔๐๖
ทีฆนิกาโย ฯเปฯ อยํ ขุทฺทกนิกาโย อิมานิ สุตฺตาทีนิ นวงฺคานิ
อิมานิ จตุราสีติธมฺมกฺขนฺธสหสฺสานีติ อิมํ ปเภทํ ววฏฺฐเปตฺวา ว
สงฺคีตํ ฯ น เกวลญฺจ อิมเมว(๑) อญฺญมฺปิ อุทานสงฺคหวคฺค-
สงฺคหเปยฺยาลสงฺคหเอกนิปาตทุกนิปาตาทินิปาตสงฺคหสํยุตฺตสงฺคห-
ปณฺณาสกสงฺคหาทิมเนกวิธํ ตีสุ ปิฏเกสุ สนฺทิสฺสมานํ
สงฺคหปฺปเภทํ ววฏฺฐเปตฺวา เอวํ(๒) สตฺตหิ มาเสหิ สงฺคีตํ ฯ

สงฺคีติปริโยสาเน จสฺส อิทํ มหากสฺสปตฺเถเรน ทสพลสฺส
สาสนํ ปญฺจวสฺสสหสฺสปฺปมาณกาลํ ปวตฺตนสมตฺถํ กตนฺติ
สญฺชาตปฺปโมทา สาธุการํ วิย ททมานา อยํ มหาปฐวี
อุทกปริยนฺตํ กตฺวา อเนกปฺปการํ สงฺกมฺปิ สมฺปกมฺปิ
สมฺปเวธิ ฯ อเนกานิ จ อจฺฉริยานิ ปาตุรเหสุนฺติ ฯ อยํ
ปฐมมหาสงฺคีติ นาม ยา โลเก
สเตหิ ปญฺจหี กตา เตน ปญฺจสตาติ จ
เถเรเหว กตตฺตา จ เถริกาติ ปวุจฺจตีติ ฯ
อิมิสฺสา ปฐมมหาสงฺคีติยา วตฺตมานาย วินยํ ปุจฺฉนฺเตน
อายสฺมตา มหากสฺสเปน ปฐมํ อาวุโส อุปาลิ ปาราชิกํ
กตฺถ ปญฺญตฺตนฺติ เอวมาทิวจนปริโยสาเน วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ
นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉีติ เอตฺถ นิทาเน ปุจฺฉิเต
ตํ นิทานํ อาทิโต ปภูติ (๓) วิตฺถาเรตฺวา เยน จ ปญฺญตฺตํ
# ๑. ม.น เกวลญฺจ เอตฺตกเมว ฯ ๒. ม. เอว ฯ ๓. ม. ปภุติ ฯ
ยสฺมา จ ปญฺญตฺตํ สพฺพเมตํ กเถตุกาเมน อายสฺมตา
อุปาลิตฺเถเรน วุตฺตํ ฯ

เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา เวรญฺชายํ
วิหรตีติ สพฺพํ วตฺตพฺพํ เอวมิทํ อายสฺมตา อุปาลิตฺเถเรน
วุตฺตํ ฯ ตญฺจ ปน ปฐมมหาสงฺคีติกาเล วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ
เอตฺตาวตา จ อิทํ วจนํ เกน วุตฺตํ กทา จ (๑) วุตฺตนฺติ
เอเตสํ ปทานํ อตฺโถ ปกาสิโต โหติ ฯ
อิทานิ กสฺมา วุตฺตนฺติ เอตฺถ วุจฺจเต ฯ ยสฺมา
อยมายสฺมา (๒) มหากสฺสปตฺเถเรน นิทานํ ปุฏฺโฐ ตสฺมา เตน
ตํ นิทานํ อาทิโต ปภูติ วิตฺถาเรตุํ วุตฺตนฺติ ฯ เอวมิทํ
อายสฺมตา อุปาลิตฺเถเรน ปฐมมหาสงฺคีติกาเล วทนฺเตนาปิ
อิมินา การเณน วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ เอตฺตาวตา จ
วุตฺตํ เยน ยทา ยสฺมาติ อิเมสํ มาติกาปทานํ อตฺโถ
ปกาสิโต โหติ ฯ
อิทานิ ธาริตํ เยน จาภฏํ ยตฺถ ปติฏฺฐิตญฺเจตเมตํ
วตฺวา วิธินฺติ เอเตสํ อตฺถปฺปกาสนตฺถํ อิทํ วุจฺจติ ฯ

