พุทธธรรมสงฆ์


อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

รชกตฺถรณํ คนฺตฺวาติ รชกติตฺถํ คนฺตฺวา ฯ ตํ หิ
ยสฺมา ตตฺถ รชกา วตฺถานิ อตฺถรนฺติ ตสฺมา รชกตฺถรณนฺติ
วุจฺจติ ฯ รชกภณฺฑิกนฺติ รชกานํ ภณฺฑิกํ ฯ รชกา สายณฺห-
สมเย นครํ ปวิสนฺตา พหูนิ วตฺถานิ เอเกกํ ภณฺฑิกํ พนฺธนฺติ
ตโต เอกํ ภณฺฑิกํ เตสํ ปมาเทน อปสฺสนฺตานํ อวหริตฺวา
เถเนตฺวาติ อตฺโถ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

คาโม นามาติเอวมาทิ คามา วา อรญฺญา วาติ
เอตฺถ วุตฺตสฺส คามสฺส จ อรญฺญสฺส จ ปเภททสฺสนตฺถํ
วุตฺตํ ฯ ตตฺถ ยสฺมึ คาเม เอกาเอว กุฏี เอกํ เคหํ เสยฺยถาปิ
มลยชนปเท อยํ เอกกุฏิโก คาโม นาม ฯ เอเตน นเยน
อปเร เวทิตพฺพา ฯ อมนุสฺโส นาม โย สพฺพโส วา มนุสฺสานํ
อภาเวน ยกฺขปริคฺคหภูโต ฯ ยโต วา มนุสฺสา เกนจิ การเณน
ปุนปิ อาคนฺตุกามา เอว อปกฺกนฺตา ฯ ปริกฺขิตฺโต นาม อิฏฺฐก-
ปาการํ อาทึ กตฺวา อนฺตมโส กณฺฏกสาขาหิปิ ปริกฺขิตฺโต ฯ
โคนิสาทินิวิฏฺโฐ นาม วีถิสนฺนิเวสาทิวเสน อนิวิสิตฺวา ยถา
คาโว ตตฺถ ตตฺถ เทฺว ติสฺโส นิสีทนฺติ เอวํ ตตฺถ ตตฺถ
เทฺว ตีณิ ฆรานิ กตฺวา นิวิฏฺโฐ ฯ สตฺโถติ ชงฺฆสตฺถ-
สกฏสตฺถาทีสุ โยโกจิ ฯ อิมสฺมึ จ สิกฺขาปเท นิคโมปิ
นครมฺปิ คามคฺคหเณเนว คหิตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

คามูปจาโรติอาทิ อรญฺญปริจฺเฉททสฺสนตฺถํ วุตฺตํ ฯ
อินฺทขีเล ฐิตสฺสาติ ยสฺส คามสฺส อนุราธปุรสฺเสว เทฺว
อินฺทขีลา ตสฺส อพฺภนฺตริเม อินฺทขีเล ฐิตสฺส ฯ ตสฺส หิ
พาหิโร อินฺทขีโล อภิธมฺมิกนเยน อรญฺญสงฺเขปํ คจฺฉติ ฯ
ยสฺส ปน เอโก ตสฺส วา (๑) คามทฺวารพาหานํ เวมชฺเฌ
# ๑. วาสทฺโทยํ อติเรโก โหติ มญฺเญ ฯ ม. อยํ ปาโฐ นฺตถิ ฯ
ฐิตสฺส ฯ ยตฺร หิ อินฺทขีโล นตฺถิ ตตฺร คามทฺวารพาหานํ
เวมชฺฌเมว อินฺทขีโลติ วุจฺจติ ฯ เตน วุตฺตํ คามทฺวาร-
พาหานํ เวมชฺเฌ ฐิตสฺสาติ ฯ มชฺฌิมสฺสาติ ถามมชฺฌิมสฺส
โน ปมาณมชฺฌิมสฺส เนว อปฺปตฺถามสฺส น มหาถามสฺส
มชฺฌิมตฺถามสฺสาติ วุตฺตํ โหติ ฯ เลฑฺฑุปาโตติ ยถา มาตุคาโม
กาเก อุฏฺฐาเปนฺโต (๑) อุชุกเมว หตฺถํ อุกฺขิปิตฺวา เลฑฺฑุํ ขิปติ
ยถา จ อุทกุกฺเขเป อุทกํ ขิปนฺติ เอวํ อขิปิตฺวา ยถา
ตรุณมนุสฺสา อตฺตโน พลํ ทสฺเสนฺตา พาหํ ปสาเรตฺวา เลฑฺฑุํ
ขิปนฺติ เอวํ ขิตฺตสฺส เลฑฺฑุสฺส ปตนฏฺฐานํ ฯ ปติโต ปน
ลุถิตฺวา ยตฺถ คจฺฉติ ตํ น คเหตพฺพํ ฯ
อปริกฺขิตฺตสฺส คามสฺส ฆรูปจาเร ฐิตสฺส มชฺฌิมสฺส
ปุริสสฺส เลฑฺฑุปาโตติ เอตฺถ ปน นิมฺพโกสสฺส อุทก-
ปาตฏฺฐาเน ฐิตสฺส มชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส สุปฺปปาโต วา
มุสลปาโต วา ฆรูปจาโร นาม ฯ ตสฺมึ ฆรูปจาเร ฐิตสฺส
เลฑฺฑุปาโต คามูปจาโรติ กุรุนฺทฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ มหา-
ปจฺจริยมฺปิ ตาทิสเมว ฯ มหาอฏฺฐกถายํ ปน ฆรนฺนาม
ฆรปจาโร นาม คาโม นาม คามูปจาโร นามาติ มาติกํ
ฐเปตฺวา นิมฺพโกสสฺส อุทกปาตฏฺฐานพฺภนฺตรํ ฆรนฺนาม ฯ
ยํ ปน ทฺวาเร ฐิโต มาตุคาโม ภาชนโธวนอุทกํ ฉฑฺเฑติ
# ๑. ม. อุฑฺฑาเปนฺโต ฯ ๒. ม. นิพฺพโกสสฺส ฯ
ตสฺส ปตนฏฺฐานญฺจ มาตุคาเมเนว อนฺโตเคเห ฐิเตน ปกติยา
พหิ ขิตฺตสฺส สุปฺปสฺส วา สมฺมุญฺชนิยา วา ปตนฏฺฐานญฺจ
ฆรสฺส ปุรโต ทฺวีสุ โกเณสุ สมฺพนฺธิตฺวา มชฺเฌ รุกฺขสูจิ-
ทฺวารํ ฐเปตฺวา โครูปานํ ปเวสนนิวารณตฺถํ กตปริกฺเขโป จ
อยํ สพฺโพปิ ฆรูปจาโร นาม ฯ ตสฺมึ ฆรูปจาเร ฐิตสฺส
มชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส เลฑฑุปาตพฺภนฺตรํ คาโม นาม ฯ ตโต
อญฺญสฺส เลฑฺฑุปาตสฺส อพฺภนฺตรํ คามูปจาโร นามาติ
วุตฺตํ ฯ อิทเมตฺถ ปมาณํ ฯ ยถา จ เอตฺถ เอวํ สพฺพตฺถ
โย โย อฏฺฐกถาวาโท วา เถรวาโท วา ปจฺฉา วุจฺจติ
โส ปมาณโต ทฏฺฐพฺโพ ฯ
ยญฺเจตํ มหาอฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ตํ ปาลิยา วิรุทฺธมิว
ทิสฺสติ ปาลิยํ หิ ฆรูปจาเร ฐิตสฺส มชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส
เลฑฺฑุปาโตติ เอตฺตกเมว วุตฺตํ อฏฺฐกถายมฺปน ตํ เลฑฺฑุปาตํ
คามสงฺเขปํ กตฺวา ตโต ปรํ คามูปจาโร วุตฺโตติ ฯ วุจฺจเต ฯ
สพฺพเมว (๑) ปาลิยํ วุตฺตํ ฯ อธิปฺปาโย ปเนตฺถ เวทิตพฺโพ ฯ
โส จ อฏฺฐกถาจริยานเมว วิทิโต ฯ ตสฺมา ยถา ฆรปจาเร
ฐิตสฺสาติ ฆรูปจารลกฺขณํ ปาลิยํ อวุตฺตมฺปิ อฏฺฐกถายํ
วุตฺตวเสน คหิตํ เอวํ สนฺเตปิ คเหตพฺพํ ฯ
ตตฺรายํ นโย ฯ อิธ คาโม นาม ทุวิโธ ปริกฺขิตฺโต จ
# ๑. สี. สพฺพเมตํ ฯ ม. สจฺจเมว ฯ ๒. ม. เสสมฺปิ ฯ
อปริกฺขิตฺโต จ ฯ ตตฺถ ปริกฺขิตฺตสฺส ปริกฺเขโปเยว ปริจฺเฉโท ฯ