ตํ ปเนตํ เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา เวรญฺชายํ วิหรตีติ
เอวมาทิวจนปฏิมณฺฑิตนิทานํ วินยปิฏกํ เกน ธาริตํ เกนาภฏํ
กตฺถ ปติฏฺฐิตนฺติ ฯ วุจฺจเต ฯ อาทิโต ตาว อิทํ ภควโต
สมฺมุขา อายสฺมตา อุปาลิตฺเถเรน ธาริตํ ฯ ตสฺส สมฺมุขโต
# ๑. ม. จาติ สทฺโท นตฺถิ ฯ ๒. ม. อยมายสมฺตา ฯ
อปรินิพฺพุเตว (๑) ตถาคเต ฉฬภิญฺญาทิเภเทหิ อเนเกหิ ภิกฺขุ-
สหสฺเสหิ ปรินิพฺพุเต ตถาคเต มหากสฺสปปฺปมุเขหิ ธมฺม-
สงฺคาหกตฺเถเรหิ ฯ เกนาภฏนฺติ ฯ ชมฺพุทีเป ตาว อุปาลิตฺเถรมาทึ
กตฺวา อาจริยปรมฺปราย ยาว ตติยสงฺคีติ ตาว อาภฏํ ฯ
ตตฺรายํ อาจริยปรมฺปรา ฯ
อุปาลิ ทาสโก เจว โสณโก สิคฺคโว ตถา
ติสฺโส โมคฺคลิปุตฺโต จ ปญฺเจเต วิชิตาวิโน
ปรมฺปราย วินยํ ทีเป ชมฺพุสิริวฺหเย
อจฺฉิชฺชมานํ อาเนสุํ ตติโย ยาว สงฺคโห ฯ

อายสฺมา หิ อุปาลิ อิมํ วินยวํสํ วินยตนฺตึ วินยปฺปเวณึ
ภควโต สมฺมุขา อุคฺคเหตฺวา พหูนํ (๒)หทเย ปติฏฺฐาเปสิ ฯ
ตสฺส หายสฺมโต สนฺติเก วินยวํสํ อุคฺคเหตฺวา วินเย ปกตญฺญุตํ
ปตฺเตสุ ปุคฺคเลสุ ปุถุชฺชนโสตาปนฺนสกทาคามิอนาคามิโน
คณนปถํ วีติวตฺตา ฯ ขีณาสวานํ สหสฺสเมกํ อโหสิ ฯ

ทาสกตฺเถโรปิ ตสฺเสว สทฺธิวิหาริโก อโหสิ ฯ โส อุปาลิตฺเถรสฺส
สมฺมุขา อุคฺคเหตฺวา ตเถว วินยํ วาเจสิ ฯ ตสฺสาปิ อายสฺมโต
สนฺติเก อุคฺคเหตฺวา วินเย ปกตญฺญุตํ ปตฺตา ปุถุชฺชนาทโย
คณนปถํ วีติวตฺตา ฯ ขีณาสวานํ สหสฺสเมกํ(๓)อโหสิ ฯ

โสณกตฺเถโร ปน ทาสกตฺเถรสฺส สทฺธิวิหาริโก อโหสิ ฯ โสปิ
# ๑. ม. อปรินิพฺพุเต ฯ ๒. ม. เอตฺถนฺตเร ภิกฺขูนนฺติ ทิสฺสติ ฯ
# ๓. สหสฺสเมว ฯ
อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส ทาสกตฺเถรสฺส สมฺมุขา อุคฺคเหตฺวา ตเถว
วินยํ วาเจสิ ฯ ตสฺสาปิ อายสฺมโต สนฺติเก อุคฺคเหตฺวา วินเย
ปกตญฺญุตํ ปตฺตา ปุถุชฺชนาทโย คณนปถํ วีติวตฺตา ฯ
ขีณาสวานํ สหสฺสเมว อโหสิ ฯ

สิคฺควตฺเถโรปิ โสณกตฺเถรสฺส
สทฺธิวิหาริโก เถรสฺส (๑) สนฺติเก วินยํ อุคฺคเหตฺวา อรหนฺต-
สหสฺสสฺส ธุรคฺคาโห อโหสิ ฯ ตสฺส ปนายสฺมโต สนฺติเก
อุคฺคเหตฺวา วินเย ปกตญฺญุตํ ปตฺตา ปุถุชฺชนโสตาปนฺน-
สกทาคามิอนาคามิโนปิ ขีณาสวาปิ เอตฺตกานิ สตานีติ วา
เอตฺตกานิ สหสฺสานีติ วา อปริจฺฉินฺนา อเหสุํ ฯ
ตทา กิร ชมฺพุทีเป อติมหาภิกฺขุสมุทโย (๒) อโหสิ ฯ
โมคฺคลีปุตฺตติสฺสตฺเถรสฺส (๓) อานุภาโว ตติยสงฺคีติยํ ปากโฏ
ภวิสฺสติ ฯ เอวมิทํ วินยปิฏกํ ชมฺพุทีเป ตาว อิมาย อาจริย-
ปรมฺปราย ยาว ตติยสงฺคีติ ตาว อาภฏนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ
ปฐมสงฺคีติกถา นิฏฺฐิตา ฯ
# ๑. ม. อโหสิ อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส โสณกตฺเถรสฺส ฯ
# ๒. สี. ….สมูโห ฯ ม. ….สมุทาโย ฯ ๓. ม. โมคฺคลิ… ฯ