ตสฺมา วิสุํปริจฺเฉทํ อวตฺวา คามูปจาโร นาม ปริกฺขิตฺตสฺส
คามสฺส อินฺทขีเล ฐิตสฺส มชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส เลฑฺฑุปาโตติ
ปาลิยํ วุตฺตํ ฯ อปริกฺขิตฺตสฺส ปน คามสฺส คามปริจฺเฉโท
วตฺตพฺโพ ฯ ตสฺมา ตสฺส คามปริจฺเฉททสฺสนตฺถํ อปริกฺขิตฺตสฺส
คามสฺส ฆรูปจาเร ฐิตสฺส มชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส เลฑฺฑุปาโตติ
วุตฺตํ ฯ คามปริจฺเฉเทว ทสฺสิเต คามูปจารลกฺขณํ ปุพฺเพ
วุตฺตนเยเนว สกฺกา ญาตุนฺติ ปุน ตตฺถ ฐิตสฺส มชฺฌิมสฺส
ปุริสสฺส เลฑฺฑุปาโตติ น วุตฺตํ ฯ โย ปน ฆรูปจาเร ฐิตสฺส
เลฑฺฑุปาตํเยว คามูปจาโรติ วทติ ตสฺส ฆรูปจาโร คาโมติ
อาปชฺชติ ฯ ตโต ฆรํ ฆรูปจาโร คาโม คามูปจาโรติ เอส
วิภาโค สงฺกริยติ ฯ อสงฺกรโต เจตฺถ วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ
วิกาเล คามปฺปเวสนาทีสุ ฯ ตสฺมา ปาลิญฺจ อฏฺฐกถญฺจ
สํสนฺเทตฺวา วุตฺตนเยเนเวตฺถ คาโม จ คามูปจาโร จ
เวทิตพฺโพ ฯ โยปิ จ คาโม ปุพฺเพ มหา หุตฺวา ปจฺฉา
กุเลสุ นฏฺเฐสุ อปฺปโก โหติ โส ฆรูปจารโต เลฑฺฑุปาเตเนว
ปริจฺฉินฺทิตพฺโพ ฯ ปุริมปริจฺเฉโท ปนสฺส ปริกฺขิตฺตสฺสาปิ
อปริกฺขิตฺตสฺสาปิ อปฺปมาณเมวาติ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อรญฺญํ นาม ฐเปตฺวา คามญฺจ คามูปจารญฺจาติ อิทํ
ยถาวุตฺตลกฺขณํ คามญฺจ คามูปจารญฺจ ฐเปตฺวา อิมสฺมึ
อทินฺนาทานสิกฺขาปเท อวเสสํ อรญฺญํ นามาติ เวทิตพฺพํ ฯ
อภิธมฺเม ปน อรญฺญนฺติ นิกฺขมิตฺวา พหิอินฺทขีลา สพฺพเมตํ
อรญฺญนฺติ วุตฺตํ ฯ อรญฺญกสิกฺขาปเท อรญฺญกนฺนาม เสนาสนํ
ปญฺจธนุสติกํ ปจฺฉิมนฺติ วุตฺตํ ฯ ตํ อินฺทขีลโต ปฏฺฐาย
อาโรปิเตน อาจริยธนุนา ปญฺจธนุสตปฺปมาณนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ
เอวํ ภควตา คามา วา อรญฺญา วาติ เอตสฺส อตฺถํ
วิภชนฺเตน ฆรํ ฆรูปจาโร คาโม คามูปจาโร อรญฺญนฺติ
ปาปภิกฺขูนํ เลโสกาสนิเสธนตฺถํ ปญฺจ โกฏฺฐาสา ทสฺสิตา ฯ
ตสฺมา ฆเร วา ฆรูปจาเร วา คาเม วา คามูปจาเร
วา อรญฺเญ วา ปาทคฺฆนกโต ปฏฺฐาย สสฺสามิกํ ภณฺฑํ
อวหรนฺตสฺส ปาราชิกเมวาติ เวทิตพฺพํ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อิทานิ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิเยยฺยาติอาทีนํ อตฺถ-
ทสฺสนตฺถํ อทินฺนํ นามาติอาทิมาห ฯ ตตฺถ อทินฺนนฺติ
ทนฺตโปณสิกฺขาปเท อตฺตโน สนฺตกมฺปิ อปฏิคฺคหิตกํ กปฺปิยํ
อนชฺโฌหรณียํ วุจฺจติ ฯ อิธ ปน ยงฺกิญฺจิ ปรปริคฺคหิตํ
สสฺสามิกํ ภณฺฑํ ฯ ตเทตํ เตหิ สามิเกหิ กาเยน วา
วาจาย วา น ทินฺนนฺติ อทินฺนํ ฯ อตฺตโน หตฺถโต วา
ยถาฐิตฏฺฐานโต วา น นิสฺสฏฺฐนฺติ อนิสฺสฏฺฐํ ฯ ยถาฐาเน
ฐิตมฺปิ อนเปกฺขตาย น ปริจฺจตฺตนฺติ อปริจฺจตฺตํ ฯ อารกฺข-
สํวิธาเนน รกฺขิตตฺตา รกฺขิตํ ฯ มญฺชุสาทีสุ ปกฺขิปิตฺวา
โคปิตตฺตา โคปิตํ ฯ มม อิทนฺติ ตณฺหามมตฺเตน มมายิตตฺตา
มมายิตํ ฯ ตาหิ อปริจฺจาครกฺขณโคปนาทีหิ เตหิ ภณฺฑ-
สามิเกหิ ปเรหิ ปริคฺคหิตนฺติ ปรปริคฺคหิตํ ฯ เอตํ อทินฺนํ
นาม ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

เถยฺยสงฺขาตนฺติ เอตฺถ เถโนติ โจโร ฯ เถนสฺส ภาโว
เถยฺยํ ฯ อวหรณจิตฺตสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ สงฺขา สงฺขาตนฺติ อตฺถโต
เอกํ ฯ โกฏฺฐาสสฺเสตํ อธิวจนํ สญฺญานิทานา หิ ปปญฺจ-
สงฺขาติอาทีสุ วิย ฯ เถยฺยญฺจ ตํ สงฺขาตญฺจาติ เถยฺยสงฺขาตํ ฯ
เถยฺยจิตฺตสงฺขาโต เอโก จิตฺตโกฏฺฐาโสติ อตฺโถ ฯ กรณตฺเถ เจตํ
ปจฺจตฺตวจนํ ฯ ตสฺมา เถยฺยสงฺขาเตนาติ อตฺถโต ทฏฺฐพฺพํ ฯ
โย จ เถยฺยสงฺขาเตน อาทิยติ โส ยสฺมา เถยฺยจิตฺโต โหติ
ตสฺมา พฺยญฺชนํ อนาทยิตฺวา อตฺถเมว ทสฺเสตุํ เถยฺยจิตฺโต
อวหรณจิตฺโตติ เอวมสฺส ปทภาชนียํ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อาทิเยยฺย ฯเปฯ สงฺเกตํ วีตินาเมยฺยาติ เอตฺถ ปน
ปฐมปทํ อภิโยควเสน วุตฺตํ ทุติยปทํ อญฺเญสํ ภณฺฑํ
หรนฺตสฺส คจฺฉโต วเสน ตติยปทํ อุปนิกฺขิตฺตภณฺฑวเสน
จตุตฺถํ สวิญฺญาณกวเสน ปญฺจมํ ถเล นิกฺขิตฺตาทิวเสน ฉฏฺฐํ
ปริกปฺปวเสน วา สุงฺกฆาฏวเสน วา วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ
โยชนา ปเนตฺถ เอกภณฺฑวเสนปิ นานาภณฺฑวเสนปิ โหติ ฯ
เอกภณฺฑวเสน จ สวิญฺญาณเกเนว ลพฺภติ ฯ นานาภณฺฑ
วเสน สวิญฺญาณกาวิญฺญาณกมิสฺสเกน ฯ
ตตฺถ นานาภณฺฑวเสน ตาว เอวํ เวทิตพฺพา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

อาทิเยยฺยาติ อารามํ อภิยุญฺชติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ สามิกสฺส
วิมตึ อุปฺปาเทติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ สามิโก น มยฺหํ
ภวิสฺสตีติ ธุรํ นิกฺขิปติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส ฯ
หเรยฺยาติ อญฺญสฺส ภณฺฑํ หรนฺโต สีเส ภารํ
เถยฺยจิตฺโต อามสติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ ผนฺทาเปติ อาปตฺติ
ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ ขนฺธํ โอโรเปติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส ฯ
อวหเรยฺยาติ อุปนิกฺขิตฺตํ ภณฺฑํ เทหิ เม ภณฺฑนฺติ
วุจฺจมาโน นาหํ คณฺหามีติ ภณติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ
สามิกสฺส วิมตึ อุปฺปาเทติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ สามิโก
น มยฺหํ ทสฺสตีติ ธุรํ นิกฺขิปติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส ฯ
อิริยาปถํ วิโกเปยฺยาติ สหภณฺฑหารกํ เนสฺสามีติ ปฐมํ
ปาทํ สงฺกาเมติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ทุติยํ ปาทํ สงฺกาเมติ
อาปตฺติ ปาราชิกสฺส ฯ
ฐานา จาเวยฺยาติ ถลฏฺฐํ ภณฺฑํ เถยฺยจิตฺโต อามสติ
อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ ผนฺทาเปติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ ฐานา
จาเวติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส ฯ
สงฺเกตํ วีตินาเมยฺยาติ ปริกปฺปิตฏฺฐานํ ปฐมํ ปาทํ
อติกฺกาเมติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ ทุติยํ ปาทํ อติกฺกาเมติ
อาปตฺติ ปาราชิกสฺส ฯ อถวา ปฐมํ ปาทํ สุงฺกฆาฏํ อติกฺกาเมติ
อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ ทุติยํ ปาทํ อติกฺกาเมติ อาปตฺติ
ปาราชิกสฺสาติ ฯ อยเมตฺถ นานาภณฺฑวเสน โยชนา ฯ
เอกภณฺฑวเสน ปน สสฺสามิกํ ทาสํ วา ติรจฺฉานํ
วา ยถาวุตฺเตน อภิโยคาทินา นเยน อาทิยติ วา หรติ
วา อวหรติ วา อิริยาปถํ วา วิโกเปติ ฐานา วา จาเวติ
ปริจฺเฉทํ วา อติกฺกาเมติ ฯ อยเมตฺถ เอกภณฺฑวเสน โยชนา ฯ
ปญฺจวีสติอวหารกถา
อปิจ อิมานิ วณฺณยนฺเตน ปญฺจ ปญฺจเก สโมธาเนตฺวา
ปญฺจวีสติ อวหารา ทสฺเสตพฺพา ฯ เอวํ วณฺณยตา หิ อิทํ
อทินฺนาทานปาราชิกํ สุวณฺณิตํ โหติ ฯ อิมสฺมึ จ ฐาเน
สพฺพอฏฺฐกถา อากุลา ลุลิตา ทูวิญฺเญยฺยวินิจฺฉยา ฯ ตถา หิ
สพฺพอฏฺฐกถาสุ ยานิ ตานิ ปาลิยํ ปญฺจหากาเรหิ อทินฺนํ
อาทิยนฺตสฺส อาปตฺติ ปาราชิกสฺส ปรปริคฺคหิตญฺจ โหตีติ-
อาทินา นเยน อวหารงฺคานิ วุตฺตานิ ตานิปิ คเหตฺวา
กตฺถจิ เอกํ ปญฺจกํ ทสฺสิตํ ฯ กตฺถจิ ฉหากาเรหีติ อาคเตหิ
สทฺธึ เทฺว ปญฺจกานิ ทสฺสิตานิ ฯ เอตานิ จ ปญฺจกานิ
น โหนฺติ ฯ ยตฺถ หิ เอเกเกน ปเทน อวหาโร สิชฺฌติ
ตํ ปญฺจกนฺนาม วุจฺจติ ฯ เอตฺถ ปน สพฺเพหิปิ ปเทหิ
เอโกเยว อวหาโร ฯ ยานิ จ ตตฺถ ลพฺภมานานิเยว ปญฺจกานิ
ทสฺสิตานิ เตสมฺปิ น สพฺเพสํ อตฺโถ ปกาสิโต ฯ เอวมิมสฺมึ
ฐาเน สพฺพอฏฺฐกถา อากุลา ลุลิตา ทูวิญฺเญยฺยวินิจฺฉยา ฯ
ตสฺมา ปญฺจ ปญฺจเก สโมธาเนตฺวา ทสฺสิยมานา อิเม
ปญฺจวีสติ อวหารา สาธุกํ สลฺลกฺเขตพฺพา ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

ปญฺจ ปญฺจกานิ นาม นานาภณฺฑปญฺจกํ เอกภณฺฑ-
ปญฺจกํ สาหตฺถิกปญฺจกํ ปุพฺพปฺปโยคปญฺจกํ เถยฺยาวหาร-
ปญฺจกนฺติ ฯ ตตฺถ นานาภณฺฑปญฺจกญฺจ เอกภณฺฑปญฺจกญฺจ
อาทิเยยฺย หเรยฺย อวหเรยฺย อิริยาปถํ วิโกเปยฺย ฐานา
จาเวยฺยาติ อิเมสํ ปทานํ วเสน ลพฺภนฺติ ฯ ตานิ ปุพฺเพ
โยเชตฺวา ทสฺสิตนเยเนว เวทิตพฺพานิ ฯ ยํ ปเนตํ สงฺเกตํ
วีตินาเมยฺยาติ ฉฏฺฐํ ปทํ ตํ ปริกปฺปาวหารสฺส จ นิสฺสคฺคิยา-
วหารสฺส จ สาธารณํ ฯ ตสฺมา ตํ ตติยปญฺจเมสุ ปญฺจเกสุ
ลพฺภมานปทวเสน โยเชตพฺพํ ฯ วุตฺตํ นานาภณฺฑปญฺจกญฺจ
เอกภณฺฑปญฺจกญฺจ ฯ

อรรถกถาบาลีฉบับสยามรัฐ

กตมํ สาหตฺถิกปญฺจกํ ฯ ปญฺจ อวหารา สาหตฺถิโก
อาณตฺติโก นิสฺสคฺคิโย อตฺถสาธโก ธุรนิกฺเขโปติ ฯ ตตฺถ
สาหตฺถิโก นาม ปรสฺส ภณฺฑํ สหตฺถา อวหรติ ฯ อาณตฺติโก
นาม อสุกสฺส ภณฺฑํ อวหราติ อญฺญํ อาณาเปติ ฯ นิสฺสคฺคิโย
นาม อนฺโตสุงฺกฆาเฏ ฐิโต พหิสุงฺกฆาตํ ปาเตติ อาปตฺติ
ปาราชิกสฺสาติ อิมินา สทฺธึ สงฺเกตํ วีตินาเมยฺยาติ อิทํ ปท-
โยชนํ ลภติ ฯ อตฺถสาธโก นาม อสุกํ ภณฺฑํ ยทา สกฺโกสิ
ตทา อวหราติ อาณาเปติ ฯ ตตฺถ สเจ ปโร อนนฺตรายิโก
หุตฺวา ตํ อวหรติ อาณาปโก อาณตฺติกฺขเณเยว ปาราชิโก
โหติ ฯ อวหารโก ปน อวหฏกาเล ฯ อยํ อตฺถสาธโก ฯ
ธุรนิกฺเขโป ปน อุปนิกฺขิตฺตภณฺฑวเสน เวทิตพฺโพติ ฯ อิทํ
สาหตฺถิกปญฺจกํ ฯ